Pies lękliwy czy tylko ostrożny?

Pies lękliwy czy tylko ostrożny?

Najogólniej rzecz biorąc lęk to reakcja na nieokreślone zagrożenie, w odróżnieniu od strachu (np przed krzykiem), który ma z reguły racjonalne i konkretne przyczyny. Zrównoważony pies szanuje swego pana czy panią – ale nie czuje przed nimi strachu.

* Lęk to naturalny środek obronny
* Pies także umie pokonać swój strach
* Lęk może prowadzić do zachowań agresywnych
* Szczenię musi nauczyć się oceniać poziom zagrożenia w konkretnych sytuacjach
* Spokojne, ale niezbyt ciche otoczenie pomaga szczenięciu budować pewność siebie
* Pies musi szanować swego pana czy panią, ale nie może się ich bać

Od odkurzaczofobii aż po lęk przed samochodem
Pies, w odróżnieniu od człowieka, nie potrafi analizować swych obaw i rozpoznawać ich przyczyn. Jednocześnie nasi czworonożni przyjaciele potrafią reagować lekiem na niektóre przedmioty, podobnie jak na inne zwierzęta czy ludzi: popularne są obawy przed odkurzaczem, froterką, przed burza lub fajerwerkami, przed obcymi ludźmi, nieznanymi psami, silnym ruchem ulicznym, autobusami itd.

Lęk jako stan powszechny
Każde żywe stworzenie wie co to lęk. To naturalna, zdrowa i pierwotna reakcja, pomagająca początkowo w unikaniu największego zagrożenia ze strony dużych drapieżników. Pies przesadnie lękliwy ma jednak zaburzoną wrażliwość, która utrudnia mu choćby należyty odpoczynek dla zregenerowania sił. Z fizjologicznego punktu widzenia lękliwość to podwyższony poziom gotowości alarmowej, co oznacza, że ciało (a co za tym idzie – psychika) zwierzęcia jest cały czas nastawione na ucieczkę lub obronę. I mięśnie, i nerwy są napięte, a organy wewnętrzne nie funkcjonują całkiem prawidłowo (co z czasem prowadzić może do poważnych zaburzeń w systemie wydalania, trawienia a nawet zachowania – np. utrudnić psu zachowanie czystości). Przez poczucie stałego stresu reakcje psa są coraz mniej pewne, i wystarcza coraz mniejszy, słabszy bodziec, by wywołać w psie uczucie lęku.
Pies, który tak postrzega świat, wszędzie widzi stałe i narastające zagrożenia. Stan taki blokuje psie zmysły, że zwierzę może odbierać jako wyjątkowo nieprzyjemne lub grożące mu zdarzenia, do których zdałoby się już przywykł – najzwyklejszy spacer po dobrze znanej okolicy może zmienić się w przerażająca konieczność spotkania się z najzupełniej niewinnymi przechodniami, którzy jawią się psu lękliwemu wyłącznie jako potencjalne zagrożenie.

Nauka oceny sytuacji
W czasie swego rozwoju szczenię jest stale poddawane działaniu nowych bodźców, które mogą wywoływać w nim lęk lub strach. Jednak w przyjaznym i znanym otoczeniu, w obecności swej matki, rodzeństwa, pod wpływem uspokajającej dłoni lub głosu pana czy pani pies powoli się z nimi oswaja. Proces uczenia się szczeniąt jest rozstrzygający dla określenia ich przyszłych zachowań i dla ich umiejętności oceny zagrożenia w zależności od konkretnej sytuacji.

Różnorodność bodźców
Im bardziej różnorodne jest otoczenie, w którym dorasta młody pies, tym bardziej i łatwiej rozwija się w nim pewność siebie. Oprócz w miarę naturalnych odgłosów dnia codziennego i nawet niecodziennych wydarzeń w domu (przewracające się z hukiem krzesło, rozbity głośno talerz, bawiące się i krzyczące dzieci, niezapowiedziana wizyta hałaśliwych przyjaciół), hodowca powinien także starać się zapoznać psa z dodatkowymi wrażeniami, takimi jak spacer na smyczy czy wyjście na głośną, ruchliwą ulicę czy dworzec kolejowy.

