HOVAWART – Opis rasy

HOVAWART – Opis rasy

Hovawart jest bardzo starą rasą psów użytkowych. Nazwa pochodzi z średniowiecznego języka literackiego Niemiec : Hova – der Hof ( podwórze ) , a Wart – der Wächter ( stróż ).
Historia hovawarta jest właściwie krótka w porównaniu do innych ras, ale do tej pory większość wiadomości o jego pochodzeniu jest nieznana. Tak więc, nie jest do końca pewne, kto wyhodował hovawarta i jakie rasy przyczyniły się do jego powstania. Jednakże już w średniowiecznych pismach można znaleźć wzmianki o “hovewartach“, ale aż do początku tego stulecia nikt nie był w stanie powiedzieć, jak taki pies powinien wyglądać. Wspomniane było tylko kilka informacji na temat jego sierści i przeznaczeniu, i to wszystko. Na obrazach średniowiecznych artystów dominuje szlachta ze swoimi psami myśliwskimi, ale czasem znajdujemy także mocne, średnio duże, długowłose, ze zwisającymi uszami psy, które z pewnością nie można zaliczyć do myśliwskich. Te opisywane psy odpowiadają najwierniej wzmiankom z pism. Także kompetentna literatura z ubiegłego wieku podaje tylko kilka informacji. Natomiast L. Beckmann rozróżnia w swojej książce z 1894 roku “Rasy psów”, 2 rodzaje psów podwórzowych, jednym z nich jest hovawart. W książce R. Strebela “Psy niemieckie i ich pochodzenie” z 1904 roku o hovawartach w ogóle się nie wspomina. Natomiast w książce rotmistrza von Stephanitza “Owczarek niemiecki w opisie i obrazie”, hovawart wymieniony zostaje jako przodek owczarka niemieckiego. Inaczej niż von Stephanitz widzi rolę hovawarta w rozwoju rasy psów domowych, Kurt F. König, uznawany za osobę, która odbudowała rasę. König uważał hovawarta za pierwszy stopień udomowienia wilka. Ponadto wspomnienie psa jego ojca, który zawsze go pilnował i bronił, a który z wyglądu przypominał “hovewarta“, doprowadziły do tego, że Kurt F. König zaczął planowaną hodowlę hovawarta. Pierwsze zdjęcia psów w typie hovawarta pochodzą z 1908 roku i zrobione zostały przez Bertrama Königa, ojca Kurta.
Tak więc Kurt F. König zajął się planowaną hodowlą hovawarta. Rozpoczął od rekonstrukcji rasy, poprzez penetrację wiosek Harzu i Schwarzwaldu w poszukiwaniu psów podobnych do hovawarta. Dzięki tym psom, jak też i tym co miały pewne cechy wspólne z hovawartami, w skrzyżowaniu z innymi rasami, König pokazał w 3 seriach rekonstruowania rasy (do 1914, od 1918 i od 1952), że możliwe jest powtórne uzyskanie psa, który by odpowiadał opisom starych źródeł.
Istotne jest także, że oprócz konkretnego wyglądu, ważne też było zachowywanie się hovawartów. Zgodnie z opisami w dawnych dziełach, hovawart powinien wykazywać sam z siebie (naturalnie) umiejętność ochrony i stróżowania i umieć zaprzestać tego, jeśli mu się każe. Jako pies podwórzowy musiał też hovawart umieć zgodnie żyć z innymi zwierzętami, tzn. musiał posiadać wybitne zdolności socjalne. Jednakże, może on swoje zadania stróża wykonywać tylko wtedy, gdy znajduje się na wolnym terenie, nie może być w żadnym wypadku włóczęgą ani myśliwym. W stosunku do obcych ma się zachowywać z rezerwą i pozostać nieufnym, ale tylko przy prawdziwym zagrożeniu powinien swoją rodzinę i jej dobytek chronić zębami. Tylko inteligentne i niepłochliwe psy są w stanie nowe sytuacje ocenić tak, ażeby móc zareagować na nie prawidłowo.
König twierdził, że hovawart powinien te cechy wykazywać bez żadnego przygotowania i do całkowitego przystosowania do tych założeń potrzebuje tylko trochę szkolenia. Dlatego też od początku wprowadził tzw. test predyspozycji (Körung), na którym to psy musiały wykazać odpowiednie zachowania w pewnych sytuacjach dnia codziennego. Tylko z hovawartami, które ten test zdały, można było dalej hodować.

