CIRNECO DELL’ETNA w pigułce

CIRNECO DELL’ETNA w pigułce

Cirneco dell’Etna to najmniejszy z grupy chartów śródziemnomorskich. Jest najprawdopodobniej potomkiem psów faraonów i wraz z Fenicjanami albo Kreteńczykami zawędrował na Sycylię. Tu zasłynął jako wspaniały pies polujący na króliki.

OPIS

* Elegancki pies o delikatnym kośćcu
* Krótki, przylegający włos
* Eleganckie proporcje ciała
* Dobrze, ale nie przesadnie umięśniony
* Wysmukła głowa
* Duże, stojące uszy
* Prosta linia nosa
* Wysokość w kłębie: 46 do 50 cm psy, 42 do 46 cm suki
* Waga: 10 do 12 kg psy, 8 do 10 kg suki
* Przeciętna długość życia: 12 lat

Psy faraonów
Zgodnie z licznymi teoriami mówiącymi o pochodzeniu tych psów, korzenie Cirneco dell’Etna sięgają sześciu czy nawet siedmiu tysięcy lat przed naszą erą, a znajdować się miały w środku Sahary, w algierskich górach Tassili. To tam znaleziono malowidła skalne, a w nich najstarsze chyba wizerunki przodków dzisiejszych chartów. Inna teoria z kolei twierdzi, że charty powstały w północnej Afryce i na poparcie tej tezy sięga po malowidła i płaskorzeźby chartów w staroegipskich grobowcach faraonów. Podobieństwo dawnego psa Egipcjan, charta o stojących uszach i zawiniętym ogonie, do dzisiejszych psów nazywanych ‘psami faraonów’ (Podenco Ibicenco, Kelb tal Fenek czy Cirneco dell’Etna) jest rzeczywiście uderzające, przy czym ten typ psa pojawia się wyłącznie na wybrzeżach Morza Śródziemnego i nigdy nie zawędrował na północ.

Sycylijczyk z urodzenia?
Nie wiadomo, kto przywiózł przodków Cirneco dell’Etna na Sycylię. Być może byli to kupcy feniccy czy kreteńscy, którzy utrzymywali ożywione kontaktu handlowe z tą wyspą już na 1500 lat przed narodzinami Chrystusa. Najnowsze badania przychylają się jednak do tezy, że cirneco jest rasa rodzimie sycylijską, od zarania zamieszkującą okolice Etny. O tym, że psy te mieszkają na tej wyspie od co najmniej czasów starogreckich mogą świadczyć choćby liczne monety miedziane, pochodzące z VI wieku pne, na których przedstawiono właśnie cirneco. W głębi Sycylii, w miejscowości zwanej Piazza Armerina, zachował się rzymski fresk z wyobrażeniem cirneco. Dobrze zachowane malowidło pokazuje psa strzegącego świątyni. Psom tym przypisywano niezwykłe umiejętności i siódmy zmysł: na przykład miały one natychmiast i bez wahania atakować złodziei, jakimś cudownym sposobem odróżniając ich od przybywających w celach religijnych pielgrzymów, wobec których psy zachowywały się serdecznie i przyjaźnie…

Tylko we Włoszech
Nazwa psa wskazuje jednoznacznie, że pochodzi on z okolic Etny. Używano go do polowań na króliki, które do dziś występują licznie w okolicach wysokiego na 3295 metrów wulkanu. Wzorzec rasy opracowany został w latach czterdziestych przez włoski związek kynologiczny, ale do dziś psom tej rasy nie udało się zdobyć większej popularności poza Włochami. W Wielkiej Brytanii czy w USA jest to prasa praktycznie nieznana, w krajach Europy zachodniej ich liczba nigdzie nie przekracza kilkunastu egzemplarzy, a w Polsce wszystkie cirneco można policzyć na palcach jednej, no może dwóch rąk…

Polowanie na króliki
Do dziś najczęstszym znaleziskiem we wszystkich stanowiskach archeologicznych w okolicy Etny są duże ilości kości króliczych, co wskazuje, że cirneco od lat miał co robić! Opisywano go jako fantastycznego myśliwego, który dzień w dzień z zapałem oddawał się swej pasji – polowaniu, aportując swemu właścicielowi dzikie króliki. Archeolodzy przypuszczają, że efekty pracy cirneco były jedynym mięsem w jadłospisie okolicznych mieszkańców przez wiele dziesiątek, a może i setek lat!

