JAMNIK SZORSTKOWŁOSY w pigułce

JAMNIK SZORSTKOWŁOSY w pigułce

Jamniki pochodzą z Niemiec i są kontynentalnym odpowiednikiem brytyjskich terierów. Odmiana szorstkowłosa powstała prawdopodobnie przez krzyżowanie jamników krótkowłosych z miniaturowymi sznaucerami i Dandie Dinmont terierem. Krótkonogi, wydłużony jamnik o szorstkim, nieporządnym włosie jest nadal jednym z popularniejszych psów w naszym kraju, choć daleko mu do powszechności (zwłaszcza odmiany miniaturowej) z ostatniej dekady XX wieku.

OPIS
* Krótkie kończyny
* Wyraźna broda i wąsy
* Obfite, krzaczaste brwi
* Zwisające uszy o włosie krótszym niż na reszcie ciała
* Gesty, twardy włos, o obfitym podszerstku
* Wysokość w kłębie – 17 do 25 cm
* Waga: jamnik króliczy – około 3 kg, jamnik miniaturowy – około 4 kg, jamnik standardowy – powyżej 6,5 kg
* Przeciętna długość życia: 12 do 16 lat

Pochodzenie
Korzenie jamnika, podobnie jak i wielu innych ras, nikną w pomroce dziejów. Zdaniem najbardziej zapalonych fanatyków wywodzi się on ze starożytnego Egiptu albo z europejskiej epoki kamiennej… Naprawdę powiedzieć można tylko tyle, że psy w typie jamnika używane były w Europie środkowej do polowań pod ziemią już w Średniowieczu i to od nich bezpośrednio wywodzą się wszystkie jamniki, wysoko cenione psy myśliwskie i psy do towarzystwa.

Jamnik szorstkowłosy jest prawdopodobnie efektem celowej krzyżówki pierwotnego jamnika krótkowłosego z miniaturowymi odmianami szorstkowłosych sznaucerów i wedle wszelkich znaków na niebie i ziemi także z brytyjskim Dandie Dinmont terierem. Ubocznym efektem tych krzyżówek jest także i fakt, że jamniki szorstkowłose znacznie rzadziej zapadają na dyskopatię niż jamniki krótkowłose.

Udana krzyżówka
W drugiej połowie XIX wieku, by ułatwić jamnikom polowania na borsuki, postanowiono skrzyżować je z szorstkowłosymi pinczerami stajennymi (później znanymi jako sznaucery), które miały dodać jamnikom nieco ‘ognia’, zaciętości i ostrości. Wyniki tej krzyżówki były olśniewające: jamnik szorstkowłosy ma nie tylko szorstki i odporny na niepogodę włos, ale i wyraźnie inny, silniejszy charakter niż jamniki pozostałych odmian.

Nieco nieporządny wygląd
Rozczochrany wesoły psiak cieszy się wielkim powodzeniem jako pies do towarzystwa i dziś jest bodaj czy nie najpopularniejszą odmianą wszystkich jamników na świecie. Jeszcze półtora wieku temu rasa ta była dość nieustabilizowana i bardzo zróżnicowana w wyglądzie. Swój dzisiejszy dość jednorodny kształt jamnik szorstkowłosy zawdzięcza starannej pracy hodowców, którzy starali się nadać mu ogólny pokrój identyczny z sylwetką jamnika krótkowłosego, a zarazem nie zatracić charakterystycznej rozczochranej fryzury i szelmowskiego wyglądu szorstkiego urwisa.

