CHART WĘGIERSKI w pigułce

CHART WĘGIERSKI w pigułce

Ten węgierski szlachcic przez stulecia słynął jako myśliwy na zające. Jego ukochanym terenem łowów jest węgierska puszta, rozległa równina, znajdująca się w zachodnich Węgrzech. Tam, na terenach, gdzie stworzyli go dumni Madziarzy, sprinter od czubka nosa po koniuszek ogona potrafi wykazać wszystkie swe zalety.

OPIS
* Bardzo szczupły, ale mocny
* Bardzo długa, trójkątna głowa
* Czujne spojrzenie ciemnych oczu
* Uszy przylegające, lekko zawinięte
* Długie i mocne kończyny
* Sierść latem krotka i gładka, zimą nieco grubsza
* Dopuszczalne wszystkie maści
* Wysokość w kłębie: 65 do 70 cm psy, suki mogą być nieco niższe
* Waga: około 25 kg
* Przeciętna długość życia: 12 do 14 lat

Chart Madziarów

Madziarowie – zanim w 896 roku osiedlili się na terenach dzisiejszych Węgier – przebyli długą drogę. Ich pierwotną siedzibą była Azja Środkowa, skąd przeszli przez stepy Kazachstanu i kierowali się dalej na zachód. Niektóre grupy dotarły nawet na Półwysep Iberyjski!! Gdyby w 955 roku król Otton I nie pokonał Madziarów, prawdopodobnie ich charty byłyby znane w całej Europie znacznie wcześniej…

Przodkowie charta węgierskiego wywodzą się bezpośrednio z Orientu, ale dotarli w IX wieku na zachodnia stronę Karpat, gdzie rozległe równiny doskonale nadawały się do polowań. Ich właściciele, Madziarowie, przodkowie dzisiejszych Węgrów, byli plemieniem nomadów i jeźdźców, którzy żyli zarówno z polowania, jak i z wypasu bydła. Kiedy olbrzymie stada przetaczały się przez pusztę, to płoszyły wiele dzikiej zwierzyny, którą złowić mogły tylko wyjątkowo szybkie charty. W miarę upływu czasu i rozwoju kontaktów handlowych, prawdopodobnie wkrzyżowano do rodzimych chartów Madziarów także i sloughi oraz saluki, by poprawić ich szybkość. W końcu XIX wieku do mieszanki tej dołożono także i greyhounda – Węgrzy chcieli w ten sposób poprawić odporność i siłę charta węgierskiego. Przez krzyżówki te nieco zatracił się charakter rodzimej rasy – w kwestii rozmiarów czy noszenia ucha chart węgierski – zwany także Magyar Agar – jest dziś bardzo podobny do swego brytyjskiego krewniaka.

Skąd pochodzi słowo agar?
To proste – słowo to po węgiersku oznacza od dawien dawna każdego charta. Słowo to zawiera w sobie przekształcony rdzeń „ker”, który w języku dawnych Madziarów oznaczał charta lub szerzej – psa myśliwskiego. Słowo to znajdujemy także w staroegipskim wyrażeniu „abaikour” albo „abaiker”, którym do dziś oznaczają swe charty nomadowie, żyjący na afrykańskich pustyniach. Polskie słowo ‘ogar’ pochodzi prawdopodobnie z węgierskiego…

Coursing
Najogólniej rzecz biorąc mamy dwa rodzaje wyścigów chartów: wyścigi na torze i coursing. Zawody takie odbywają się na naturalnej przestrzeni, i to tylko jesienią i zima, by nie płoszyć zwierzyny w okresie godów. Zawody takie wymagają nie tylko dużych rewirów łowieckich, w których żyć będzie dostateczna liczba zajęcy – a także myśliwych nauczonych polowania z końmi. Ściganie zająca ciągnąć się może nawet dwa czy trzy kilometry, a charty – zazwyczaj parami – gonią szaraka dwa lub trzy razy dziennie…

Polowanie
Coursing taki jednak jest dozwolony tylko w niektórych krajach – w Polsce polowanie z chartami jest od ponad pół wieku zabronione. Psy biorą udział w zawodach polegających na ściganiu sztucznego zająca (włóczki) w warunkach naturalnych – gonią szmatkę umieszczoną na końcu napiętej linki, przebiegającej zakosami udającymi naturalna drogę uciekającego zająca. W większości krajów chart węgierski nie bierze udziału w wyścigach na torze z bardzo prozaicznej przyczyny – trudno zebrać w jednym miejscu i czasie stawkę co najmniej czterech psów tej rasy, startujących w zawodach. Nigdzie w Europie – za wyjątkiem Węgier – rasa ta nie jest zbyt popularna.

