Gdy szczeka bez umiaru…

Gdy szczeka bez umiaru…

Radość, strach, ból, pogróżka, wesołość – każdy rodzaj pobudzenia ma właściwy sobie rodzaj dźwięków wydawanych przez psa. Dobrze wychowany, zrównoważony pies zachowuje się cicho, ale nie znaczy to, że nie szczeka!

Jakże uprzykrzyć się może pies szczekający prawie bez przerwy! Ciągłe szczekanie, raz cichsze, raz głośniejsze, dniem i nocą, potrafi zdenerwować najspokojniejszego człowieka. Z tej choćby przyczyny powinniście Państwo dbać o to, by wasz czworonóg nie przeszkadzał innym ciągłym hałasem.

Podobnie jak i ludzie, pies używa do wydawania głosu strun głosowych, gardła, podniebienia i pyska/ust. Wysokość i siła głosu szczekającego psa z jednej strony zależą od rasy psa, z drugiej – od budowy konkretnego osobnika. Pobudzenie nerwowe, strach, złość czy radość są jednak zawsze uzewnętrzniane inaczej.

Najpierw dźwięki, potem mimika, potem mowa ciała
Szczenię prawie od chwili urodzenia usiłuje kontaktować się z matką i rodzeństwem za pomocą dźwięków. Gdy tylko otworzy oczy, do całej gamy środków komunikowania się dochodzi jeszcze ‘mowa ciała’: z zachowania psa często można skutecznie wywnioskować, co się z nim dzieje. W miarę rozwoju psa rozwija się także mimika i pełniejsza mowa gestów, dzięki której psy umieją informować się nawzajem o swych stanach psychicznych, i ten sposób komunikowania się wypiera znaczenie komunikatów dźwiękowych. Porozumiewanie się dźwiękami u psów dorosłych jest ograniczone do sygnałów alarmowych i kontaktów z ludźmi.

* Wśród psowatych szczekają tylko psy domowe i szakale
* Szczekanie to sposób komunikacji psa ze stadem
* Zazwyczaj szczekanie oznacza, iż zdaniem psa dzieje się coś niecodziennego
* Szczekanie ma rozmaite odcienie i znaczenia
* Wychowanie może poprawić zachowanie nawet bardzo szczekliwego psa
* W niektórych sytuacjach pies po prostu musi szczekać
* Szczękający bez ustanku pies potrafi poróżnić najserdeczniejszych sąsiadów

Szczekanie szczekaniu nierówne
Szczekanie jest zazwyczaj zachowaniem alarmowym, ostrzegawczym resztę członków ‘sfory’, ale pies może szczekać także z radości czy z napięcia. Odróżnia się pięć rozmaitych sposobów i znaczeń szczekania. Każde szczekanie ma jednak ścisły związek z zachowaniem się psa, a to ma wpływ na wysokość dźwięków. Pewność siebie psa bywa powiązana z pełnym, niskim tembrem głosu, podczas gdy wysokie, jazgotliwe dźwięki wydają z siebie głownie czworonogi dość tchórzliwe. Inny rodzaj wokalizacji to warczenie, wydawane przez wibrujące mocno napięte struny głosowe. Warczącego psa trzeba brać poważnie, bo z reguły oznacza ono cos na kształt ostatecznego ostrzeżenia, po którym zazwyczaj następuje mniej lub bardziej poważny atak. Inne znaczenie ma wycie – pies wydaje z siebie przeciągły, monotonny dźwięk, by wyrazić nim swój strach lub smutek. Kolejny rodzaj wydawanych dźwięków nazywamy skomleniem – najczęściej zdarzającym się u szczeniąt: to krótkie, wysokie dźwięki wydawane przy zamkniętym pysku, sygnalizujące albo ogromną radość, albo też ból: fizyczny lub psychiczny. Jeśli dorosłego psa spotka prawdziwe nieszczęście, związane z ogromnym bólem lub z olbrzymim stresem, to mówimy o skowycie.