Jeśli chodzi o wygląd hovawarta, to z biegiem lat nie zmienił się on bardzo. Oglądając zdjęcia z początków hodowli hovawarta, można śmiało powiedzieć, że wielkich różnic nie ma. Z innej strony wygląda skala wyglądu hovawarta, jest dość duża, są hovawarty różnego typu : zaczynając od dużych, szczupłych, wręcz wilczych aż do średniodużych, ciężkich, nowofundlandzich. To jest łatwe do wytłumaczenia, powód to – używanie do hodowli innych ras, a także zasada, że dany pies powinien zachowywać się jak hovawart, a niekoniecznie musi jak hovawart wyglądać.
Wróćmy jeszcze do Königów. Planowana hodowla hovawartów zaczęła się w 1922 roku i w tym też roku miał miejsce pierwszy wpis do księgi hodowlanej hovawartów (Zuchtbuch). Pierwszym hodowcą był oczywiście Kurt König, data urodzenia miotu to 3.04.1922, ojcem był pies o imieniu Baron, matką suka o nazwie Ortrud Hudson (rasy kuvas!). Były 4 szczeniaki: 1 pies maści szarej i 3 suczki maści jasnoblond. W następnych skojarzeniach użyto także leonbergera, nowofundlanda, szwajcarskiego psa pasterskiego i owczarka niemieckiego, jak też psów określonych jako – w typie hovawarta. König użył także w późniejszym czasie podejrzanej afrykańskiej wilczej suki, o której to wspomina się w każdym opisie rasy, a której zdjęć i dokumentów nikt nigdy nie widział. Oczywiście jeden hodowca nie może sam całej rasy odbudować, więc w 1922 powstał w Thale / Harz pierwszy związek miłośników hovawarta.
Ważny rok dla rasy to 1972, kiedy to hovawart został uznany za rasę użytkową z wymaganym egzaminem psa obrończego.
W 1984 roku powstała
Międzynarodowa Federacja Hovawartów (IHF) zrzeszająca kluby większości państw europejskich.
Aktualnie w Polsce (stan na koniec roku 2015) żyje około 1800 hovawartów i co roku rodzi się około 100-150 szczeniąt.

