BRAQUE D’AUVERGNE w pigułce

BRAQUE D’AUVERGNE w pigułce

Cętkowana błękitnie sierść tego psa przypomina kolorem topiony serek z kminkiem… Skąd wywodzi się ten piękny wyżeł, który wziął nazwę od francuskiego regionu Auvergne? Może z Bliskiego Wschodu, a może z Malty? A może to Francuz dziada-pradziada, równie francuski jak sery z błękitnymi plamkami i cętkami?

OPIS
* Mocnej, a nawet ciężkiej budowy ciała,
* Wydłużona, prostokątna głowa,
* Oczy o barwie orzecha
* Miłe w dotyku, porośnięte krótkim włosem uszy,
* Krótki, cętkowany włos,
* Wysokość w kłębie: 57 do 63 cm psy, 55 do 60 cm suki
* Waga: 20 do 28 kg
* Przeciętna długość życia: 12 lat.

Upodobania do brytyjskich psów myśliwskich, jakie opanowało w początkach ubiegłego stulecia cała Francję, nie podzielali wszyscy tamtejsi myśliwi. Mimo to w mgnieniu oka brytyjski pointer wyparł wyżła z Auvergne, choć wielu myśliwych wciąż marzyło o dawnym francuskim psie… Najsłynniejszym z nich był hrabia von Grammont, który przeciwstawił się powszechnej modzie, twierdząc, że pointer jest psem zbyt szybko męczącym się i w warunkach francuskich sprawdzającym się daleko nie wszędzie. Jean Castaing, znany naukowiec i kynolog tamtych lat opisał triumf brytyjskiego wyżła jako „psie Waterloo”…

Z Malty…
Pochodzenie Braque d’Auvergne (co oznacza tyle co wyżeł owerniacki, ale nazwa ta nie jest przyjęta oficjalnie w Polsce) jest dość tajemnicze, co nie powinno dziwić, gdy idzie o rasę aż tak starodawną. Wielu badaczy sądzi, ze pies ten pochodzi z Bliskiego Wschodu i dopiero w Średniowieczu przybył do Francji wraz z powracającymi ze swych wypraw krzyżowcami. Inni z kolei uważają, że pies ten dotarł do Owerni bezpośrednio z Malty w końcu XVIII wieku. Wtedy to do Francji przenieśli się rycerze Zakonu Maltańskiego, kiedy to Malta została zajęta przez wojska napoleońskie, a zakon uległ kasacji. Jako dowód tej tezy wysuwany jest list deputowanego Bory, który w swym piśmie potwierdzał, iż wszystkie jego wyżły pochodziły z hodowli maltańskich i przybyły do Francji wraz z ordynariuszem Zakonu, nazwiskiem Farques. Brak jednak innych, bardziej wiarygodnych dowodów na poparcie tej tezy.

…a może jednak z Francji?
Miłośnicy rasy podkreślają jednak, że już przed ponad 300 laty w francuskim Masywie Centralnym istniały rodzime rasy wyżłów, wywodzące się z dawnych wyżłów francuskich – gdyby tak było, to Braque d’Auvergne byłby jedną z niewielu żyjących do dziś ras czysto francuskich. Niektórzy kynolodzy, potwierdzając francuskie korzenie psa z Owernii widzą w nim krewniaka Bleu de Gascogne – obie rasy maja tę samą maść, także głowa i zwłaszcza uszy wykazują daleko posunięte podobieństwo, tak więc ich związki wydają się bardzo prawdopodobne. Nie wykluczone jednak, że do paranteli z Braque d’Auvergne przyznać się mogą także wyżły z północnych Włoch a nawet wyżeł wirtemberski – któż to wie? Najmniej prawdopodobna jest jednak teoria, wedle której czarne cętki na naszym bohaterze miałyby być spadkiem po dalmatyńczyku…

Wszystko przez pointera
Aż do końca I wojny światowej Braque d’Auvergne był w całej Francji bardzo ceniony, ale później konkurencja z drugiej strony Kanału La Manche wyparła go bezlitośnie. Od tej pory w kręgach myśliwskich mówiono tylko o szybkich seterach i eleganckich pointerach, a nikt już nie interesował się rasami rodzimymi. Kiedy ostatni zwolennicy Braque d’Auvergne zobaczyli, że ich ulubieńcowi grozi wyginiecie z braku zainteresowania myśliwych, chwycili się sposobu uznanego przez nich za ostatnią deskę ratunku – skrzyżowali go … z pointerem! Mieszanka, jaka w ten sposób powstała, w zasadzie nie zadowoliła nikogo i szybko wycofano się z tego niewczesnego pomysłu… Było jednak za późno i teraz przez wiele lat walczyć się będzie z resztkami krwi pointera płynącymi w żyłach wyżła z Owernii.