CHARAKTER

Ma mnóstwo nieodpartego uroku, a jest przy tym oddany, wrażliwy i bardzo ruchliwy.
Plusy
* Spokojny i zrównoważony
* Sportowy
* Posłuszny
* Przywiązany do przewodnika
* Wrażliwy
* Wierny
* Czujny
Minusy:
* Węch słabiej rozwinięty niż u innych psów

Wysmukłe, wydłużone kształty dobrze oddają jego wrażliwy charakter

Chart węgierski jest spokojniejszy i bardziej posłuszny niż większość chartów azjatyckich, a pod wieloma względami przypomina greyhounda. Ceniony jest szczególnie za swą niezwykła wytrzymałość w gonieniu, ale także za swą wrażliwość i swe pełne rezerwy, arystokratyczne maniery.
Chart węgierski jest miłym psem do towarzystwa i zapalonym sportowcem, w porównaniu z innymi chartami jest bardziej towarzyski, nawet jeśli uwzględnić jego wrodzony dystans do obcych i wyraźne sygnały, że nie życzy sobie zbytnio towarzystwa. Jest niezależny nie będąc chłodnym w stosunkach, jest dumny nie będąc zarozumiałym, przywiązany do człowieka nie łaknąc stale fizycznego kontaktu, dynamiczny nie będąc nerwowym – krótko mówiąc: jest psem bardzo zrównoważonym i wspaniałym towarzyszem.

Nie wie, co to stres
Szczególnie miłe w zachowaniu tego węgierskiego księcia o dumnej postawie jest jego olimpijskie opanowanie. Nie zdarzyło się by pies ten stracił głowę, nie wie co to panika ani stres i obce są mu wszelkie histeryczne lęki. Może nawet i większą część dnia spędzać w samotności – ani nie popadnie w nerwowość, ani nie będzie niszczył domu. Nie znaczy to rzecz jasna, iż nie będzie się cieszył, gdy pan czy pani wreszcie wrócą do domu! W żadnym wypadku nie można powiedzieć, by chart węgierski był psem obojętnym – wprost przeciwnie, jest bardzo zżyty z przewodnikiem i bardzo doń przywiązany. Jednocześnie jest na tyle opanowany i powściągliwy w wyrażaniu uczuć, że nie wymaga ciągłej obecności czy uwagi człowieka. Chart węgierski ma psychikę nieco kocią – refleksyjną, medytacyjną, a może nawet nieco skłonna do mistyki… Godzinami może leżeć w swym posłanku, zatopiony w myślach – i nikt nie zgadnie o czym tak myśli. Dla wielu ludzi psychika ta jest atrakcyjna i ma wprost magiczną moc przyciągania.

Czuły i wrażliwy
Chart węgierski jest psychicznie znacznie bardziej ekstrawertyczny niż większość innych chartów. Czasami gotów jest na wiele, byle tylko wykazać swemu panu, jak bardzo mu na nim zależy. Przewodnik charta węgierskiego tym bardziej ceni sobie te chwile czułości, że nie są one codzienne. Pies ten okazuje swe emocje tylko wtedy, kiedy ma na to ochotę. Jest wrażliwy, delikatny, na swój sposób serdeczny – ale nie będzie z radości skakał na swego pana, gdy ten tylko otworzy drzwi. Szlachetny wygląd psa idzie w parze z równie szlachetna rezerwą wobec świata.

Pełen energii
Nie należy jednak zapominać, że magyar agar, jak wszystkie charty ma dwoistą naturę – podobnie jak jego kuzyni, także i chart węgierski jest wyjątkowym sportowcem! Kiedy znudzi mu się wylegiwanie na kanapie albo dyskretne okazywanie uczuć swemu panu, w mgnieniu oka zmienia się w niezwykle energiczne zwierzę. Ma on silnie wyrażoną i w zasadzie niemożliwą do stłumienia potrzebę rozładowania rozpierającej go energii i intensywnych ćwiczeń fizycznych – potrafi ścigać wyimaginowanego zająca nie tylko na podwórku, ale i nawet pomiędzy meblami w salonie, dawać susy, gwałtownie skręcać, a ciągle zataczać coraz większe koła, ogarniające coraz większy teren. Biegać, biegać, biegać! Jego zwinność, jego dynamika i lekkość jego kroków robią niezwykłe wrażenie – zda się, że wprost płynie ponad łąką… Największą frajdą jest dla niego znalezienie kompanów do zabawy w pogonie, w której jako uciekający stale utrzymuje taki sam dystans do wciąż przyśpieszającego ścigającego go psa, a jako goniący – dopada uciekiniera na kilkudziesięciu metrach. Zabawa w pogoń to inna forma ulubionej rozrywki – polowania.