Określenie przyczyn lęku
Okres poznawania świata i faza socjalizacji w życiu szczenięcia maja rozstrzygające znaczenie dla jego późniejszego stosunku do świata. Wyjątkowo silne zachowania lękowe mogą wymagać pomocy ze strony psiego psychologa.
Dorosły pies, drogą określonego treningu, może nauczyć się pokonywać strach i lęk. Trzeba jednak pamiętać, że podstawowe jest tu zanalizowanie przyczyn nietypowego zachowania się psa: pies, który okazuje lęk przed odkurzaczem, mikserem czy froterką prawdopodobnie nigdy nie spotkał się z tymi przedmiotami w młodości. Zachowania lękowe wobec ludzi wynikają najprawdopodobniej z błędnej interpretacji ludzkich intencji przez złe odczytanie mowy ciała człowieka. Także i ból czy zaburzenia hormonalne (na przykład wywołane urojona ciążą) mogą prowadzić do zachowań lękowych. Ważne jest przy tym odróżnienie, czy pies lękliwy i boi się czegoś niesprecyzowanego, czy też obawę wywołują w nim konkretne zdarzenia czy tez konkretne sytuacje. Panika podczas burzy i lęk przed piorunami może być wywołany także czynnikami meteorologicznymi, takimi jak zmieniające się gwałtownie ciśnienie atmosferyczne czy wilgotność powietrza, na które to zmiany psy reagują z reguły silniej niż ludzie. Pamiętajmy o tym, że w żadnym wypadku nie pomoże psu zmuszanie go do ponownego przeżywania sytuacji wywołujących w nim lęk!

Trening
Jeśli pies boi się konkretnych przedmiotów – na przykład odkurzacza – to postawmy przedmiot, którego się boi w pobliżu psa. Póki pies nań patrzy, to uspokajamy go i zachęcajmy, do obejrzenia przedmiotu z bliska. Następnie bawimy się z psem w pobliżu ‘groźnego’ przedmiotu.
Psy, lękające się ludzi, musza się nauczyć ufać w ograniczonym stopniu obcym. Na początek przedstawiamy psu człowieka, którego boi się najmniej. Jeśli na przykład boi się listonosza, to prosimy pracownika poczty o współpracę i.. przedstawiamy psu grono dzieci, bawiących się spokojnie, potem wciągających psa do zabawy, potem bawiące się z listonoszem a dopiero potem doprowadzamy do konfrontacji w zabawie pies – listonosz. Ważne jest przy tym, by nie człowiek zbliżał się do psa, ale pies – na przykład w towarzystwie właściciela – do źródła lęku. Człowiek nie może przy tym ani uspokajać psa, ani też karcić go za okazywanie lęku – najlepiej jest po prostu zbagatelizować zachowanie psa.
Jeśli pies boi się wystrzałów i fajerwerków (bardzo często!) to należy rozpocząć trening za pomocą nagranych gwałtownych dźwięków nagranych na taśmie i odtwarzanych z magnetofonu dość cicho podczas zabaw czy innych zajęć, angażujących psychikę psa. Człowiek nie powinien ani na jotę zmienić swego zachowania po usłyszeniu nagranego grzmotu, tylko nadal zachęcać psa do zabawy – najlepiej, by udało się udać, że w ogóle nie słyszeliśmy wystrzału z głośnika! W czasie zabawy można pozytywnie stymulować zachowania psa przez podanie mu smakołyku czy nagrodę – ale za zabawę a nie za nie okazywanie strachu! Po dwóch-trzech tygodniach prób co drugi-trzeci dzień (za każdym razem nieco głośniej nastawiamy magnetofon!) pies nauczy się akceptować nieznane hałasy.

Czy lęk może być kwestią rasy psa?
Zachowania lękowe są absolutnie niezależne od rasy psa. Mogą się pojawić w każdej fazie życia psa, ale są szczególnie trwałe, jeśli dojdzie do nich w okresie szczenięctwa psa. Psy niezbyt dominacyjne, niepewne psychicznie psy mogą jednak także i w wieku dojrzałym doznać trwałego urazu lękowego, pozostawiającego trwały ślad w psychice.

Błędy w porozumieniu
Jedna z najczęstszych przyczyn lękliwości wobec ludzi są kłopoty związane z rozumieniem przez psy ludzkich zachowań i mowy naszego ciała. Ludzie w uśmiechu (a wiec zachowaniu pozytywnym, akceptującym) odsłaniają górne zęby, co u psa jest zachowaniem grożącym, nie akceptującym i agresywnym. Jeśli człowiek będzie się bacznie wpatrywał w oczy psa, ten uzna to za zachowanie prowokacyjne, grożące i zapowiadające atak, i nic dziwnego ze odpowie także zachowaniem grożącym lub nawet przejdzie do zachowań agresywnych. W kontaktach miedzy psami zachowaniem uspokajającym, akceptującym jest unikanie kontaktu wzrokowego.

Dodaj komentarz