Zaburzenia zachowań okołoporodowych

Zaburzenia zachowań okołoporodowych

Większość zachowań właściwych naszym psom wyuczona jest między czwartym a dwudziestym tygodniem życia szczenięcia. Jeśli szczenięta zostaną zbyt wcześnie odłączone od matki, nie będą miały od kogo nauczyć się należytych zachowań matczynych, co może prowadzić do zaburzeń zachowań, gdy same będą już matkami.

* Jak najmniej pomagajmy suce podczas porodu, zdajmy się na instynkt i doświadczenie psiej matki!
* Jeśli będzie to pierwszy poród suki, to dobrze jest zapytać weterynarza o to, jak mamy się zachować.
* Po kilku urodzonych miotach suka jest juz dostatecznie doświadczona i zazwyczaj nie potrzebuje żadnej pomocy człowieka.
* Przed porodem trzeba przygotować odpowiednie pudło – kojec, w którym suka będzie mogła urodzić i odchować przez kilka dni swe dzieci.
* Przed rozwiązaniem suka potrzebuje przede wszystkim spokoju, oddzielmy ją od małych dzieci i starajmy się zapewnić jej odrobinę spokoju – jeśli to jej pierwszy poród, to najlepiej pod dyskretnym nadzorem.

Tego jak być dobrą matką suki uczą się od swej matki
Jak być dobrą matką – to także i dla suki wcale nie taka prosta sprawa! Jedynie zrównoważone i zadowolone z życia zwierzęta mogą odpowiednio zadbać o swe potomstwo. U psów szczególnie ważna jest odpowiednia socjalizacja w okresie młodzieńczym, dająca rzetelną podstawę do wychowania zrównoważonych dorosłych zwierząt.
Jeśli suka w okresie odchowywania szczeniąt zachowuje się w sposób odbiegający od normy i inaczej, niż można by po niej oczekiwać, to przyczyny tego mogą być bardzo zróżnicowane.

Bezradna suka
Niektóre suki, nawet po przebyciu kilku porodów, robią wrażenie przytłoczonych macierzyństwem. Bezradnie patrzą na nowo narodzone szczenięta i zda się, że są równie niedoświadczone, jak suki rodzące pierwszy raz. Nie raz ich potomstwo umiera, gdyż matka nie umie się o nie właściwie zatroszczyć. Nie pomaga szczeniętom w trudnej drodze na ten świat, nie umie odpowiednio odgryźć pępowiny i zdarza się nawet, że kaleczy przy tym maluchy. Często także nie liże i nie masuje im brzuszków. Zachowanie takie jest szczególnie niebezpieczne dla szczeniąt, które nie są w stanie samodzielnie – bez masażu – oddawać moczu czy załatwiać się. Nie znaczy to, że suka nie akceptuje czy nie lubi swych dzieci – jest raczej kompletnie sparaliżowana swą nieumiejętnością, co może prowadzić nawet do śmierci szczeniąt! Być może suka nigdy w swej młodości nie mogła podpatrzyć właściwych zachowań macierzyńskich u doświadczonej suki, od której mogłaby się nauczyć opieki and szczeniętami. Psy wiele uczą się metodą naśladownictwa. Także i jeśli właściciele suki bardzo ingerują w przebieg porodu i okres tuż po nim, to zdarzyć się może, że ‘nie zaskoczą’ właściwe reakcje fizjologiczne (przede wszystkim o podłożu psychicznym) i suka nie będzie miała wystarczającego bodźca do uruchomienia całego zestawu zachowań opiekuńczych (to częsty przypadek u suk rodzących po raz pierwszy za pomocą cesarskiego cięcia.)