Pies i dziecko
Chart węgierski ma generalnie dość pobłażliwy i łagodny stosunek do małych ludzi, choć, rzecz jasna, nie lubi, gdy ciągnąć go za ogon czy uszy, a jego budowa nie zezwala na to, by traktować go jak wierzchowca. Jeśli jednak dzieci przyswoją sobie te podstawowe zasady, to jest wobec nich łagodny jak owieczka i traci nieco ze swej wrodzonej rezerwy.

Wyścigi chartów
Zakaz polowania z chartami i ich mieszańcami (a nawet zakaz trzymania chartów poza miastem) obowiązujący w Polsce nie broni organizowania zawodów i wyścigów, w których charty węgierskie uczestniczą z zapałem. Charty na polowaniu nie kierują się węchem, ale wzrokiem, reagując znacznie żywiej na bodźce wzrokowe niż jakiekolwiek inne, dlatego też stosunkowo łatwo dają się puścić w pościg za bardzo szybko poruszającym się sztucznym zającem.

Idealny właściciel
* Chart węgierski jest psem dla estety, dla ludzi marzących o psie rzadkiej rasy, pełnym elegancji i naturalnego w zachowaniach. Nie nadaje się na towarzysza dla ludzi pobudliwych czy nerwowych – wymaga zrównoważonego i serdecznego właściciela.
* Wychowując charta węgierskiego nie można być zbytnio surowym, zwłaszcza że pies ten z natury jest dość posłuszny. Trzeba postępować z nim bardzo umiejętnie, dość delikatnie, starając się dogłębnie poznać psychikę swego psa i zdobyć jego zaufanie zanim zaczniemy coś od niego wymagać.
* Jeśli magyar agar poczuje, że pozwalamy mu na wszystko i nie próbujemy sprawować nad nim kontroli, będzie zachowywał się tak jak wszystkie inne psy – owinie nas sobie wokół palca i drwił z naszych poleceń. Wychowanie go wymaga zatem pewnego wyczucia, określającego zakres psiej niezależności.
* Właściciel charta węgierskiego musi być zapalonym miłośnikiem wędrówek, spacerów i wypraw za miasto. Już sam wygląd zewnętrzny i przede wszystkim proporcje tego psa podkreślają że ma on stosunkowo dużą potrzebę ruchu. Jeśli jeszcze udałoby się zorganizować taką wyprawę wraz z innymi właścicielami chartów, to szczęście Magyar Agara nie miało by granic! Dla tego węgierskiego arystokraty nie ma nic milszego niż ciągłe zabawy w gonitwy i ucieczki, jeśli tylko znajdzie psa, który dotrzyma mu kroku…

Należy:
* Starać się pojąć i zrozumieć cały skomplikowany charakter tego psa – i postępować zgodnie z jego naturą.
* Troszczyć się o niego, ale zarazem zapewnić mu dłuższe chwile spokoju i samotności, nie narzucać mu się ze swym towarzystwem.
* Starać się umożliwić mu jak najczęściej zabawy i bieganie z innymi psami – dobrym pomysłem jest wystawianie go do wyścigów.
* Wychowywać go z wyczuciem, ale jednak dość konsekwentnie, by nie przewrócić mu w głowie.
Nie wolno:
* Porzucać go na długie dni, twierdząc, że „przecież lubi samotność”,
* Usiłować wdrożyć go do życia w niespokojnym otoczeniu – nie lubi nerwowości.
* Uciekać się do kar fizycznych.

ŻYCIE CODZIENNE

Ten chart cieszy się dobrym zdrowiem i znosi nawet duże wahania temperatur, a na dodatek nie wymaga wiele troski w pielęgnacji – wystarczy go przejechać szczotką, zadbać o stan uszu i oczu oraz poduszek łap

Co należy wiedzieć:
* Potrzebuje dużo ruchu na świeżym powietrzu – wskazany spory ogród
* Dobrze znosi nawet kiepską pogodę
* Doskonale układa sobie kontakty z innymi psami
* Dość dużo je
* Nie wymaga szczególnej pielęgnacji
* Niezbyt drogi jako szczenię
* Trudny do zdobycia – rasa rzadka
* Umiarkowane koszty utrzymania

Na torze wyścigowym będzie równie na miejscu, jak na kanapie w salonie.
Na pierwszy rzut oka charty – a wśród nich także i chart węgierski – są bardzo delikatne i wymagające, gdyż są tak szczupłe. Tymczasem jest wprost przeciwnie; psy tej rasy maja żelazne zdrowie i nawet najgorsza pogoda nie robi na nich większego wrażenia. Są to psy bardzo odporne, łatwe w utrzymaniu i ceniące sobie zarówno ruch na świeżym powietrzu jak leniuchowanie na kanapie.