CHARAKTER
Łąka, bagnisko, góry czy gęsty las? Cętkowany cwaniak poradzi sobie wszędzie! Z zachowania w łowisku można mu wystawić tylko piątki, wystawia zwierzynę pewnie i twardo.

Plusy:
* Doskonały węch
* Bardzo inteligentny
* Spokojny
* Pracujący systematycznie
* Wytrzymały
* Odważny
* Posłuszny
* Godzien zaufania
* Bardzo serdeczny
Minusy:
Bywa, że dość nieuważnie aportuje strzeloną zwierzynę

Ceniony pies na bekasy słynie ze swego wspaniałego węchu
Wyżeł z Owernii jest urodzonym psem myśliwskim, wytrzymałość i pasję łowiecką ma wrodzone. Okładanie pola, wytrwale wystawianie zwierzyny, aportowanie ptaków po strzale to dla niego sprawy tak oczywiste, jak sen czy jedzenie. A jego przyjacielski i zrównoważony charakter czyni zeń wspaniałego psa towarzysza.
Już we wczesnej młodości czworonożny owerniak demonstruje swe umiejętności jako wspaniały pies wystawiający i pojętny retriever. Pomimo swej znaczącej masy i sporych mięśni porusza się lekko i z gracją, a swemu panu czy pani oddany jest bezgranicznie.

Pies na każdą sytuację
Zakres jego zadań wykracza jednak daleko poza samo polowanie: w domu Braque d’Auvergne w jednej chwili zmienia się w czułego psa rodzinnego, który także chętnie podejmie się pilnowania domowników i dobytku.
Pies równie utalentowany i zrównoważony jak on nadaje się nie tylko do wypełniania najrozmaitszych zadań, ale i do pracy w najróżniejszym łowisku – zarówno na łąkach, w gęstym poszyciu jak i na bagnach poradzi sobie równie dobrze, jak i w trudnym terenie górskim. Wszędzie pracuje z pełnym zapałem, jest całkowicie godzien zaufania i jest wyjątkowo wytrwały w pracy. Nawet pod koniec długiego, męczącego dnia w łowisku pies ten zbiera swe siły i pracuje z nie mniejszym zapałem niż na początku polowania. A że praca ta sprawia mu przyjemność, to nic dziwnego, że nazajutrz rano gotów jest do pracy bez śladu jakiegokolwiek znużenia czy zmęczenia.

Może nieładnie, ale skutecznie
Braque d’Auvergne kieruje się w swej pracy wspaniałym węchem i zazwyczaj pracuje z uniesioną głową. Jedynie przy wyjątkowo ‘trudnej’ woni opuszcza głowę i tropi wytrwale, krok za krokiem. Jego wspaniały węch nie zawodzi nawet w najbardziej upalne dni i na najtrudniejszym podłożu. W łowisku porusza się z reguły kłusem, choć potrafi tez puścić się w galop. Fachowcy uważają go za jednego z najszybciej pracujących psów myśliwskich pochodzenia francuskiego. Pracując korzysta z niezbyt zróżnicowanych metod, co sprawia, ze jego praca może nie jest specjalnie widowiskowa, ale za to wyjątkowo skuteczna. Jest zatem równie sprawny jak pointer, ale rzeczywiście wygląda mniej elegancko. Jak wszystkie wyżły nadaje się także do pracy po strzale. Zazwyczaj aportuje instynktownie, ale kompletne ułożenie go do tej sztuki wymaga nieco nauki. Niegdyś powtarzano plotki o zbyt twardym chwycie psów tej rasy, który sprawiał, iż zdarzało im się uszkodzić aportowaną zwierzynę, od pewnego czasu jednak hodowcy skutecznie wyeliminowali tę przywarę.

