ELKHUND SZARY w pigułce

ELKHUND SZARY w pigułce

Pochodzący z Norwegii elkhund jest bardzo podobny do psów nordyckich, które już w epoce kamiennej stanęły u boku człowieka. Jego przodkowie towarzyszyli Wikingom w ich wyprawach na podbój świata.

OPIS
* Masywna budowa ciała
* Wyjątkowo mocny tułów
* Klinowata głowa
* Śmiałe, odważne spojrzenie
* Spiczaste, bardzo ruchliwe uszy
* Mocne kończyny
* Ogon zawinięty nad grzbietem
* Gęsta, zwarta sierść
* Wysokość w kłębie – 52 cm psy, 49 cm suki
* Waga: 20 do 25 kg
* Przeciętna długość życia: 12 lat

Psy Wikingów?
W czasie wykopalisk prowadzonych w dawnych siedzibach i osadach ludzi z epoki kamiennej archeolodzy odnaleźli szczątki psa średniej wielkości, który najwyraźniej był bardzo podobny do dzisiejszych norweskich elkhundów. Przed sześciu czy siedmiu tysiącami lat na wybrzeżach Morza Północnego i Bałtyku żyły psy, których używano do polowań na grubego zwierza (łosie, niedźwiedzie, wilki…), ale które prawdopodobnie wykorzystywane były jako psy stróżujące i – być może – pociągowe. Wielu kynologów uważa, że elkhund jest bezpośrednim potomkiem zwierzęcia zwanego psem torfowym (Canid familiaris palustris), którego liczne ślady odkryto w osadach z epoki kamienia łupanego. W wielu wykopaliskach odnaleziono także wizerunki psów wyrzeźbione w kości renifera czy wymalowane na ścianach jaskiń, co dowodzi, że już w owych czasach pies był bliskim towarzyszem człowieka. Podobne szczątki kostne odnaleziono na odkrytych okrętach i w grobach Wikingów, którzy żyli w Skandynawii – ale i na południowych wybrzeżach Bałtyku – pomiędzy 800 a 1200 rokiem naszej ery. Jednak spoglądanie na elkhunda jak na dawnego psa Wikingów byłoby nadużyciem – choć przyznać trzeba, ze psy te przez wiele setek lat uległy stosunkowo niedużym zmianom. Zawdzięczają to z pewnością po części rozwojowi w pewnej izolacji od innych ras, spowodowanej surowym i nieprzychylnym klimatem w Skandynawii, który z drugiej strony wspierał surowy dobór naturalny. Dopóki jednak nie udało się potwierdzić bezpośredniego związku pomiędzy psami Wikingów a dzisiejszymi norweskimi psami na łosie, dopóty skazani jesteśmy jedynie na domysły. Z całą pewnością stwierdzić można dopiero to, że hodowla dzisiejszych elkhundów rozpoczęła się w 1865 roku, kiedy to dokonano pierwszego wpisu do ksiąg hodowlanych: był to pies o imieniu Gamle Bamse Gram.

Nie zaskarbił sobie łask Polaków
Elkhund jako oddzielna rasa opisywany jest już od stosunkowo dawna: w 1877 roku po raz pierwszy pokazano 13 psów tej rasy na wystawie psów. W dwa lata później Norwegowie i Szwedzi założyli wspólny klub dla tej rasy, a pierwszy wzorzec opracowano w 1906 roku. Także i Anglicy stosunkowo wcześnie zachwycili się tymi czworonogami z dalekiej Północy – British Elkhound Society powstało w 1923 roku. Bardziej powściągliwi w swych uczuciach byli Francuzi – co prawda pierwszy elkhund, suczka Ulva („Wilczyca’), trafił do Francji już w 1934 roku, to jednak początki systematycznej hodowli datować można dopiero na 1967 rok. Rasa ta nie święciła także triumfów u naszych zachodnich sąsiadów – przez wiele lat nie było tam szczeniąt, a dopiero w 2002 roku pojawił się miot 8 szczeniąt, by w ostatniej dekadzie ustabilizować się na poziomie trzech miotów rocznie. W Polsce dotychczas najprawdopodobniej nie urodziły się żadne szczenięta tej rasy.

