CHART AFRYKAŃSKI AZAWAKH w pigułce

CHART AFRYKAŃSKI AZAWAKH w pigułce

Od stuleci ten wspaniały chart towarzyszy Tuaregom w ich wędrówkach przez Saharę. Elegancki ruch i sucho umięśnione ciało są typowe dla azawakha. Krótkowłosy chart z Mali jest blisko spokrewniony ze sloughi i ujmuje ludzi swa niezwykłą urodą. By dostrzec, czym różni się od swych krewniaków, musimy spojrzeć w historię.

OPIS
* Szczupły, wysokonożny pies – urodzony sprinter
* Elegancka, ale mocna budowa ciała
* Doskonałe proporcje
* Muskulatura widoczna gołym okiem
* Uszy płasko przylegające do głowy, nigdy złożone ani stojące
* Wysokość w kłębie: 64 do 74 cm psy, 60 do 70 cm suki
* Waga: 20 do 25 kg psy, 15 do 20 kg suki
* Przeciętna długość życia – 12 do 14 lat

Afrykanin czy Azjata?
Świat kynologów uprościł sobie spojrzenie na pochodzenie chartów: psy wywodzące się z Afryki maja uszy stojące, charty azjatyckie mają uszy opadające – koniec, kropka. Chart afgański, chart perski saluki czy chart arabski sloughi doskonale wpisywały się w ten schemat, dzięki czemu uznano go za regułę bezwzględną i czym prędzej wpisano azawakha do kategorii psów azjatyckich, gdyż rzeczywiście, wyglądał do nich dość podobnie. Jednak dziś coraz więcej faktów przemawia za tym, że jest to rasa pochodząca jednak z Afryki. Oficjalna nazwa tych psów pochodzi od Uadi Azawakh, rzeki na pograniczu miedzy Nigerią a Mali, często jednak mówi się o nich jak o chartach z Mali, chartach saharyjskich, chartach Sahelu czy chartach sudańskich, a wszystkie te nazwy, związane z konkretnymi terytoriami, mówią same za siebie. Cechy fizyczne, typowe dla chartów afrykańskich (typowy jest tu choćby zawinięty w pobudzeniu ogon) są być może widoczne dopiero na drugi rzut oka, ale za to całkowicie jednoznaczne.

Tesem
Najstarszy zachowany rysunek psa zwanego ‘tesem’, będącego psem w typie charta o dużych, stojących uszach i zawiniętym ogonie odkryto na puzderku znalezionym w górnym Egipcie, a datowanym na 3600- 3800 lat przed nasza erą. Ten staroegipski chart powinien być bardzo podobny do azawakha i powszechnie występował także w Afryce Północnej, na terenach kwitnącego wówczas Sahelu. Francuski etnolog i znawca Sahary Henri Lhote postrzega azawakha jako mieszankę powstałą z egipskiego tesema i chartów z Krety. Widać w nim także duże podobieństwo do sloughi, charta z arabskiego Maghrebu, którego korzeni doszukiwać się trzeba prawdopodobnie na dzisiejszym Bliskim Wschodzie. Wszystkie te teorie tłumaczące powstanie azawakha nie dają się jednak ani potwierdzić, ani obalić na podstawie znanych nam faktów.

Późne uznanie
Azawakh jest doskonałym biegaczem, wytrwałym w ruchu. Nomadowie widzą w nim zarówno zwierzę paradne, luksusowe jak i codziennego towarzysza. Jego elegancka sylwetka i przykuwająca wzrok uroda nadały mu epitet ‘latającego charta’, ale zalet tej rasy nie sposób sprowadzać jedynie do kwestii wyglądu zewnętrznego. Zwinny, elegancki i doskonale dopasowany do krajobrazu północnej Afryki azawakh jest także wspaniałym myśliwym. W latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku pewien weterynarz sprowadził psy z Mali do Europy. Początkowo nazywano je ‘psami Tuaregów’ albo ‘psami Berberów’, później jednak przyjęto nazwę chart afrykański azawakh. Psy te były pokazywane na wystawach jako ciekawostka, dopiero później opracowano ich wzorzec na podstawie wzorca sloughi i doprowadzono do uznania rasy przez FCI – ale dopiero w 1980 roku.