Lęk przed nieznanym
Obawa przed nieznanym to przyczyna drugiego typu zaburzeń zachowań macierzyńskich. Suka nie postrzega się właśnie jako suka. W takim wypadku najczęściej przyczyna leży w zaburzeniach w bodaj najważniejszym okresie rozwojowym, w momencie tworzenia się identyfikacji gatunkowej z innymi psami (okres pomiędzy trzecim a ósmym tygodniem życia).
Być może szczenię w tyj okresie zostało oddzielone od matki (czasami zbyt wcześnie) lub też wychowano je zupełnie bez matki, na butelce. W takim wypadku dla szczenięcia – a później dorosłego psa – jego naturalnym i jedynym partnerem jest człowiek, co sprawia, że suka identyfikuje się raczej jako ‘człowiek innego rodzaju’. W takim wypadku bardzo często dochodzi do zaburzeń już w momencie krycia, a później w czasie porodu (suka ‘nie rozumie’ co się dzieje): suka nie umie pomóc szczenietom w przyjściu na świat i nie umie zająć się nimi po porodzie, nie odbierając ich ani jako własne dzieci, ani jako, małych bo małych. ale przedstawicieli własnego gatunku. Konfrontacja suki ze szczeniętami wywołuje w niej całkowitą panikę, matka boi się niezrozumiałych, niepojętych stworów i w stanie najwyższej frustracji może je nawet zagryźć!

Kanibalizm
Wiele suk nie umie sobie poradzić z nową sytuacją – pojawieniem się szczeniąt. Zaburzenia zachowań macierzyńskich w swej najwyższej formie mogą prowadzić nawet do stanu, w którym suka swe potomstwo zagryza lub nawet zjada! Zdarza się to, na szczęście, tylko w zupełnie wyjątkowych przypadkach, i jest zachowaniem absolutnie incydentalnym. Odróżniać także trzeba zachowania celowe od przypadkowych, kiedy to suka np. odgryzając pępowinę skaleczy powłoki brzuszne noworodka. Nieumiejętność zachowania i nieświadomość zachowań macierzyńskich prowadzić może do tego, że noworodek w oczach suki jawić się będzie jedynie jako ciepła, krwawiąca, nieduża kulka mięsa…

Czy można pomóc?
Jeśli suka najwyraźniej nie daje sobie rady ze sprawowaniem funkcji macierzyńskich a jednocześnie nie jest zbyt zaborcza w swych reakcjach, można spróbować połączyć ją (pod nadzorem!) ze spokojną, ale doświadczoną suką, która sprawdzała się jako czuła i troskliwa matka. Jest dużą szansa, ze młoda suka przy następnych miotach powtarzać będzie zachowania wyuczone od ‘mamki’ i doskonale poradzi sobie z odchowaniem kolejnego miotu. Pamiętajmy jednak, że wszelkie ingerencje człowieka i przejęcie przezeń części obowiązków suki sprawi, że matka ‘nie będzie miała powodu’ do nauczenia się i przyswojenia sobie pożądanych zachowań.

Idealny kojec
Kojec – czyli miejsce, w którym suka odchowuje szczenięta – jest dość prosty do zrobienia. Początkowo wystarczy po prostu duże kartonowe pudło, dostosowane rozmiarami do wielkości suki, wyłożone gazetami i czystą, bawełnianą lub lniana szmatką. Powinno znajdować się w ciepłym i spokojnym kącie mieszkania – wprost idealne będzie miejsce, w którym poprzednio znajdowało się legowisko suki.

Błędne koło
Młody psiak, ledwo trzymający się na własnych nogach, już towarzyszy matce i stara się powtarzać jej zachowania. Suka daje szczeniętom nauki życia, ukazuje im zagrożenia i niebezpieczeństwa i wdraża do zachowań, pożądanych w późniejszym życiu. Jeśli jednak suka prezentuje zachowania zaburzone, to takie też przekazuje szczeniętom (nadmierna lękliwość, nadmierną agresywność itd.) Błędne koło niewłaściwych doświadczeń…

————————-

Copyright for photo by © Saturday Night Golden Retrievers