Dobry stróż i obrońca
Poza sezonem myśliwskim Braque d’Auvergne zmienia się w idealnego psa do towarzystwa, który pomimo swej atletycznej sylwetki poszczycić się może ogromną łagodnością i przyjacielskim stosunkiem do świata. Jest bardzo przywiązany do swej rodziny, wobec obcych okazuje jednak pewną nieufność, dzięki czemu doskonale sprawdza się w roli stróża. Oczywiście, nigdy nie będzie to jego podstawowa umiejętność, zresztą nawet wygląda mniej przekonująco w tej roli niż choćby rottweiler, ale wobec rzeczywistego zagrożenia może być zdecydowanie sprawnym i niebezpiecznym obrońcą. Życie codzienne z wyżłem z Owernii jest proste i przyjemne: jest posłuszny i umie zachować się w każdej sytuacji, nie ciągnie na smyczy i wie, gdzie wolno załatwiać swe potrzeby fizjologiczne. W domu nie skacze po kanapach czy stole, nie żebrze przy posiłkach i zachęcony do tego potrafi nawet wycierać łapy na słomiance!

Pies i dziecko
Dzieciom szczególnie podoba się sierść Braque d’Auvergne, przypominająca im delikatne futerko dalmatyńczyków, widzianych w kinie. Ile on ma tych łatek?… Szalejąc w ogrodzie pies nie tylko ćwiczy swe mięśnie, ale i chętnie pobawi się z maluchami w chowanego czy pogra w piłkę, nadstawiając się przy tym do pogłaskania. Ale – dzieci powinny wiedzieć jak zachować się wobec psa, stąd pierwsze kontakty powinny mieć miejsce pod nadzorem kogoś dorosłego.

Wszędzie na piechotę!
Jeśli wyżeł z Owernii będzie miał zbyt mało ruchu, to podobnie jak inne sfrustrowane psy stanie się niespokojny i pobudliwy. Jak wszystkie psy o sportowym zacięciu wymaga regularnego wybiegu i codziennego treningu. Właściciel Braque d’Auvergne musi zatem lubić chodzić na spacery, przy czym nie ma już wielkiego znaczenia, czy wędrówki będzie odbywał w miejskim parku czy na łąkach na obrzeżach miasta – zachwycony pies będzie mu wszędzie towarzyszył z najwyższą radością.

Idealny właściciel
* Jest pan myśliwym, który potrzebuje psa, pracującego systematycznie, może nie przesadnie szybko, ale zarazem nie aż tak wolno, by zasypiał przy pracy? To braque d’Auvergne wydaje się psem wprost stworzonym dla pana!
* Nie szuka pan zwady z kimkolwiek, jest pan człowiekiem dość spokojnym, zrównoważonym ale nie pozbawionym temperamentu? Wspaniale! Z wciąż pobudzonym, nerwowym i histerycznym właścicielem pies ten z pewnością nie doszedłby do ładu.
* Jako wrażliwy i pojętny uczeń, pies ten nie nadaje się do uczenia go przez przymus. Stosując zbyt stanowcze metody z pewnością nie osiągnie się z nim niczego.
* Oczywiście, najlepiej byłoby dla psa, gdyby mieszkał poza miastem – ale w żadnym wypadku nie można takiego psa trzymać ani na łańcuchu ani w kojcu – Braque d’Auvergne umie się zachować w domu i w nim ma mieszkać.
* Macie państwo inne zwierzęta domowe? Ależ to żaden problem! Psy tej rasy błyskawicznie zaprzyjaźniają się z wszystkimi zwierzętami, co nie jest częste u psów myśliwskich tych rozmiarów.
* Czujecie państwo w sobie powołanie do tresury psów i chcecie swego czworonoga wdrożyć do wszystkich niuansów szkolenia? W takim wypadku Braque d’Auvergne nie będzie najlepszym rozwiązaniem – pies ten kieruje się głownie swoim instynktem i zamiast tresury czy uczenia posłuszeństwa wymaga raczej serdecznej zachęty i zasugerowania mu naszych oczekiwań.
* Uchodzicie państwo wprawdzie za myśliwych, ale czujecie się bardzo początkujący w służbie św. Huberta? To sprawcie sobie jak najszybciej wyżła z Owernii, który pracuje bardzo samodzielności i sam doskonale wie, co ma robić.
Należy:
* Ofiarować psu wiele zrozumienia i wiele ciepła
* Widzieć w psie partnera a nie poddanego
* Umożliwić mu życie w ścisłym kontakcie z przyrodą
Nie wolno:
* Oszczędzać na pochwałach i komplementach
* Być zbyt surowym i wymagającym
* Traktować psa brutalnie
* Zabraniać mu prawie wszystkiego