Zwierzę pełnej krwi
Przez stulecia azawakh praktycznie nie zmieniał się ani na jotę. Ciekawe, ale nie zaskakujące – bądź co bądź Tuaregowie nie hodowali żadnych innych psów. Krzyżówki i łączenia się z innymi psami, które w innej sytuacji byłyby czymś oczywistym i na porządku dziennym, tu po prostu nie mogły mieć miejsca. Dopiero pod koniec ubiegłego wieku psy te krzyżowano z najróżniejszymi psami pasterskimi, tworząc w ten sposób zupełnie nowe linie psów – ale już nie azawakhów.

CHARAKTER
To pustynny książę o spojrzeniu gazeli, imponujący swą niecodzienną osobowością. Na spacerach nie można tracić go z oczu, gdyż instynkt myśliwski pcha go często do ucieczki.

Plusy:
* Szlachetny, odważny i dumny
* Spokojny i cierpliwy, ale nie pozbawiony temperamentu
* Przystosowuje się do rozmaitych warunków życia
* Czujny stróż
* Inteligentny
Minusy:
* Ucieka
* Bywa humorzasty
* Nieposłuszny
* Nie lubi psów

Dumny i niezależny azawakh może być państwa psem, ale to nie znaczy, ze będzie państwa poddanym.

W porównaniu choćby z greyhoundem, który hodowany jest doprawdy na całym świecie, azawakh jest psem stosukowo mało znanym. Jednak to właśnie czyni zeń rzadki diament. Jeśli ktoś zdecyduje się na sprawienie sobie azawakha, ten kupi nie tylko wspaniałego myśliwego, doskonałego biegacza i stróża, ale także podda się zachwycającej i tajemniczej aurze, roztaczanej przez tego psa.
Ten wierny towarzysz wędrówek Tuaregów z biegiem lat ukształtował sobie niecodzienną osobowość, wyniosłą i trzymającą na dystans. Właściciel nie ma z nim łatwego życia, gdyż pies ten przez swe niewątpliwie szlachetne pochodzenie i dumny charakter stawia swemu panu wysokie wymagania, a w zamian okazuje stosunkowo mało przywiązania.

Pies Saladyna
Legenda twierdzi, że Saladyn, legendarny sułtan Syrii i Egiptu, był jednym z gorących wielbicieli azawakhów. Cóż pociągało go w tej rasie szczególnie? Prawdopodobnie to samo, co i nas, współczesnych – miły wygląd i dostojne, majestatyczne ruchy. Ten wyniosły, dumny i luksusowy pies promieniuje siłą i godnością. Ten, kto się na niego zdecyduje, musi wiedzieć co go czeka: azawakh woli raczej zginąć z wyczerpania niż poprosić właściciela o wodę czy jedzenie…

Niepokonany?
Tuaregowie stosują w hodowli tych psów surową zasadę – z każdego miotu zostają co najwyżej dwa szczenięta: pies do polowań i suka, do ewentualnej hodowli. Polowanie mają te psy we krwi, toteż wyjątkowo łatwo je ułożyć do tego zajęcia, ale ich posłuszeństwo pozostawia zawsze wiele do życzenia. Pies czuje się królem pustyni, jest dumny i nieprzekupny, ale za to zawsze niepokorny. Choć Tuaregowie obchodzą się z nimi dość brutalnie, to jednak nigdy nie udało się im rzucić azawakha na kolana. Do dziś nawet europejskie azawakhi nie są w stanie podporządkować się surowszej dyscyplinie.