„Kocham swobodę, ale nie uciekam od pana!”
Można by przypuszczać, że pies tak ceniący sobie wolność i swobodę będzie chętnie uciekał, tymczasem wcale tak nie jest. Chart węgierski woli pozostać ze swymi ludźmi zamiast gnać przed siebie – pod warunkiem, że zapewnimy mu dostateczną porcję ruchu na świeżym powietrzu, by mógł się regularnie wyhasać do woli.

Warunki życia
Idealnie byłoby, gdyby w pobliżu domu mieli państwo coś na kształt węgierskiej puszty w miniaturze. Rozległe równiny, z dala od cywilizacji, gdzie pies będzie mógł swobodnie się wyhasać i biegać kilometrami… Jeśli nie macie państwo akurat czegoś takiego pod ręka, to konieczne będą codzienne długie spacery po parku, najlepiej w towarzystwie innych psów ( a chartów w szczególności!). Gdy pies będzie mógł codziennie wybiegać się do woli, przez pozostały czas będzie siedział w domu spokojnie jak trusia, pogrążony w medytacjach. Jednocześnie jest to dobry stróż, który będzie reagował na każde zmiany w otoczeniu. Czy zatem można go trzymać w mieszkaniu? W zasadzie tak, jeśli tylko zapewnimy mu codzienną porcję ruchu poza domem, choć oczywiście, duży ogród byłby bardzo mile widziany. Najlepiej większy niż 1500 metrów kwadratowych…

Żywienie
Pomimo swych sporych rozmiarów, chart węgierski jest psem stosunkowo lekkim – waży nie więcej niż 25 kg! By nie zatracił swej dynamiki, swej ruchliwości i sprawności biegacza, musi odżywiać się także dość lekko, ale za to karmą najwyższej jakości. Dobre posiłek to 400 gramów surowego, chudego mięsa, 200 gramów gotowanego ryżu lub makaronu i około 200 gramów gotowanych warzyw (marchew, fasolka szparagowa). Niezbędnym dodatkiem do posiłku powinna być także łyżeczka drożdży, łyżeczka od herbaty oleju słonecznikowego lub kukurydzianego i dodatek witamin i minerałów. Zapomnijmy raczej o słodyczach, a zamiast nagrody i przysmaku zaproponujmy mu raczej kawałek białego sera, bogatego w wapń lub cząstkę obranego jabłka.

Zdrowie
Silny magyar agar marznie daleko wolniej niż jego brytyjski krewniak, whippet. Nawet przy kiepskiej pogodzie nie zrezygnuje ze spaceru, a w najostrzejsze mrozy nie będzie potrzebował ocieplonego kubraczka. Natura wyposażyła go w żelazne zdrowie, podobnie jak większość chartów, w co trudno uwierzyć laikom, którym szczupła budowa charta kojarzy się z wrażliwością i delikatnością.

Pielęgnacja
Sierść charta węgierskiego latem jest bardzo krótka, zaś zimą staje się nieco gęstsza i odrobinę dłuższa, tak wiec zimą trzeba go nieco częściej szczotkować. Kilka mocnych pociągnięć szczotką, zawsze z włosem, wystarczy, by zdjąć z sierści cały kurz i brud. Pamiętajmy tylko, ze szczotkujemy od głowy do ogona i od grzbietu do brzucha!

Czy to prawda, że…
… Chart węgierski chętnie poluje na koty?

Prawda. Zostawia w spokoju jednak domowego kota, jeśli od szczenięctwa był przyzwyczajony do jego obecności.
…jest rzadki nawet na Węgrzech?
Nieprawda. Od czasu uznania go przez FCI (1971) charty węgierskie są dość popularne w swej ojczyźnie i coraz popularniejsze w całej Europie.
…chart węgierski trzymany jako pies do towarzystwa traci swój instynkt myśliwski?
Nieprawda i na wszelki wypadek nie należy go wpuszczać na fermę królików! Instynkt łowiecki, choć może nieco przytłumiony przez wychowanie, ma we krwi zawsze.
…na torze wyścigowym jest nie do pokonania?
Prawda. Jedynymi psami mogącymi iść z nim w zawody są greyhoundy i charty polskie. Magyar Agar jest szybszy od wszystkich chartów azjatyckich i afrykańskich.

Dodaj komentarz