CHARAKTER
Ten wesoły i miły pies jest utalentowanym skoczkiem wzwyż a łączy w sobie zalety cocker spaniela, charta i teriera. Szkoda, że poza swą ojczyzną pozostaje prawie nieznany….

Plusy
* Samodzielny, ale poddający się kontroli
* Wierny, przywiązany do człowieka
* Cierpliwy
* Spokojny
* Energiczny
* Łatwo przystosowuje się do zmieniających się warunków
* Może być trzymany w domu
* Czujny
Minusy
* Wobec obcych bywa dość nieufny
* Bywa zbyt opanowany


Nie ucieka – no, chyba, że poczuje woń królika…

W naszym kraju cirneco dell’Etna jest dotychczas praktycznie nieznany. Znawcy cenią go jednak sobie jako przyjemnego psa rodzinnego i przyjacielskiego towarzysza człowieka. Podstawą pokazania przez psa wszystkich jego zalet jest jego staranne, troskliwe wychowanie. Czy to na polowaniu, czy w rodzinnym salonie – jego inteligencja, żywy i przyjazny charakter oraz wrażliwość sprawią, że wszędzie będzie umiał się zachować jak najbardziej właściwie.

Wytrwały myśliwy na króliki
Poprzecinane rozpadlinami i wąwozami zbocza Etny są wspaniałym rewirem myśliwskim. Z niezwykłym zapałem cirneco ugania się tu za królikami, uprzedzając ich wszystkie niezwykłe tricki, na które daje się nabierać większość psów, i jeśli nawet nie upoluje kłapoucha, to z pewnością namierzy jego norę. Jego węch jest tak doskonały, że myśliwi twierdzą, że cirneco potrafi nie tylko rozpoznać zamieszkałą króliczą norę, ale nawet określić, ilu ma ona mieszkańców i ilu z nich jest właśnie ‘w domu’. Ślad królika potrafi podjąć nawet po kilku godzinach i nie zmylić go z innymi króliczymi tropami – i może dlatego do 1987 roku FCI klasyfikowała go do grupy VI, psów gończych i posokowców.

Miły towarzysz
Ten dawny pies faraonów codziennie urzeka nas na nowo i codziennie sprawia nam nowe niespodzianki. Słyszeliście Państwo opowieści, jak to jest wyniosły, arogancki i trudny w utrzymaniu? Głupie plotki! Jest to żywy i przyjacielski pies rodzinny. Z tym eleganckim czworonogiem życie jest przyjemne i wcale nietrudne, bo ma miły charakter, uwielbia ruch czy zabawę i doskonale wie, kiedy trzeba wykazać się czujnością. Jego siły i jego radość życia są wprost niewyczerpane. Cirneco nie jest przecież skamieliną, mumią ze starożytnego Egiptu, tylko wesołym psem, zdrowym i ruchliwym, przyjacielskim i kochającym swego pana. Psy tej rasy wnoszą w kontakty z człowiekiem miła, serdeczną atmosferę i zawsze gotowe są do zabawy czy żartu, nie tracąc przy tym nic ze swego naturalnego uroku.