Opis rasy

Hovawart jest średnio dużym, mocnym psem stróżująco-obrończym, wszechstronnym użytkowo. W Niemczech i Szwajcarii wykorzystywanym jako pies tropowiec i lawinowiec służący do wyszukiwania zasypanych ludzi pod gruzami lub lawiną, we Francji jako przewodnik niewidomych. Na codzień jest jednak typowym psem rodzinnym, spełniającym wszystkie wymagania psa stróżującego, obrończego czy sportowego.
Jest psem o zrównoważonym charakterze, średnim temperamencie i niezwykłej chęci do współpracy z człowiekiem. Jest wesoły, pogodny i przyjazny. Nie jest psem leniwym, żywo reaguje na otoczenie i interesuje się wszystkim co ma wokół siebie. Dobrze prowadzony szczeniak nie sprawia większych problemów wychowawczych. Nie ma tendencji do włóczęgostwa, jest przede wszystkim czujnym stróżem swojego terenu i temu zadaniu oddany jest w pełni. Jest psem odważnym, o silnej osobowości i zdecydowanym charakterze. Nie wdaje się w bójki z innymi psami, nigdy też nie zaczepia i nie prowokuje do walki, zaatakowany jednak broni się bardzo skutecznie i może wtedy być groźny.
Nigdy nie jest agresywny bez powodu, swoją siłę i zęby używa tylko w ostateczności, gdy nie widzi już innego wyjścia, a gdy zagrożenie spokoju pilnowanego przez niego terenu, jego właścicieli lub jego samego zostało poważnie naruszone.
Bez problemu rozpoznaje przyjaciół i znajomych i wita się z nimi tak jak jego właściciel, natomiast dla intruzów może być bardzo niebezpieczny. Uwielbia pracować ze swoim panem, bardzo szybko się uczy i widać, ze sprawia mu to przyjemność. W wykonywaniu poleceń może nie jest tak szybki jak owczarek niemiecki czy belgijski, jest za to o wiele bardziej dokładny i precyzyjny. W każdym jego posunięciu widać przemyślaną strategie. Nie nadaje się na tryb
szkolenia przymusowego, nic u niego nie wskóramy siłą czy przemocą, za to dużo serca i ciepłych słów uczynią tu cuda. Bardzo szybko się uczy i chce to robić, każda chwila spędzona z panem na zabawie jest dla niego wielką radością i przez to umacnia się więź między nim a jego właścicielem. Jest bardzo inteligentny i ma dobrą pamięć, szybko kojarzy fakty. Na szkoleniu potrzebuje dużo cierpliwości i mocnego motywatora.
Ma silny i zdecydowany charakter, często dominujący, zwłaszcza u samców. Przez to od pierwszych chwil pobytu w nowej rodzinie, będzie chciał sobie ją podporządkować i zająć w niej pozycję najbardziej dogodną dla siebie. Jest psem sporych rozmiarów, bardzo silnym i gdy jest w domu na samej górze hierarchii, będzie rządził według swoich wytycznych. Dlatego też wymaga stanowczego i konsekwentnego prowadzenia od pierwszych dni szczenięcych. Późno dojrzewa, zazwyczaj dopiero w 3-4 roku życia.
Jest psem o wielkiej urodzie, występuje w trzech umaszczeniach, jego sierść jest łatwa w pielęgnacji. Brudny hovawart po wyschnięciu jest czysty, a cały piasek znajduje się na podłodze. By mieć w miarę czyste mieszkanie należy go regularnie czesać. Samce zazwyczaj mniej linieją od suk. Psy dużo przebywające na dworze linieją raz w roku.
Hovawart lubi każdy rodzaj aktywności fizycznej, byleby ze swoim ukochanym panem. Można a nawet powinno się z nim szkolić (tropienie, posłuszeństwo, obrona – jednak pamiętajmy, że nie jest to owczarek), jeździć przy rowerze, wspinać się po górach, pływać, biegać. Zdrowy psiak w dobrej kondycji fizycznej nie męczy się i zawsze chętnie nam potowarzyszy.
W jego wychowaniu bardzo ważna jest konsekwencja, stanowczość i socjalizacja. Jest to duży, silny pies i zawsze powinien być pod kontrolą. Ważne by pokazać mu świat i zapoznać z możliwie duża ilością bodźców.
Hovki zazwyczaj lubią inne zwierzęta, u dorosłych samców należy uważać na kontakty z innymi dorosłymi samcami dużych ras, chłopaki lubią pokazywać kto jest silniejszy. Zabawy młodych hovawartów są dość brutalne i często wyglądają jak walki psów 😉 Bardzo lubią się dominować, ganiać i przewracać, zazwyczaj nie robiąc sobie krzywdy, choć na zewnatrz wygląda to dość niebezpiecznie.
Nie nadaje się do całodziennego samotnego siedzenia w kojcu czy na pustej posesji bez kontaktu z człowiekiem. To człowiek jest zawsze dla niego najważniejszy i przy nim chce być. Zadbany psychicznie i fizycznie jest niekłopotliwy, nienatrętny, spokojny i niehałaśliwy.

———————————————————-
pieczAnna Pieczyńska – miłośniczka, wlascicielka i hodowczyni hovawartów (hod. Enormous), Sędzia kynologiczny.

Copyright for photo (c) by Kennel Vom Erlenbrook
Copyright for text (c) by Anna Pieczyńska