Wiele różnorodnych przyczyn
Najczęstszą przyczyną wydawania dźwięków przez psy jest silne pobudzenie, stres wywołany sprzecznymi uczuciami, strach albo agresja skierowana przeciwko obcym – ludziom lub psom – ale także silnie wyrażone zachowania terytorialne (wywołane przez instynkt obrony terytorium). W takich wypadkach może wystarczyć samo pojawienie się przewodnika i ewentualnie nakazanie psu uciszenia się, by przerwać niepożądane szczekanie. Z drugiej strony pojawienie się człowieka może jeszcze nasilić potrzebę szczekania, zwłaszcza gdy wywołane jest ono chęcią demonstracji agresji. Wielu właścicieli skarży się na swe psy, szczekające bez umiaru, nie zdając sobie sprawy z tego, że to właśnie działania właścicieli powodują zanoszenie się przez ich czworonogi szczekiem. Od dobrego psa stróżującego trudno oczekiwać, że będzie szczekał jak szalony – jest na to zbyt pewny siebie – ale jeśli nakłonimy go do takich zachowań pochwałą i nagrodą, to w krótkim czasie nauczy się szczekać bez opamiętania, w oczekiwaniu pochwały. Większość ludzi doskonale zdaje sobie sprawę z tego, że nie powinno się zostawiać swego psa na dłuższy czas samego, gdyż nadweręża to jego system nerwowy i pozbawia go poczucia pewności siebie, a wszystko to manifestuje się w przesadnym szczekaniu z poczucia osamotnienia. Za wieloma wypadkami psów nadmiernie hałaśliwych kryją się błędy wychowawcze – psy mają własny rozsądek i często przejmują rolę przewodnika stada, używając także głosu jako sposobu komunikowania się z ludźmi – ‘swoim stadem’. Jeśli nie przejmiemy dowodzenia i nie pokażemy psu dobitnie, że nie pochwalamy takiego głośnego sposobu demonstrowania swych uczuć, to wkrótce uzna on hałasowanie za najpierw dozwolony, a później nawet popierany sposób komunikowania się z ludźmi.

Poczynając od szczeniaka
Od najmłodszego szczenięctwa należy w zabawie uczyć swego psa szczekania na rozkaz – i przerywania szczekania na komendę. Prawdziwą naukę należy rozpocząć, gdy pies skończy pół roku. Najprostszą metodą uczenia szczekania na komendę jest wydawanie psu posiłku po daniu przez niego głosu: gotową miskę pokazujemy psu i stawiamy wysoko, tak by pies ją widział, ale nie dajemy mu jej. Pokazując miskę mówimy ‘Daj głos” – i powtarzamy rozkaz tak długo, aż zniecierpliwiony niedostępnością jedzenia pies zaszczeka ponaglająco. Gdy tylko wyda z siebie głos, natychmiast chwalimy go i dajemy miskę. Ćwiczenia te powtarzamy tak długo, aż pies opanuje komendę „daj głos” i szczeka na komendę bez korowodów z miską… Ćwiczenie ‘cicho’ jest trudniejsze, a wprowadzamy je dopiero, gdy pies umie już szczekać na komendę: po komendzie ‘cicho’ podajemy psu smakołyk, gdy tylko umilknie.

Czasami potrzebny doświadczony treser
Jeśli opisane w podręcznikach wychowania psów metody oduczania psa szczekania nie dają efektów, należy skonsultować swe poczynania z doświadczonym treserem psów. Najprawdopodobniej przyczyna leży w nas – pies nie rozumie czego od niego oczekujemy lub, co gorsza, nie chce zrozumieć. Popularna w USA metoda podcinania psom strun głosowych jest w Europie uważana – i słusznie – za barbarzyństwo. To czy pies jest hałaśliwy, czy raczej cichy jest nie tylko kwestią rasy i charakteru, lecz przede wszystkim wychowania.

Wyjątek – psy gończe
Dla psów gończych szczekanie jest zachowaniem najzupełniej naturalnym i w najmniejszym stopniu nie świadczy ani o ich nerwowości, ani o jakichkolwiek problemach psychicznych. Podczas pogoni w sforze psy gończe nawzajem pobudzają się szczekaniem i usiłowanie odwiedzenia ich od tego jest z góry skazane na porażkę.

Foto: Anna Yakimova

Dodaj komentarz