Pies prezydenta
Amerykański prezydent Dwight Eisenhower (1890 – 1969) bardzo lubił elkhundy i przez całe życie miał co najmniej jednego. W 1952 roku, kiedy Eisenhower obejmował swój urząd rasa ta była praktycznie nieznana w USA – ale wkrótce po tym, jak jej miłośnik objął ster państwa i lubił pokazywać się z psem tej rasy jej popularność znacząco wzrosła.

CHARAKTER
Wilk w owczej skórze – przyjacielski i wierny wobec człowieka, ale bezwzględny na polowaniu! Wspaniały myśliwy, stróż domu i obejścia, pies pociągowy i służący w armii…

Plusy:
* Odważny
* Wytrzymały
* Przyjacielski
* Spokojny
* Przywiązany do człowieka
* Czuły – pomimo dość twardego charakteru
* Inteligentny
* Samodzielny
* O dobrym węchu
Minusy
* Niechętnie się podporządkowuje

Dumna sylwetka – a do tego jeszcze odważny, wytrzymały i łatwo dostosowujący się do człowieka.

Elkhund jest ukształtowanym przez naturę psem o wielu różnorodnych cechach charakteru. Potrafi pokazać się ze swej pierwotnej, dość nawet i dzikiej strony, by po chwili być znów łagodnym jak owieczka. To właśnie ta nieprzewidywalna mieszanka charakteru nadaje tyle wspaniałego uroku całej rasie – mówi się przecież o jej przysłowiowej wierności i przywiązaniu do właściciela, które elkhund potrafi połączyć z – odziedziczonym po wilkach ? – przemożnym poczuciem wolności.

Pies ten, niegdyś słynący z polowań na łosie, jest silnym, stanowczym pomocnikiem człowieka, który ze wszech sił chciałby być przydatnym swemu przewodnikowi. Jako pies użytkowy – stróżujący czy obrończy – bardzo poważnie traktuje wszelkie swe zadania i oddany jest im ciałem i duszą. Niestety, jak dotychczas jedynie Norwegowie i Amerykanie przekonali się do jego zalet – w innych krajach wyprzedziły go w popularności siberian husky i alaskan malamute, psy o znacznie węższym zakresie zastosowań w służbie człowieka. Cóż począć, popularność psów także podlega sprawom mody…

Dzielny myśliwy
Przez długie dziesiątki lat elkhund uchodził za niezrównanego specjalistę od polowań na łosie w nieprzebytych puszczach północnej Europy, i do dziś używany jest do polowań na łosie i – znacznie rzadziej – na niedźwiedzie. Jego czuły węch pozwala mu doskonale wyczuć zwierzynę nawet z bardzo dalekiej odległości. Natychmiast zrywa się do biegu, niczym błyskawica, i dogoniwszy łosia stara się go za wszelką cenę zatrzymać, przy czym nie przeszkadza mu specjalnie ani śnieżna zawieja, ani zaspy, w których i on, i ofiara grzęzną po brzuch… Gdy dojdzie łosia, spina wszystkie swe siły i bez wahania atakuje. Łoś nie jest łatwym przeciwnikiem – broni się celnymi uderzeniami silnych nóg i wspaniałym, bardzo groźnym porożem, tak wiec pies, znużony długim pościgiem, musi użyć wszystkich swych sił i niezmiernej inteligencji, by móc ustrzec się ostrych kopyt czy twardych łopat. Jak wszystkie psy Północy, elkhund ściga swą ofiarę w milczeniu i głosi dopiero wtedy, gdy ją dojdzie i zatrzyma.

Dominujący
Choć elkhund chętnie współpracuje z człowiekiem, to w żadnym wypadku nie można o nim powiedzieć, że jest psem podporządkowanym swemu przewodnikowi. Wprawdzie z przekonaniem wykonuje swe zadania, ale wcale nie czuje się przez to zobligowany do posłuszeństwa. W żadnym wypadku nie można starać się złamać jego twardego charakteru, bo tak traktowany całe swe siły obróci przeciwko człowiekowi. Elkhund to dominujący poszukiwacz przygód i zarazem ‘wolny strzelec’, który nikogo nie będzie pytał o pozwolenie, tylko wszelkie interesujące działania weźmie w ‘swoje łapy’. Na pozór elkhund jest silnym psychicznie, twardym i samodzielnym psem, ale wewnątrz skrywa się dość łagodna istota, umiejąca okazywać swemu panu czy pani najszczersze przywiązanie i najgłębszą wierność, czym pozytywnie różni się od większości psów Dalekiej Północy. Dobrze ułożony słucha swego przewodnika na pierwsze słowo i umie się bez zarzutu zachować w domu. Jego zrównoważony, spokojny i przyjacielski charakter zdobywa mu wielu stronników, zarówno w domu, jak i wśród znajomych. Jest bardzo towarzyski, ale w kontaktach z innymi psami cały czas pamięta o obowiązującej hierarchii – z nim na samej górze…Szczególnie czułe są na to samce, które nie tolerują jakichkolwiek wątpliwości co do ich roli jako szefa. Nie jest to pies do stada!