Najpopularniejszy
Pierwszy wzorzec jamnika odmiany szorstkowłosej opublikowany został dopiero 8 maja 1925. Zakładał on trzy odmiany ‘wagowe’ – psy typu ciężkiego (o wadze od 7,8 do 13 kilogramów!), typu średniego ( które powinny ważyć około 7 kg) i odmianę miniaturową o wadze w żadnym wypadku nie przekraczającej 4 kg. W 22 lata później granice te zasadniczo zmodyfikowano, gdyż myśliwi potrzebowali niedużych psów, które mogłyby bez problemów pracować w jamie króliczej. Dziś waga poszczególnych ras jest mniej istotna, to co rozstrzyga o zakwalifikowaniu jamnika do odpowiedniej wielkości to obwód klatki piersiowej – jamniki królicze mają go mniejszy niż 30 cm, jamniki miniaturowe – mniej niż 35 cm, a jamniki standardowe – ponad tę liczbę (tu jednak nadal określona wzorcem jest masa ciała – jamnik europejski nie powinien przekraczać 9 kg wagi). Szelmowski wygląd jamnika szorstkowłosego sprawia, że dziś jest to bodaj najpopularniejsza odmiana psów tych ras, a kilka lat temu najbardziej poszukiwanym psem w Polsce były szorstkowłose jamniki miniaturowe i królicze.

CHARAKTER
To prawdziwy radosny szelma, którego rozsadza potrzeba działania i który od szczenięctwa wymaga rzetelnego wychowania.Najodporniejszy z wszystkich jamników tryska energią i oddaniem swym ludzkim przyjaciołom.

Plusy
* Silna osobowość
* bardzo żywy
* Inteligentny
* Odważny
* Ruchliwy
* Wytrzymały
* Wesoły

Minusy
* Skłonny do uporu, za wszelką cenę chce postawić na swoim
* Zaborczy
* Bywa szczekliwy

Rozczochrany urwis o silnym i zdecydowanym charakterze
Ten nieduży myśliwy o wyśmienitym węchu i legendarnej wprost odwadze doskonale sprawdza się w roli psa rodzinnego. Jest miły, przywiązany do właściciela, wierny i wnosi do
domu wiele radości i swej nieokiełznanej żywiołowości. Najkrócej mówiąc – wspaniały
kumpel, ale jednocześnie niezwykły uparciuch, którego należyte wychowanie wcale nie należy do zadań łatwych czy krótkotrwałych…
Jamniki były pierwotnie – jak wskazuje na to ich nazwa – używane do polowania na drapieżniki w ich jamach. Dziś, co prawda nadal wiele z nich uczestniczy z powodzeniem w polowaniach, ale większość nie wie, co to łowy, spędzając życie w mieście i na domowych kanapach. O ile jeszcze w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku najpopularniejsze były jamniki krótkowłose i długowłose, o tyle dziś ponad połowa wszystkich jamników to psiaki szorstkowłose, a krótkowłose jamniki są w wyraźnym odwrocie. Dzieje się tak w całej Europie, także i w Polsce, gdzie lata 90 ubiegłego stulecia przyniosły prawdziwy boom szorstkowłosych jamników, zwłaszcza miniaturowych.

Zajadły i serdeczny
Jednak jamnik szorstkowłosy doskonale nadaje się do spełniania najrozmaitszych zadań. Jego doskonały węch, wyjątkowa żywotność i odporność oraz słynna odwaga i zajadłość sprawiły, że jest to rasa nie tylko sprawdzająca się w polowaniu w norach, ale także jako psy gończe i tropiące, podobnie jak i inne jamniki. Niewiele jest psów, które mogłyby dorównać jamnikowi w tropieniu zwierzyny po farbie. Jednocześnie jest to najczulszy i najserdeczniejszy pies do towarzystwa, tak uwielbiający swego pana, że często będący o niego niesamowicie wprost zazdrosnym. Wprost nie sposób nadziwić się, jak ten niewielki pies, ledwo odrosły od ziemi, potrafi cieszyć się z powrotu swego właściciela do domu i okazywać mu swe uczucie. Stając na tylnych łapach pies ten robi się całkiem wysoki, sięga panu do kolana i drapie krótkimi łapkami, podskakuje i równocześnie szczeka i popiskuje z wielkiej ekscytacji – byle tylko zwrócić na siebie uwagę człowieka.