Wciąż niedoceniany

Poza swa ojczyzną cirneco jest praktycznie nieznany, a i we Włoszech występuje najczęściej na Sycylii. Miłośnicy tych psów zrzeszeni są w kilku niewielkich klubach i nie usiłują robić swym psom zbytniej reklamy. Jednak prawdziwi znawcy, kynolodzy z prawdziwego zdarzenia, nie mogą ukrywać swej fascynacji tą rasa, i to oznacza, ze najprawdopodobniej w najbliższych latach popularność cirneco będzie pomału, ale stale rosła. Spójrzcie Państwo sami – czy nie chcielibyście mieć psa, który wykracza poza wszelkie przyjęte ramy i łączy w sobie przywiązanie do właściciela cocker spaniela czy setera irlandzkiego, żyłkę myśliwską charta i szelmowski urok teriera? No właśnie – więc na co czekacie? Tylko cirneco!

Pies i dziecko
Cirneco momentalnie czuje, kto jest słabszy czy wymagający opieki i dlatego doskonale nadaje się na miłego i łagodnego towarzysza zabaw nawet dla całkiem małych człowieczków. Wesoły i radosny pies, pełen temperamentu, nigdy nie będzie brutalny, a z drugiej strony jego krótki włos nie zachęca małych rączek do ciągnięcia za futro… Jeśli dzieci nie będą zbyt męczące, to szybko zaprzyjaźnią się z Sycylijczykiem, a jeśli nie – to pies po prostu odejdzie.

Idealny właściciel

* Jesteście państwo zrównoważeni i dobrego zdrowia, chętnie uprawiacie sport lub przynajmniej czynnie wypoczywacie, lubicie Włochy, a szczególną słabość żywicie do Sycylii? To wprost niewiarygodne, ze jeszcze nie macie cirneco, bo to idealny pies dla was! Nie dajcie się tylko zwieść jego pozornej kruchości i delikatności – w kruchym ciele o długich, wysmukłych nogach skrywa się wspaniały myśliwy i utalentowany sportowiec.

* Psy te mogą równie dobrze mieszkać w mieście, jak i na wsi. Zaplanujcie tylko sobie codzienną porcję intensywnego spaceru, a zobaczycie, jak więzi łączące waszego cirneco z Wami będą z dnia na dzień coraz głębsze i trwalsze. Pamiętajcie tylko, ze trzeba go nauczyć właściwego zachowania się w domu czy w mieszkaniu.

* Jego ewentualne niewłaściwe zachowania korygować należy łagodna cierpliwością i konsekwencją, połączoną z opanowaniem i spokojem. Cirneco jest dostatecznie inteligentny, bo pojąć, że istnieją zasady i reguły, których trzeba bezwzględnie przestrzegać. Z drugiej strony pies ten nie żąda niczego, oprócz tego, by być kochanym i to nie dlatego, że wygląda jak ożywiona płaskorzeźba z piramidy Cheopsa! Choć można w jego zachowaniu odkryć wyraźne ślady dawnych pasji, to jednak jest to bardzo elegancki i nietrudny w wychowaniu pies zupełnie nowoczesny!

Należy:
* Traktować go przyjaźnie, ale jednak bardzo konsekwentnie.
* Wychowywać go stopniowo, ale dość stanowczo.
* Dopuszczać chwile słodkiego nieróbstwa, ale przeplatać je z częstymi forsownymi spacerami.
* Akceptować to, że bywa powściągliwy wobec ludzi.
* Pozwalać mu na okazanie jego umiejętności.
* Często się z nim bawić.

Nie wolno:
* Traktować go brutalnie.
* Zbyt długo zostawiać go samego.
* Nie zapewniać mu należytej porcji ruchu.
* Przekazywać mu swoje wycofanie się wobec ludzi.
* Traktować go jedynie jak eksponat wystawowy.