ŻYCIE CODZIENNE

Pomimo mocnej budowy ciała porusza się zadziwiająco lekko.
Ten atletycznie zbudowany wyżeł o zwracającej uwagę maści po prostu musi mieszkać na wsi. Nikt przecież nie chciałby, by jego pies czuł się nieszczęśliwy i gorzkniał pomału, dlatego też, jeśli nie możemy mu zapewnić należytych warunków, to lepiej zdecydujmy się na psa innej rasy. Poza tą jedną niedogodnością ten inteligentny owerniak jest czworonogiem absolutnie bezproblemowym, dla którego największą radością jest wybranie się z panem czy z panią na polowanie…

Co należy wiedzieć:
* Ogród jest wprost niezbędny
* Żywy
* Mocny
* Łatwy we współżyciu
* Łakomczuch
* Łatwy w pielęgnacji
* Niezbyt drogi
* Niewysokie koszty utrzymania

Powrót przez field-trialsy
Od paru lat wyżeł owerniacki przypomina o sobie myśliwym i sportowcom, czyniąc coraz większą konkietę w coraz modniejszych field-trialsach, startując w nich z coraz większym powodzeniem i wyprzedzając wiele znacznie bardziej popularnych ras wyżłów. Do konkursów tych dopuszczone są tylko zwierzęta, które wpisane są do ksiąg rodowodowych którejś z organizacji kynologicznych – zadaniem konkursów jest przede wszystkim wsparcie cech użytkowych u wyżłów.

Warunki życia
Pomimo swego spokojnego, zrównoważonego charakteru i wrodzonego posłuszeństwa Braque d’Auvergne nie nadaje się do życia w mieszkaniu. Absolutne minimum to dom z dużym ogrodem który da psu możliwość wybiegania się. U wszystkich wyżłów – także i u owerniaka – występuje przez całe życie wrodzony instynkt łowiecki, tak wiec pisklęta, które wypadły z gniazda czy lekkomyślne myszy, jakie zapędziły się do naszego ogrodu, nie mają większych szans. Na dodatek Braque d’Auvergne szybko i łatwo dostosuje się do rytmu państwa domu, nie niszczy w nim niczego i błyskawicznie uczy się czystości.

Żywienie
Owerniak nie jest może specjalnym smakoszem, ale zjeść, owszem, potrafi… Jeśli będziecie państwo karmić go na sposób naturalny, samodzielnie przygotowując posiłki, to musicie przeznaczyć dla psa 400 gramów mięsa dziennie, 200 gramów warzyw i 200 gramów gotowanego ryżu lub makaronu, a do tego niezbędne dodatki witaminowe i mineralne. W sezonie myśliwskim porcję tę należy wyraźnie zwiększyć, zwłaszcza o część białkową. Znacznie mniej kłopotu sprawia przestawienie psa na jedzenie gotowej karmy, suchej (lepiej) lub puszkowej (nieco gorzej). Jeśli zaś chodzi o kości to pamiętajmy, by oferować psu jedynie kości cielęce i wołowe. Kości z drobiu są bardzo niebezpieczne, bo pod wpływem soków żołądkowych łupią się na ostre drzazgi, mogące przebić ściankę żołądka czy jelita i nieszczęście gotowe, a kości wieprzowe są twarde i mało strawialne dla psa.

Zdrowie
Braque d’Auvergne jest psem jeszcze odporniejszym niż wyżeł weimarski (co zda się prawie niemożliwe). Ani upał ani trzaskający mróz nie stanowią dlań przeszkody, jeśli tylko może się ruszać, by nie zmarznąć lub schować się przed słońcem. Wszelkie poważne choroby się go jakoś nie imają, a rasa nie jest obciążona żadnymi znanymi defektami genetycznymi. Oczywiście, nie znaczy to, że owerniak nie wie, co to udar cieplny, ukąszenie węża, złamanie nogi czy skaleczenie oczu, uszu czy nosa – ale to normalne niebezpieczeństwa, na jakie narażony jest każdy pies polujący.

