Niedokrwistość i jej przyczyny

Niedokrwistość i jej przyczyny

Anemia może mieć wiele różnorodnych przyczyn: znaczną utratę krwi, niedostatek lub zbyt skąpą produkcję czerwonych krwinek.

* Niedokrwistość bywa zwana anemią
* Objawami wskazującymi na niedokrwistość są poblakłe śluzówki i ciemna barwa moczu
* Spadek poziomu hemoglobiny często przeradza się w anemię
* Czerwone ciałka krwi wytwarzane są w szpiku kostnym
* Określenie przyczyn niedokrwistości wymaga badania krwi psa.

Anemia powstać może wskutek albo znaczącej utraty krwi albo na skutek zaburzonego wytwarzania czerwonych ciałek krwi. Spowodowane to być może wieloma różnorodnymi przyczynami: zaburzeniami w procesie wytwarzania czerwonych krwinek (erytrocytów), niedostatkami żelaza w pożywieniu, brakami witaminy B12, witaminy B6 lub kwasu foliowego, chronicznymi chorobami wątroby czy nerek, ciężką robaczycą albo na przykład babeszjozą (piroplazmozą). Kleszcze przenoszą jednokomórkowce, które niszczą czerwone krwinki.

Niedokrwistość to spadek czerwonego barwnika krwi (hemoglobiny), wytwarzanego w czerwonych krwinkach. Hemoglobina odpowiada za pobieranie w płucach tlenu z wdychanego powietrza i dostarczanie go do wszystkich komórek organizmu. W przypadku wystąpienia anemii, cały organizm psa ma niedostatek tlenu. W efekcie śluzówki jamy ustnej, oczu i okolic genitalnych wyraźnie bledną, pies stosunkowo łatwo traci oddech, sprawia wrażenie osłabionego i stale zmęczonego i ma wyraźnie przyspieszoną akcję serca.

Zniszczenie czerwonych krwinek…
Niedokrwistość u psa wynikać może z różnorodnych przyczyn. Jedną z nich jest zaburzenie procesu przemiany czerwonych krwinek – w takim wypadku mówimy o niedokrwienności hemolitycznej. Śluzówki psa są wyraźnie pobladłe, a mocz ma ciemno brązowy kolor, wywołany zawartością hemoglobiny w moczu, usuwanej w ten sposób z organizmu psa. Choroba ta w cięższych stadiach często połączona jest z żółtaczką, przy której śluzówki psa (ale także np. białkówki oka) nabierają charakterystycznej żółtawej barwy. Niedokrwienność hemolityczna zazwyczaj jako przyczynę ma babeszjozę, ale zdarzyć się mogą także i inne przyczyny, choćby zaburzenia układu odpornościowego. W takim wypadku organizm postrzega własne czerwone krwinki jako ciała obce i produkuje przeciwciała, usiłując je zniszczyć. Częstą przyczyną anemii tego typu bywa także zjedzenie przez psa niektórych trujących substancji, takich jak chemiczne środki ochrony roślin, cebula (silnie trująca dla psa) czy niektóre azotany (takie jak np. saletra amonowa). Zdarzają się także przypadki niedokrwienności hemolitycznej uwarunkowanej dziedzicznie lub u wynikającej u niektórych ras psów (np. u basenji) z niedostatku niektórych enzymów trawiennych.

… lub ich niedostateczne wytwarzanie
Jeśli niedokrwistość u psa nie jest związana z procesem degradacji czerwonych krwinek, to zazwyczaj powiązana jest z niedostateczną produkcja czerwonych ciałek krwi przez szpik kostny. Do ich wytwarzania niezbędne są rozmaite elementy przemiany materii psa – erytropoetyna, czyli hormon wytwarzany w nerkach, komórki macierzyste, z których wytwarzane są czerwone krwinki, a także odpowiednie elementy, jak jądra komórkowe czy hemoglobina. Wytwarzanie czerwonych krwinek może być zakłócone z różnorakich przyczyn – zapalenie kłębuszków nerkowych może prowadzić do spadku wytwarzania przez nerki erytropoetyny, co prowadzi do zmniejszenia liczby komórek macierzystych. Komórki macierzyste mogą także zostać zniszczone przez zmiany nowotworowe w organizmie – albo przez określone metody leczenia choroby nowotworowej (chemioterapia). Wytwarzanie czerwonych krwinek może być także zakłócone przez zmiany chorobowe w szpiku kostnym (zanik szpiku). Zdarzyć się może także, że w organizmie brak jest witaminy B6 i B12 – lub występują one w ilości niedostatecznej do wytwarzania jąder komórkowych lub brak odpowiedniej ilości żelaza do wytworzenia hemoglobiny, przy czym niedostatek żelaza wynikać może choćby z chronicznych problemów żołądkowych (biegunka o podłożu parazytycznym lub nowotwory przewodu pokarmowego).

Rozpoznanie
Zanim lekarz weterynarii podejmie się leczenia choroby, musi przede wszystkim ustalić jej przyczyny. Podstawowym badaniem jest tu badanie krwi – i to w dwóch rozmaitych kierunkach. Z jednej strony chodzi o ustalenie liczby czerwonych i białych ciałek krwi oraz poziomu hemoglobiny we krwi. Z drugiej strony prowadzi się badanie krwi w kierunku obecności pasożytów (głównie jednokomórkowca Babesia canis). W wielu przypadkach lekarz weterynarii musi uciec się także do pobrania próbki szpiku kostnego (punkcji).

Przy podejrzeniu anemii lekarz przede wszystkim zbada krew psa. Przy spadku poziomu hemoglobiny w czerwonych krwinkach może dojść do niedostatecznego dostarczania tlenu do wszystkich tkanek organizmu, co w efekcie daje uczucie znużenia, krótki oddech i wycieńczenie zwierzęcia.

Babeszjoza
Choroba ta zwana także piroplazmozą jest infekcją krwi. Przez ugryzienie kleszcza do krwioobiegu psa dostaje się jednokomórkowiec Babesia canis, który atakuje czerwone krwinki i stopniowo je niszczy. Dochodzi do ostrej choroby niedokrwiennej i stanu wycieńczenia psa, w połączeniu z wysoką gorączką. Choroba ta może także prowadzić do poważnego uszkodzenia nerek.

Anemia wywołana utratą krwi
Ostry krwotok lub chroniczne krwawienia (krew w stolcu wskutek choroby jelit, krwotoczne zapalenie jelit) mogą być także przyczyną niedokrwienności. W takim przypadku wskazany byłby zabieg chirurgiczny, ale niezależnie od tego ważne jest podanie psu możliwie szybko krwi (transfuzja).