Reinkarnacja z dawnego Egiptu?
Ten elegancki w sylwetce i ruchach pies robi wrażenie, jakby przechowywał jakieś tajemnice starożytnego Egiptu, dawno minionych epok. Nikt nie może zrozumieć, dlaczego od czasu do czasu zastyga z wzrokiem utkwionym w dal i wielu właścicieli da sobie rękę uciąć, że jego cirneco rozmyśla o tajemnicach egipskich kapłanów, których sekrety wciąż ma w pamięci… Rzeczywiście, wobec wielu ludzi cirneco zachowuje znaczącą rezerwę, i to zarówno wobec obcych, nieoczekiwanych gości czy – czasami – nawet wobec przyjaciół domu. Jego dystans wobec ludzi i jego elegancka, rasowa sylwetka przypominają czasami zachowanie kota. Nic dziwnego, ze Egipcjanie otaczali psy faraona szacunkiem, graniczącym z kultem.

CHARAKTER
Ten pies z wysp Morza Śródziemnego jest odpornym psem pracującym. Wyglądający jak majestatyczna, starożytna figurka cirneco dell’Etna od czasu do czasu czuje że rozpiera go energia – nie tylko kręci kółka i ściga własny ogon, ale potrafi skakać w górę, zadziwiająco wysoko!

Co należy wiedzieć:
* Doskonale znajdzie się w mieszkaniu
* Czuły punkt – ucho środkowe.
* Wrażliwe oczy
* Bez kłopotów kontaktuje się z innymi psami
* Pielęgnacja sprowadzona do minimum
* Niezbyt drogi
* Bardzo tani w utrzymaniu

Cirneco dell’Etna niewiele potrzebuje do pełni szczęścia – wystarczy mu kochający go pan czy pani, odrobina pieszczoty, sporo ruchu na świeżym powietrzu i w miarę regularne posiłki. Jeśli te warunki ma zapewnione, to czuje się nadzwyczaj zadowolony i potrafi to pokazać swemu właścicielowi.

Gryzaki – to prawdziwy smakołyk!
Cirneco dell’Etna przez całe życie lubi coś żuć, gryźć i obracać w pysku. Warto wykorzystać tę jego słabość, by zadbać o jego zęby. Raz czy dwa razy w tygodniu należy podsuwać mu rozmaite gryzaki, takie jak wędzone uszy wołowe czy wieprzowe, specjalne kości z prasowanej skóry czy preparowane raciczki, dostępne w sklepach zoologicznych specjalnie w tym celu. Równie dobrym pomysłem są świeże kości cielęce, ale wystrzegać się trzeba kości z drobiu, które potrafią łupać się na długie, ostre drzazgi, niebezpieczne dla przewodu pokarmowego.

Warunki życia
Rzecz jasna, cirneco dell’Etna najchętniej będzie mieszkał na wsi. Takie warunki to w zasadzie prawie gwarancja, że pies rozwinie się w sposób optymalny. Jeśli tylko w pobliżu nie będzie żadnej nory dzikich królików, to jego instynkt myśliwski będzie można utrzymać w ryzach. W zasadzie można także trzymać psy tej rasy w miastach, jeśli tylko będziemy w stanie zapewnić im należytą porcję ruchu i wybiegu, dając mu możliwość rozładowania rozpierającej go energii.

Żywienie
Nie należy go przekarmiać, zakładając, że tak szczupły i kruchy na pozór pies musi nabrać ciała, by być silniejszym i odporniejszym… Jako prawdziwe dziecko natury, cirneco nie wymaga obfitych posiłków, choć lepiej, by były one wystarczająco pożywne. W codziennym jadłospisie powinno znaleźć się gotowana, pokrojona w kostkę, wołowina lub konina – a jeśli wasz cirneco przybrał nieco na wadze, to warto zastąpić mięso rybą morską (bez ości!). Do tego ryż, płatki owsiane, kukurydziane czy pszeniczne, wszystko raczej gotowane. Dwa razy w tygodniu warto dać mu 30 gramów chudego twarogu, jako dodatkowe źródło białka. Jego dzienna porcja składa się ze 150 gramów mięsa, 20 gramów rozmaitych tłuszczy i około 80 gramów zbóż oraz preparatów witaminowych.