Pielęgnacja
Wystarczy kilka przeciągłych ruchów szczotka i krótki włos wyżła owerniackiego szybko odzyska dawny blask. Raz w tygodniu trzeba mu poświęcić nieco więcej czasu – irchową szmatka przetrzeć całego psa, by odświeżyć biel jego sierści a przede wszystkim podkreślić kontrast między tłem a błękitnymi cętkami. Trzeba także regularnie starannie przeglądać całego psa, czy nie złapał gdzieś jakichś pasożytów skórnych, a do obowiązków należy także przeczyszczenie uszu specjalnym preparatem (do dostania w sklepach zoologicznych) i kontrola, a ewentualnie przemycie oczu.

W częstym kolorze blue
Jest wiele ras, których włos ma mniej lub bardziej niebieski odcień. Charakterystyczne są tu choćby dogi niemieckie, których maść nawet określa się jako ‘błękitną’, choć naprawdę są szaro-stalowe, równie błękitne bywają dobermany, owczarki francuskie beaucerony i briardy, ten sam kolor napotkamy u chartów angielskich whippetów i greyhoundów, ale także u charcików włoskich. Z drugiej strony skali – jeśli chodzi o wagę! – równie często niebieski jest kolorem mastino napoletano (u których często idzie w parze z mniej lub bardziej wyraźnym pręgowaniem). Są także psy, które rodzą się znacznie ciemniejsze, prawie czarne, a w miarę dorastania ich kolor zmienia się na błękitny, a nawet srebrny, pod wpływem genu rozjaśniającego barwę podstawową sierści – tak jest u pudli, bedlington teriera, ale także u bearded collie czy – czasami – u naszego polskiego owczarka nizinnego. Inaczej natomiast bywa u rzeczywiście błękitnego kerry blue teriera, gdzie rozjaśnienie zatrzymuje się zazwyczaj na odcieniu głębokiego granatu. Granatowe cętki napotkamy także u setera angielskiego, gdzie – choć zazwyczaj najzupełniej czarne – są nawet zwane „blue belton”.

Rarytas wystawowy
Czy wyżeł d’Auvergne jest zatem psem tylko dla myśliwego? Bynajmniej! Jednym z pomysłów na wygrywanie wystaw jest sprawienie sobie psa rzadkiej, albo jeszcze lepiej – bardzo rzadkiej rasy. Masz wtedy w zasadzie zagwarantowane pucharki i medale (jeśli tylko Twój pies będzie choćby w miarę przyzwoicie zbudowany). Jeśli zależy Ci na występowaniu na ringu głównym – to ‘owerniak’ może być psem dla Ciebie. Z drugiej strony musisz pamiętać że psy rzadkich ras nieczęsto wygrywają BiS-y: im rasa popularniejsza, tym trudniej zdobyć trofea w ringu ocen, ale łatwiej na ringu głównym. Zdecyduj się zatem, czego chcesz i… sprowadź psa, który nawet w swym kraju pochodzenia jest rzadkością!

Czy to prawda, że…
…wyżeł owerniacki, pomimo swej dawnej sławy, jest coraz mniej poszukiwany przez myśliwych?
Niestety, prawda. Liczba psów tej rasy zasadniczo spadła w latach 20 i 30 XX wieku, by nigdy nie powrócić do dawnej wielkości – choć w ciągu ostatnich 13 lat liczba szczeniąt rocznie urodzonych we Francji ustabilizowała się na stosunkowo wysokim poziomie 350-400 sztuk.
…znany jest także poza Francją?
Prawda, głównie w Szwajcarii.
…wzorzec dopuszcza także cętkowanie czekoladowe lub brązowe?
Nieprawda. Cętki w tym kolorze są wadą wykluczającą psa z hodowli, podobnie jak żółte plamy na policzkach, wrodzony skrócony lub złamany ogon, rozdzielony nos, ostrogi (dodatkowe palce) na tylnych kończynach albo wszelkie ślady wskazujące na dolewkę krwi pointera.
…oczy tego psa musza zawsze okolone być ciemnymi łatami?
Prawda. Głowa musi mieć regularne, symetryczne czarne znaczenia, obejmujace także oba oczodoły. Strzałka przez nos i czoło jest natomiast biała lub błekitna.