Czujny stróż
Do dziś elkhund w Norwegii trzymany jest przede wszystkim w zagrodach wiejskich. Kury, gęsi, kaczki, krowy czy owce nie budzą instynktów łowieckich w myśliwcu, zaprawionym w polowaniach na grubego zwierza. Wprost przeciwnie! Elkhund nawet potrafi strzec stada – ale słynie przede wszystkim jako wyśmienity pies stróżujący, który nie jest ani agresywny ani złośliwy, a odstrasza niepożądanych gości już samym silnym głosem. Jego donośny szczek niesie się daleko i odstrasza nie tylko czworo, ale i dwunogich intruzów. Ale w razie potrzeby potrafi bez wahania ugryźć! Pies ten nie nadaje się do pilnowania magazynów czy hal produkcyjnych, gdyż te leża zazwyczaj w miastach, a elkhund nie nadaje się do życia wielkomiejskiego.

Pies i dziecko
Ten wyglądający czasami jak grubo ciosany i gburowaty pies jest idealnym towarzyszem zabaw dziecięcych. Cierpliwie i spokojnie czyta z ich oczu każdy rozkaz i stara się go spełnić w mgnieniu oka, godzinami znosząc wszelkie ruchliwe zabawy – pod warunkiem jednak, ze nie poczuje się przez nie obrażony! Dzieciom trzeba wyjaśnić, że elkhund jest bardzo czuły na punkcie swej godności i że trzeba mu dać spokój, jeśli sam chce wycofać się z szaleństwa zabawy.

„A on do wojska…”
Elkhund jest nie tylko niecodziennie utalentowanym myśliwym i godnym zaufania stróżem, ale jego zalety docenia także wojsko. Armia norweska trzyma kilkadziesiąt elkhundów, jako psy stróżujące i tropiące, wysoko ceniąc ich odwagę i umiejętność pracy w najtrudniejszych warunkach.

Idealny właściciel
* Idealny właściciel elkhunda musi przede wszystkim mieć odpowiednią porcję autorytetu. Od najwcześniejszego szczenięctwa elkhund musi przyjąć, że istnieją zasady i reguły, które obowiązują wszystkich, także i jego… Wychowanie elkhunda musi jednak przebiegać w atmosferze spokoju i łagodności – krzyki czy, nie daj Boże, uderzenia są absolutnie zakazane; traktowany w ten sposób norweski pies na łosie, jak czasami nazywano elkhunda, po prostu ‘wyłącza umysł i zamyka uszy’. Koniec, nie ma mowy o jakimkolwiek szkoleniu – elkhund nie słyszy i nie zamierza słyszeć. Wychowanie go wymaga delikatności i pewnego sprytu, by osiągnąć swój cel bez uciekania się do brutalności czy nerwowości, które wobec tej rasy zawodzą na całej linii!
* Same ćwiczenia powinny być możliwie krótkie i dość regularne. Pies powinien mieć niejako wrażenie, że to on ‘decyduje’ co i kiedy robi. Elkhund jest ze swej natury psem bardzo samodzielnym i dość niezależnym, które to cechy szkolenie powinno wykorzystać, a nie tępić…
* Właściciel elkhunda musi mieć zrównoważony, pogodny i dość sportowy charakter, a przede wszystkim musi dysponować spora dozą wrodzonego autorytetu. Pod jego kierunkiem elkhund wykorzysta wszystkie swe rozliczne talenty, stając się nie tylko wspaniałym towarzyszem, ale też idealnym myśliwym i godnym zaufania stróżem i obrońcą.
* Pies tak utalentowany, wierny i inteligentny zasługuje na odpowiedniego właściciela – dlatego też, jeśli myślicie Państwo o elkhundzie, to decydujcie się na tę rasę tylko wtedy, gdy znacie jej zalety i wady i gotowiście pogodzić się z nimi.