Na dystans
Jak większość chartów, także i azawakh z natury jest dość wycofany i nie narzuca się swemu panu czy pani ze swą obecnością, nawet wtedy, kiedy mu bardzo na niej zależy. Zupełnie niczym kot, który co prawda musi mieć swoje pięć minut pieszczot dziennie, ale pozostały czas dnia najchętniej spędzałby sam i na swój sposób. Ten, kto zdecyduje się posiadanie takiego psa, musi pogodzić się także z tym niecodziennym charakterem swego charta i wychowywać swego psa z prawdziwym wyczuciem; wtedy ma szansę stworzyć zeń serdecznego, czujnego, ale na pewno nie złośliwego i nie agresywnego czworonożnego przyjaciela. Złe wychowanie i ograniczenie psu kontaktów społecznych, zwłaszcza w okresie dorastania i kształtowania psychiki, sprawi, że wychowamy psa o nietypowej i spaczonej psychice. Nie widać tego po nim, ale jego upór jest już przysłowiowy.
Niezbędne jest także uwzględnienie psiej potrzeby niezależności, ale mimo to trzeba go nakłaniać do kontaktów z innymi ludźmi i zwierzętami, bo nawet dumny książę musi czasem zejść między lud… Wzajemne zaufanie i przede wszystkim wzajemny szacunek to podstawa długotrwałej przyjaźni.

Pies i dziecko
Im częściej państwa pies będzie miał okazję przebywania z dziećmi, tym łatwiej i lepiej będzie je rozumiał. Doprowadzając jednak do spotkania dziecka z psem trzeba koniecznie zwracać uwagę, by malec traktował psa z należytym mu szacunkiem, gdyż azawakh nigdy i za nic nie pogodzi się z ciągnięciem za ogon czy uszy! Jedna taka próba i żegnajcie marzenia o przyjaźni!

Dzielny strażnik
Przez stulecia azawakh pilnował obozów nomadów, i w pracy tej doskonale pomagał mu wspaniale rozwinięty węch. Biada intruzom, którzy w poszukiwaniu łupu czy zapuścili się do cudzego namiotu! Pies całym impetem rzucał się na nieproszonego gościa i szczekał, podgryzając go, aż złodziej uciekł lub przyszedł ktoś z domowników. Czujność i instynkt pilnowania, w zasadzie obce chartom, są do dziś właściwe tej rasie.

Idealny właściciel

* Marzycie państwo o dobrzy wychowanym psie, który słucha na pierwsze polecenie? W takim razie azawakh jest dość kiepskim pomysłem, gdyż pies ten często zachowuje się niczym kot, trudny do sterowania słowem. Idealny właściciel powinien mieć słabość do tej rzadkiej rasy, psa traktować jak samodzielne stworzenie i skoncentrować się na zewnętrznej urodzie psa.

* Rzadko spotykany i dumny pies, a przede wszystkim radość dla oka! Nie sprawdza się ani jako pasterz bydła, ani tym bardzie jako myśliwy w tradycyjnym tego słowa rozumieniu. Jeśli ktoś myśli o wykorzystaniu azawakha do jakiegoś konkretnego celu, może w zasadzie być pewny rozczarowania. Warto pamiętać, że od końca XIX wieku w większości krajów europejskich polowanie z chartami jest całkowicie zabronione, co sprawia, że zając czy sarna także stanowią dla azawakha tabu!

* Długie wędrówki po lasach i polach , wiele świeżego powietrza – wszystko to sprawia, ze nasz azawakh będzie ciągle w formie, nawet jeśli będzie żył o setki kilometrów od ojczystej Afryki.

* Azawakh w najwyższym trudem da się od czegoś odwieść albo do czegoś nakłonić. Trzeba mu zatem od początku znajomości nakreślić wyraźne granice, których nie wolno mu będzie przekraczać, zaś wewnątrz tych granic zostawić mu pełną swobodę!