Zdrowie
Jego dwa czułe punkty – uszy i oczy – wymagają regularnej kontroli i starannego czyszczenia. Czystą, białą chusteczką (lepiej nie używać do tego celu chusteczek jednorazowych, by nie zapylić oka) codziennie trzeba usunąć z kącika oka ‘śpiochy’, które nie są niczym innymi jak zmytym przez łzy z oka kurzem. Koniecznością jest także kontrola stanu uszu, i czyszczenie (tu już może być chusteczka papierowa) ich z nadmiaru wydzieliny. Używanie pałeczek do czyszczenia uszu jest o tyle niewskazane, że pokrywająca je wata może łatwo zsunąć się do środka ucha i trudno ją wtedy wyjąć. Jeśli pies ma stosunkowo dużo wydzieliny usznej, jeśli ma ona nieprzyjemny zapach i zmienia barwę na ciemnobrunatną, to sygnał że najwyższy czas pokazać uszy weterynarzowi!

Pielęgnacja
Raz w tygodniu trzeba całego psa przeczesać od stóp do głów miękką szczotką. Trzeba robić to dość silnie, na tyle, by szczotkowaniem usunąć ze skóry martwe włosy, które utrudniają rośnięcie nowych włosów, zwłaszcza w czasie wiosennego czy jesiennego linienia. Szczególna uwagę poświecić trzeba brzuchowi, grzbietowi i zadowi psa. Po szczotkowaniu dobrze jest przetrzeć psa kawałkiem irchy, co nada sierści wspaniałego połysku. Cirneco w zasadzie nie wymagają kąpieli, jeśli jednak jest to już niezbędne, to trzeba użyć do tego specjalnego łagodnego szamponu (np. dla szczeniąt) i starannie wysuszyć psa. Fachowcy zalecają także przejrzenie raz w miesiącu psich zębów.

Pies i kot
Cirneco w swych zachowaniach bywa często bardzo podobny do kota, ale podobieństwo to nie oznacza jeszcze w żadnym wypadku, że oba zwierzaki potrafią się bezkonfliktowo porozumieć. Podczas pierwszych spotkać najlepiej trzymać psa na smyczy i przemawiając doń łagodnym, miękkim głosem tłumaczyć mu, ze kot nie jest w żadnym razie królikiem… Obaj domownicy powinni przede wszystkim zapoznać się ze swymi zapachami – dobrą metodą jest włożenie jakiejś psiej zabawki czy koca do kociego koszyka – i odwrotnie. Pamiętajmy, ze jeśli kot mieszkał w naszym domu przed przyjściem psa, to nabrał wielu praw, które nowo przyjęty domownik musi respektować.

Czy to prawda, że…
…cirneco dell’Etna ma jakby dwie przeciwstawne cechy charakteru?

Prawda. Potrafi godzinami leżeć bez ruchu w charakterystycznej pozie z dumnie uniesioną głową i zda się, ze zastygł w kamiennym bezruchu na wieki, by w pewnym momencie zerwać się na równe nogi, i rozpocząć biegi i skoki, jakby nigdy miał się już nie uspokoić…
… nie jest już używany jako pies myśliwski, i teraz wszystkie cirneco są po prostu psami rodzinnymi?
Nieprawda. Jego talent myśliwski jest wykorzystywany po dziś dzień. Wystawia zwierzynę i aportuje, przy czym najlepiej sprawdza się w pracy we wczesnych godzinach porannych i wieczorem, tuż przed zmrokiem.
…rasa była już na granicy wymarcia?
Prawda. Kynolodzy jakoś interesowali się nim dużo mniej niż jego krewniakami – podenco ibicenco i psem faraona. Być może nie podobał się im jego ‘zbyt prostacki’ włos… Nie sposób dowiedzieć dlaczego tak się stało, ale na szczęście dzisiejsza liczebność rasy zapewnia, że cirneco nie wyginie.

Copyright for photo © by Inka Luomanmakki