Należy:
* Być konsekwentnym, ale nie przesadnie surowym.
* Zapewnić psu możliwość optymalnego rozwoju i wykazania swych zalet.
* Zaoferować psu takie warunki życia, które będą odpowiadały jego temperamentowi.
* Akceptować jego samodzielność i (ograniczoną) samowolność.
Nie wolno:
* Łamać mu charakteru
* Usiłować zrobić zeń psa miejskiego
* Trzymać go na łańcuchu – potrzebuje swobody niczym powietrza.
* Zaniedbywać jego wychowania.

ŻYCIE CODZIENNE
Psy tej rasy wymagają wiele ruchu, by utrzymać się w formie fizycznej i psychicznej.

Co należy wiedzieć:
* Odporny
* Sportowy
* Konieczny ogród
* Kocha przyrodę, najlepiej wokół i jak okiem sięgnąć
* Nie nadaje się na psa dla domatora
* Spokojnie może mieszkać w budzie nawet zimą
* Niekłopotliwa pielęgnacja włosa
* Skłonny do nadwagi
* Niezbyt drogi jako szczenię – ale trudny do zdobycia
* Umiarkowane koszty utrzymania.

Niewiarygodnie wytrzymały – idealny pies dla biegacza na nartach!
Pies narodowy Norwegii nic sobie nie robi z mrozu, śniegu czy wilgoci, gdyż jego gęste futro działa niczym goretexowa kurtka, zawsze sucha i bardzo ciepła. Zadziwiające, że pies ten doskonale znosi także nawet duże upały i dlatego może być z powodzeniem trzymany w krajach o dużo cieplejszym klimacie. Jego ulubionym środowiskiem jest jednak jego naturalne otoczenie: lodowate rozległe przestrzenie skandynawskiej zimy, gdzie czuje się najlepiej.

Szary czy czarny?
Pisząc o elkhundzie w zasadzie mówimy o dwóch rasach: norweski pies na łosie występuje w odmianie czarnej i szarej. Szary włos jest często przetykana piaskowymi przebarwieniami i może mieć rdzawe podszycie, jest gęsta i składa się z twardych i prostych włosów. Psy tej odmiany mają czarną maskę. Włos psów czarnych jest nieco krótszy i wspaniale błyszczący. Psy odmiany czarnej są nieco mniejsze niż ich szarzy kuzyni, robią wrażenie nieco delikatniejszych i mają zazwyczaj nieco drobniejszą kość. Są także dużo rzadsze i praktycznie nie występują poza najzimniejszymi regionami Skandynawii.

Elkhund jest psem wyjątkowo zwinnym i giętkim – może tak zadrzeć głowę, że dotknie potylicą grzbietu, co oprócz niego potrafi tylko lundehund.

Warunki życia
Żaden elkhund nie wytrzyma trzymania go w mieszkaniu. Ten dość odporny Norweg potrzebuje możliwie dużego ogrodu, najlepiej na wsi. Doskonale czuje się w górach! Przez cały rok może mieszkać na dworze, jeśli tylko zapewnimy mu opatrzoną, przytulną budę. Zgodzi się wprawdzie także na mieszkanie w domu, jeśli tylko będzie mógł stosunkowo swobodnie wychodzić na dwór. Jego ulubioną porą roku jest zima, i gdy tylko spadną pierwsze płatki śniegu, żadna siła nie utrzyma go w domu. Dla takiego sportowca jak elkhund codzienne długie spacery są sprawą oczywistą, gdyż pies ten do życia potrzebuje ruchu niczym powietrza. Jeśli nieustannie będziemy trzymać go na ograniczonej przestrzeni, to szybko zdziczeje. Na spacerach trzeba jednak być pewnym, że pies wróci do nas na komendę, gdyż inaczej czekają na nieuchronne spory z innymi psami. Jeśli kochacie państwo bieganie na nartach lub po prostu długie wędrówki w śnieżne poranki, to będziecie mieli w nim wiernego i oddanego towarzysza wyprawy – pies ten kocha wszelkie sporty zimowe i jest absolutnie pewne, że jest wytrzymalszym i bardziej zapalonym sportowcem niż jego przewodnik!