Należy:
* Rzadkie chwile jego zainteresowania naszą osobą dostrzegać z wdzięcznością i chwalić.
* Najlepiej trzymać je w parach
* Umożliwić im starty na torze wyścigowym
Nie wolno:
* Oczekiwać, że pies będzie podzielał wszystkie nasze upodobania
* Przekazywać psa komuś pod opiekę
* Sądzić, że azawakh da się ułożyć jak owczarek niemiecki lub co najmniej pudel
* Kochać je za wspaniały wygląd, ale nie okazywać zrozumienia dla ich trudnego charakteru.

ŻYCIE CODZIENNE
Ten czworonożny sprinter gwiżdże i na chłód, i na upał.

Co należy wiedzieć:
* Można go trzymać także i w mieszkaniu
* Niezbędny jest dlań codzienny wysiłek fizyczny
* Lubi wygody
* Odporny
* Wymaga lekkiego, zdrowego odżywiania
* Minimalna pielęgnacja szaty
* Bywa drogi jako szczenię
* Niezbyt kosztowny w utrzymaniu

Zarówno w Europie, jak i w Stanach Zjednoczonych, azawakh jest psem znanym mało lub prawie nieznanym. Dla wielu miłośników psów jest on zbyt rzadkim, by w ogóle brać go pod uwagę przy poszukiwaniu nowego przyjaciela, innych znów odstrasza stosunkowo wysoka cena szczenięcia… Na dodatek spory koszt zakupu szczenięcia to nie wszystko – wymaga on jeszcze wiele uczucia, zrozumienia i zdrowego, odpowiedniego odżywiania, wskazanego dla urodzonego sportowca.

Piaskowe dzieci
Kiedy ciężarna suka charta afrykańskiego czuje, że zbliża się jej czas, opuszcza obóz i szuka gdzieś w miarę zacisznego kącika, w którym wykopuje spory dół. Szybkimi ruchami potężnych łap kopie w piasku jamę na tyle dużą, by mogła się w niej spokojnie zmieścić, i dopiero, gdy zdaje się być zadowolona z przygotowanej w ten sposób ‘sali porodowej’ zaczyna szykować się do porodu. Zasłonięta przed spojrzeniami ciekawskich jama w piasku jest miejscem, z którego suka wychodzi dopiero po dwóch dniach od porodu, i zjadłszy coś natychmiast wraca do swych dzieci – i tak przez bite trzy tygodnie, po których dopiero opuszcza swą kryjówkę na dłużej…

Warunki życia
Azawakh pogodzi się nawet z niedużym mieszkaniem w bloku, jeśli tylko przygotujemy mu zaciszny kącik z wygodnym posłaniem. Pomimo swej sporej odporności zdrowotnej, azawakh bardzo sobie ceni przyjemne otoczenie i bardzo dba o swoja wygodę. W mieście chart prowadzony na smyczy daje się pogodzić nawet z największym hałasem i szumem, z których sobie nic nie robi. W zasadzie azawakh lubi jednak spokój i najchętniej widziałby jako swą siedzibę wolnostojący domek z dużym (ale dobrze ogrodzonym!) ogrodem, po którym mógłby biegać do woli wraz z innymi azawakhami (a ostatecznie – z innymi chartami). Niezależnie od tego, czy mieszkacie Państwo z dala od innych ludzi, czy też w samym sercu sporego miasta – pamiętajcie, że u azawakha wszystko zaczyna się i kończy w biegu…

Żywienie
To, co codziennie sprawdzają na sobie setki, tysiące ludzi, to samo dotyczy też i azawakhów: nad uzyskaniem eleganckiej, wysmukłej sylwetki trzeba trochę popracować… Dlatego też psy tej rasy w żadnym wypadku nie mogą być przekarmiane ani też żywione karmą niskiej jakości. Co prawda matka natura przygotowała je – przez solidną suchą budowę mięśniową i ani grama zbędnego tłuszczu – idealnie do takiej budowy, ale nie obejdzie się bez pomocy psa i właściciela. Pies taki wymaga odtłuszczonego mięsa, ryżu i gotowanych warzyw. Wszelkie karmy dla psów-niejadków, odpadki rzeźne czy ludzkie potrawy, zwłaszcza zawierające mąkę czy inne węglowodany – trzeba skreślić z jadłospisu. Trzy niewielkie posiłki codziennie są znacznie lepsze i chętniej jedzone niż jeden większy… Proszę nie zapominać, że przy żywieniu „naturalnym” pokarm powinien być stale wzbogacany o dodatkowe porcje wapnia oraz witamin i surowców mineralnych.

