Cechy psychiczne wrodzone i nabyte

Cechy psychiczne wrodzone i nabyte

Osobowość naszego czworonożnego towarzysza opiera się na dwóch filarach. Także i zdolności psów użytkowych są po części wrodzone, po części nabyte (wyuczone).

* Charakter każdego ssaka określony jest przez zmienne proporcje cech wrodzonych i nabytych.
* Zachowania zwierząt prymitywnych sterowane są przede wszystkim przez cechy wrodzone.
* Cechy wrodzone są rozwijane lub tłumione przez środowisko zwierzęcia.
* Każda rasa ma sobie właściwe zachowania typowe, ale poszczególne osobniki mogą się różnić od siebie dość wyraźnie siłą ich występowania.
* Unikajmy hodowcy, który separuje szczenięta od matki, tłumacząc, że ‘tak są cichsze”!

Cechy wrodzone i nabyte nie zawsze muszą się wykluczać, a pies może nauczyć się, wykorzystywać je łącznie. Azor choćby instynktownie ściga każde zwierzę, które przed nim ucieka, ale jednocześnie nauczył się, ze nie można zawsze pozwalać na ujawnienie się wrodzonych instynktów myśliwskich. Właściciel musi umieć opanowywać niepożądane zachowania myśliwskie swego psa. Psa można wychować!
Jamnik Rufus przyszedł na świat ze spuścizną swych przodków, która obejmuje nie tylko wygląd charakterystyczny dla rasy, ale i właściwy całej rasie wzorzec reakcji. Dobre (albo złe) doświadczenia z okresu szczenięctwa i dorastania mogą jednak ukierunkować wrodzone zachowania Rufusa w dobrym czy złym kierunku.

Skomplikowana mieszanka
Kupując psa rasowego z reguły mamy już pewne wyobrażenie o jego cechach. Przed kupnem sprawdźmy jednak, czy zwierzę odpowiada naszym oczekiwaniom.
Każda rasa ma właściwe sobie cechy szczególne, i większość hodowców stara się utrzymywać te cechy, nawet rozwijając je, z pokolenia na pokolenie. Określone genetycznie cechy szczególne psychiki czy budowy zwierzęcia mają tu, rzecz jasna, istotne znaczenie – ale dla ukształtowania się późniejszych zachowań czy szerzej, osobowości szczenięcia, bardzo ważne są cechy psychiczne ukształtowane w okresie odchowania szczeniąt. Tworzą one wespół z cechami wrodzonymi dość skomplikowaną i trwałą mozaikę wzajemnych relacji, kształtowanych także przez wpływ suki, wpływ hodowcy i późniejszego właściciela na pożądane i negowane zachowania szczenięcia.

Przed narodzinami
Już w ciele matki zachodzą pierwsze reakcje emocjonalne szczenięcia. Przebieg ciąży ma tu zasadnicze i rozstrzygające znaczenie: jeśli suka żyje w ciągłym strachu i niepokoju, to istnieje duże prawdopodobieństwo że jej szczenięta przyjdą na świat tchórzliwe i nerwowe. Jeśli natomiast będzie zadbana, dobrze karmiona i spokojna, a na swój sposób szczęśliwa, to z pewnością jej potomstwo wyrośnie na zrównoważone, pewne siebie psy.

Rozwój szczenięcia
Najlepsze, co może zdarzyć się małemu szczenięciu, to rzecz jasna, sytuacja, w której po narodzinach może pozostać wraz ze swym rodzeństwem w kojcu wraz z matką. Tu będzie karmione i tu będzie spało, a jego matka zatroszczy się o wszystkie potrzeby szczenięcia, innymi słowy tu będzie miało zapewnione ciepło domowego gniazda. Ale i później, gdy małe pieski krok po kroku zaczną pomału poznawać świat, rodzina nie straci na znaczeniu. Dzięki właściwym zachowaniom wychowawczym matki i poprzez zabawy z rodzeństwem małe szczenię nauczy się właściwych swemu gatunkowi zachowań, przede wszystkim w obrębie kontaktów z innymi psami. Tu właśnie pojawia się po raz pierwszy człowiek – dobry hodowca zatroszczy się o to, by szczenięta miały codzienny kontakt z ludźmi. To podstawa późniejszego pozytywnego stosunku psa do jego ostatecznych właścicieli, ale także i do innych ludzi. Rozwój szczenięcia stymulowany jest z jednej strony przez jego cechy wrodzone, z drugiej jednak także przez wpływ środowiska, w którym zwierzę dorasta.

Socjalizacja
W procesie rozwoju młodego psa faza socjalizacji jest etapem bodaj najważniejszym: w okresie pomiędzy czwartym a dwudziestym tygodniem życia (a zatem faza ta nie jest jeszcze zakończona, kiedy rodowodowe szczenię trafia od hodowcy do właściciela) kształtują się najważniejsze cechy psychiki psa, takie jak zdolność podporządkowywania się czy zdolność uczenia się, w tym także okresie buduje się zaufanie do ludzi. Psy niestabilne psychicznie, agresywne czy chwiejne są zazwyczaj psami źle zsocjalizowanymi. Środowisko oddziałuje w rozstrzygającym stopniu na wrodzone cechy psychiczne i steruje rozwojem psa w określonym kierunku. Nie sposób jednak zdecydowanie i całkowicie rozdzielić zachowań stymulowanych przez cechy wrodzone i cechy nabyte: osobowość psa, jego psychika określona jest, jak mówiliśmy, przez wzajemne oddziaływanie obu tych czynników.

Nieobliczalny – powiedzmy – rottweiler?
Ostatnimi laty szczególnie rottweilery poddawane są ostrej i bezkompromisowej krytyce brukowej prasy. „Krwawe bestie”, „zaburzone psychicznie potwory” czy ‘mordercy dzieci” to tylko niektóre z często bezmyślnie powtarzanych opinii. Rzeczywiście, często zdarzają się wypadki z udziałem psów tej rasy. Czy zatem można sądzić, ze wszystkie psy tej rasy maja zaburzone wzorce zachowań? A przecież stworzono je jako odważne, silne, czasami odrobinę uparte psy strózująco-obronne, które uwielbiają swego właściciela i jego rodzinę. Nie brzmi to odstręczająco, prawda?

Nagłówki gazet powinny raczej skoncentrować się na nieodpowiedzialnych właścicielach, którzy usiłują rekompensować sobie niedostatki własnej pewności siebie posiadaniem silnego i w sumie niebezpiecznego psa. Rottweilery – jak i inne psy bojowe czy niektóre teriery – wymagają właścicieli, którzy są od nich silniejsi psychicznie, którzy chętnie, ale i konsekwentnie będą je szkolili, ale zarazem potrafią je nagrodzić i pochwalić. Właściciel takiego psa musi umieć z nim tak postępować, by rozwinąć w nim i umocnić pozytywne cechy, zarówno wrodzone, jak i nabyte w okresie dorastania w rękach odpowiedzialnego hodowcy.

Dodaj komentarz