Budowa ciała psa

* Trzeba poznać budowę ciała psa, by móc oceniać jego wygląd
* Każda rasa ma własny ideał budowy ciała
* Jest mnóstwo rozmaitych typów budowy psa
* Pies jest typowym palcochodem, porusza się cały czas na palcach, inaczej niż człowiek, opierający się całą stopą na ziemi.
* Na przednich i tylnych kończynach pies ma z reguły pięć palców – choć niektóre rasy mają palce dodatkowe (wilcze pazury).

Każdy wygląda inaczej
Każdy właściciel psa powinien starać się poznać, choćby w przybliżeniu, anatomię swego zwierzęcia i wiedzieć, jak nazywa się która cześć ciała jego ulubieńca. Wiele z nich ma nazwy wywodzące się z języka myśliwskiego, cześć określana jest słowami, które nie występują nigdzie poza słownikiem fachowców – kynologów. (Kynologia pochodzi z połączenia dwóch starogreckich słów: „kyon” oznaczało psa, „logos” – wiedzę. Kynologia to wiedza o psach.)
Chociaż maleńki yorkshire terier i gigantyczny bernardyn na pierwszy rzut oka niewiele mają ze sobą wspólnego, to ich kościec jest zbudowany bardzo podobnie i ma te samą liczbę kości. Rzecz jasna, kości te różnią się wyraźnie długością, wielkością czy proporcjami, ale sama budowa jest w zasadzie taka sama.

Jak to zmierzyć?
Miejsce, w którym szyja przechodzi w grzbiet nazywa się tradycyjnie kłębem – i tu mierzy się wysokość psa. Z tego samego punktu mierzy się tez obwód klatki piersiowej – poprzez kłąb aż po najniższy punkt w klatce (z reguły przypada on tuż poniżej łokcia). Szerokość głowy z kolei mierzy się na wysokości łuków jarzmowych, tuż ponad oczami ( w zależności od rasy psa głowa może być bardzo wąska lub bardzo szeroka).

Głowa
Miejsce, w którym linia nosa przechodzi w linię czoła nazywa się przełomem nosowym, przełomem czołowo-nosowym lub nawet krócej – stopem. Cześć głowy przed stopem (patrząc od przodu) nazywamy trzewioczaszką, za stopem – mózgoczaszką. Odcinek od przełomu o koniuszka nosa nazywa się linią nosa (lub górna linią nosa), a jej lekkie uwypuklenie (wymagane np. u jamnika) nazywa się garbonosem. Najwyższy punkt czaszki nazywa się guzem potylicznym, i u niektórych ras jest on bardzo wyraźny, a u innych – prawie niezauważalny. Trzewioczaszka nazywana także (niepoprawnie!) pyskiem, składa się przede wszystkim z kufy – czyli obu szczęk (górnej i dolne, zwanej jak u ludzi – żuchwą).
W szczękach dorosły pies ma 42 zęby, tworzące razem zgryz. Istnieje wiele form zgryzu, różniących się między sobą przede wszystkim sposobem w jakim pozostają względem siebie siekacze – małe żeby z przodu szczęk, miedzy kłami. Najpopularniejszy jest tzw. zgryz nożycowy, przy którym siekacze górnej szczęki zachodzą nieco przed siekacze dolnej szczęki i dotykają ich ściśle. Jeśli siekacze żuchwy nie dotykają siekaczy szczęki mówimy o tyłozgryzie (zawsze wadliwym), gdy przeciwnie – są wysunięte przed siekacze szczęki mówimy o przodozgryzie (u niektórych ras wzorcowym i pożądanym).

Kończyny
U większości ras kończyny przednie i tylne, oglądane bezpośrednio z przodu lub tyłu, powinny być idealnie pionowe i przez to równoległe. Kończyny przednie połączone są z tułowiem w łopatkach, kończyny tylne – w biodrach. Wobec kończyn przednich stosuje się terminologię prawie ludzką, mówiąc o ramionach, przedramionach, nadgarstkach i łapach. Odpowiednio w kończynach tylnych wyróżniamy biodra, uda, podudzia, pięty i łapy.
Łapy – czyli odpowiednik ludzkich palców stopy! – mogą przybierać różne formy: mogą być okrągłe (tzw. kocie), wydłużone (tzw. zajęcze), owalne. Łapa składa się z czterech palców – dodatkowe palce nazywa się wilczymi pazurami i zazwyczaj usuwa w szczenięctwie, ale tylko zazwyczaj, gdyż u części ras są one wymagane wzorcem, na dodatek jeszcze – podwójne!

Ogon
To możliwości jest także mnóstwo: poszczególne rasy różnią się od siebie także sposobem noszenia ogona, jego długością, kształtem czy owłosieniem. Wzorzec każdej rasy starannie określa, jak długi i jak noszony ma być ogon – czy nad grzbietem (szpice, większość terierów), czy wzdłuż linii grzbietu (seter, jamnik), a może niżej niż grzbiet (psy gończe). Ogon może być prosty, albo zawinięty, jak u husky czy mopsa, albo wręcz załamany (jak u buldożka francuskiego). Prawie każdy sposób noszenia ogona ma swoją nazwę, wiec trudno je tu wymieniać, ale warto zauważyć, że wprowadzany systematycznie we wszystkich cywilizowanych krajach zakaz obcinania szczeniętom ogonów i uszu wprowadził zamieszanie do wielu wzorców, które niegdyś kwestię ogona załatwiały jednym zdaniem: ogon krótko przycięty. (Trzeba także pamiętać, ze są rasy, które od urodzenia mają ogon bardzo krótki lub nie maja go w ogóle, jak choćby niektóre polskie owczarki nizinne czy owczarki staroangielskie – bobtaile).

Szata
Pierwotne psy i ich przodkowie miały szatę składającą się z dwóch rozmaitych rodzajów włosa; miękkiego, ciepłego i wełnistego podszerstka i twardego, prostego i odpornego włosa okrywowego. Niektóre rasy (choćby psy Północy) do dziś tak mają , choć człowiek wyhodował także psy o innej sierści. Rozróżniamy z grubsza trzy typy włosa: krótki, długi i szorstki, przy czym psy długowłose mają najmniej, a szorstkowłose – najwięcej ochronnego podszerstka.

Uwaga na drobiazgi!
Różnorodność ras psów, wyhodowanych przez człowieka do wielu różnorodnych celów, sprawia, że wiele ras ma niektóre cechy wyglądu zewnętrznego celowo ukształtowane przez człowieka przez dobór do hodowli zwierząt o pożądanych cechach. W efekcie wiele ras psów może poszczycić się raptem kilkudziesięcioma latami istnienia – jeszcze w końcu XIX wieku mówiono o jednej rasie „terierów Szkocji”, a wyhodowano z niej kilka odmiennych ras – i szkockiego teriera, i west highland white teriera, i cairn teriera, i skye teriera, które bardzo się od siebie różnią! Często w jednej rasie występują dwa typy urody, które mogą doprowadzić do wydzielenia z niej dwóch ras: tak było z norwich i norfolk terierami, które początkowo różniły się od siebie tylko sposobem noszenia ucha, a dziś także wieloma innymi cechami.

Przy ocenie każdego psa najważniejsze jest by miał on dobre – przewidziane wzorcem – proporcje. Nie ma dwóch psów takich samych, nawet w obrębie jednej rasy, i nie ma psa idealnego.