Zdrowie
Azawakh – podobnie jak jego bliski krewniak, sloughi, jest stworzeniem niezmiernie odpornym i bardzo wytrzymałym. Bądź co bądź, przez wiele lat w Afryce musiał przystosować się do żaru lejącego się z nieba we dnie i niezwykle chłodnych nocy! Dziś także niewiele robi sobie ze zmian temperatury. Trzeba jednak mieć stale na oku jego kościec, gdyż jak na psa jego rozmiarów azawakh ma stosunkowo delikatną i mało odporną budowę kostną. Jako hodowcy i właściciele psów tej rasy musicie państwo zwracać szczególną uwagę na to, by w okresie szczenięcym i w czasie rozwoju pies otrzymywał porcje wapnia i fosforu wystarczające do budowy trwałego kośćca.

Pielęgnacja
Jest szczególny rodzaj ludzi, którzy po prostu nie są w stanie pogodzić się z psimi włosami na kanapie czy dywanie… Wydaje się, że specjalnie dla nich stworzono charta afrykańskiego. Sierść azawakha jest na tyle krótka, że nawet nie jest wstanie pokryć całego psiego brzucha! Wystarczy kilka ruchów szczotką od czasu do czasu i to właściwie cała pielęgnacja. Nie można jednak zrezygnować z tej prawie symbolicznej operacji, gdyż tylko w ten sposób usunąć można z sierści psa kurz i pasożyty skórne. Przetarcie całego psa lekko zwilżoną szmatką z irchy nada jego sierści połysku i blasku.

Bezkrwawe polowanie
Azawakh jest psem dostatecznie szybkim, by móc polować na gazele, zające i antylopy – ale przepisy europejskie zabraniają mu wykazywania się swymi przyrodzonymi talentami w tej dziedzinie. Doskonałym pomysłem na utrzymanie w formie swego charta afrykańskiego jest umożliwienie mu startów na torach wyścigowych i bieganie za wabikiem, zwanym także sztucznym zającem. Podczas takich zawodów pies może wykazać się sprawnością swego aparatu ruchowego i zachwycającym pięknem swego ruchu – szczególnie poruszającym serca właścicieli w truchcie i kłusie, będących połączeniem lekkości, elastyczności i gracji.

Czy to prawda, że…
…azawakh jest psem dość chętnie gryzącym?

Nieprawda. Jest to wprawdzie dumy i kochający swobodę pies, który czasami potrafi się dać ponieść temperamentowi, zwłaszcza wobec ludzi, których nie zna, a obcy potrafią go zaniepokoić, jednak nigdy nie jest psem agresywnym.
…wrażliwie reaguje na wilgoć?
Prawda. Co prawda zazwyczaj nie marznie, ale przenikliwa chłodna wilgoć jest dla niego zabójcza. Ogólnie rzecz biorąc, łatwiej znosi suchy upał niż wilgotny chłód, ale nawet w zimie nie potrzebuje ochronnego płaszczyka, jeśli tylko ma możliwość swobodnego ruszania się.
…sloughi, saluki i azawakh są psami tej samej rasy, odróżnianymi jedynie na podstawie regionu, z jakiego pochodzą?
Nieprawda. Te trzy rodzaje chartów są najzupełniej odmiennymi rasami różniącymi się znacznie zarówno pod względem wyglądu fizycznego, jak i zalet i słabości charakteru.

—————–
Copyright (c) for photo by v.Klemper