Wyżywienie
Ważący około 20 kilogramów elkhund zjada dziennie około 300 gramów mięsa, 150 gramów warzyw i około 150 gramów ryżu czy makaronu. Jeśli bierzecie go Państwo na polowanie lub jeśli pies ma wyjątkowo dużo ruchu na świeżym powietrzu, zwłaszcza zimą, to trzeba zapewnić mu nieco wyższy poziom białka w karmie. Od czasu do czasu mięso warto mu zastąpić jego przysmakiem – surową rybą. Oprócz tego należy mu dawać codziennie łyżeczkę drożdży, także łyżeczkę oleju roślinnego albo odpowiednia dawkę preparatów witaminowo-mineralnych, które sprawia, ze jego włos będzie w optymalnej kondycji. Dobrym rozwiązaniem jest także żywienie psa gotowymi karmami, ale koniecznie pamiętać trzeba wtedy o tym, by w misce zawsze była świeża woda do picia.

Zdrowie
Elkhund uchodzi – i słusznie – za psa o żelaznym zdrowiu. Jego jedyny słaby punkt to… skłonność do nadwagi, co może być przyczyną szeregu rozmaitych schorzeń całego aparatu ruchu, chorób serca i układu krwionośnego a także chorób płuc czy zaburzeń pracy układu trawiennego. Szczególnie wiele zatuczonych elkhundów spotkać można w USA, gdzie sporo właścicieli zapomina o spacerze, a pamięta o karmieniu… A jedyne, co trzyma elkhunda w dobrej kondycji, to ruchu, ruch i jeszcze raz ruch!

Zdarzający się często nieprzyjemny zapach z pyska bywa spowodowany odkładaniem się kamienia nazębnego lub dość częstym pierwotniakiem bytującym w pysku psa. Regularne czyszczenie zębów – szczotką lub odpowiednimi gryzakami – przeciwdziała tworzeniu się płytki nazębnej i dba o świeży oddech elkhunda.

Pielęgnacja
Sierść elkhunda nie wymaga żadnej specjalnej pielęgnacji, zwłaszcza że jego praktyczna sierść prawie nie wymaga szczotkowania. Dwa razy do roku jednak dochodzi do zmiany włosa – i wtedy, jeśli nie chcecie Państwo, by proces ten trwał tygodniami, należy psa bardzo solidnie wyszczotkować, by w ten sposób usunąć martwy włos. Szczególną uwagę poświęcić trzeba na klatkę piersiową, szyję, tylne kończyny, przedpiersie i spód ogona. Niezbędne jest także regularne czyszczenie uszu i oczu – przycinanie pazurów u psa mającego sporo ruchu jest zazwyczaj zbędne.

Jeszcze jeden pies na łosie – Jämthund
Jämthund zawdzięcza swa nazwę szwedzkiej prowincji Jämt, skąd pochodzi i mając około 63 centymetrów wzrostu w kłębie jest nieco wyższy niż jego norweski krewniak. Jego sierść jest szara z jaśniejszymi lub kremowymi znakami na kufie, policzkach, gardle, przedpiersiu, brzuchu i kończynach. Jämthund w 1946 roku został uznany przez FCI jako odrębna, szwedzka rasa, i wraz z dwoma odmianami elkhunda jest jedną z trzech ras psów polujących na łosie.

Czy to prawda, ze…
…elkhund każdą zwierzynę postrzega jako potencjalną ofiarę?

Nieprawda. Jeden z hodowców trzymał w ogrodzie wraz ze swymi elkhundami sporego jelenia, który nie niepokojony dożył późnego wieku.
…jest jedyną rasa północną, jaka zrobiła konkietę w Wielkiej Brytanii?
W zasadzie prawda. Jedynym jego konkurentem w tej grupie jest samojed.
…Jest spokrewniony z lundehundem?
Prawda. Lundehund jest także Norwegiem i także zapalonym myśliwym. Jego cechą szczególna jest sześć w pełni rozwiniętych palców oraz umiejętność prawdziwego zamykania uszu, tak by nie dostała się do nich woda czy kurz. Na dodatek jest to jedyna rasa, która potrafi rozłożyć przednie łapy na boki! Lunde to norweskie określenie na kaczki – ededrony, i w ten sposób lundehund to pies wykorzystywany w polowaniu na te ptaki.
…wzorzec dopuszcza także jasną odmianę elkhunda?
Nieprawda. Zbyt jasna szata jest równie wadliwa, jak zbyt ciemna, wpadająca w czerń.

—————-
Copyright for photo (c) by Norskelkhundklubben.com