Zawsze obok pana
Pies ten wymaga wiele uwagi i serdeczności od swego pana, ale powinniśmy pamiętać także o jego wadach – w zasadzie psu temu tylko jedno w głowie: jak podporządkować sobie całe otoczenie i okręcić je sobie wokół małego palca. Wykazuje przy tym mnóstwo przemyślności – i jeśli poświęcicie Państwo choć odrobinę swej uwagi innemu psu, to najprawdopodobniej wasz jamnik zacznie odgrywać komedię odrzuconego lub obrażonego psa i może być nawet naprawdę chory z zazdrości! Trzeba go od maleńkości uczyć, że nie jest – nawet dla nas – pępkiem świata. Dobrze wychowany jamnik szorstkowłosy musi umieć trzymać swe emocje na wodzy, nie powinien warczeć ani szczekać bez powodu i nie wolno mu okazywać swego niezadowolenia. Wprost przeciwnie – musi umieć zachować się właściwie zarówno wobec ludzi, jak i wobec innych psów, a nawet kotów. Wszelkie polecenia właściciela powinien wykonywać natychmiast i bez protestu! Oczywiście, mówimy tu o pewnym stanie idealnym, ale ze smutkiem przyznać trzeba, że większość miejskich jamników nie spełnia nawet małej części tych oczekiwań, będąc najzupełniej przekonanymi, że to one rządzą w domu. A zatem pamiętajmy – jamnik musi znać granice swej samowoli!

Niezmordowany
Obdarzony donośnym głosem jamnik szorstkowłosy jest sprawniejszy niż jakikolwiek dzwonek alarmowy. Jest bardzo czujny i przez cały dzień czuje się w obowiązku strzec przed prawdziwymi i wyimaginowanymi zagrożeniami zarówno domu, jak i ogrodu, a nawet przylegającej do niego ulicy. Jest dość odważny i wystarczająco kłótliwy, by podnosić alarm przy lada okazji, a gdy to nie wystarczy – bez wahania zaatakować nogawki – i nogi!- intruza. Jedyną metodą utemperowania rozsadzającej go energii jest zapewnienie mu odpowiedniej porcji wysiłku fizycznego. To, że jamnik ma krótkie nogi nie oznacza wcale, że nie potrzebuje wiele ruchu – a jamniki szorstkowłose są pod tym względem jeszcze bardziej wymagające niż ich długo- czy krótkowłosi krewniacy. Ich wytrzymałość zda się nie mieć granic, a standardowe jamniki bez trudu dotrzymują kroku koniom…


Pies i dziecko

Ten wesoły urwis zazwyczaj uwielbia dzieci i łatwiej dochodzi z nimi do porozumienia niż z dorosłymi, gdyż maluchy są ruchliwsze i bardziej skłonne do zabawy niż dojrzali ludzie. Pies i dziecko potrafią zajmować się sobą godzinami, aż oboje będą zupełnie wyczerpani, nieziemsko brudni i absolutnie szczęśliwi. Uważać tylko trzeba, bo niektóre jamniki, zwłaszcza te bardziej niezależne, z wiekiem tracą cierpliwość dla wybryków dzieci i potrafią całkiem mocno przyszczypać rękę ciągnącą je za ucho czy ogon… Gdy zatem tylko usłyszymy, ze pies zaczyna warczeć, to czym prędzej weźmy na siebie rolę arbitra i wytłumaczmy dziecku, że z psem trzeba obchodzić się właściwie odnosić do niego z szacunkiem, a psu – że na dziecko warczeć po prostu nie wypada…

Nie jestem pieskiem kanapowym!
Co prawda jamnik szorstkowłosy doskonale nadaje się do życia w rodzinie, ale w żadnym wypadku nie da się zeń zrobić psa kanapowego (co bez kłopotów udaje się z jamnikiem długowłosym). Psy te nienawidzą bezczynności, są zawsze czujne, z lekka pobudzone i nie przywiązują zbytniej wagi do komfortu otoczenia – jeśli tylko mogą być blisko swego pana, najlepiej tak, by mogły go choć dotknąć łapą… Równocześnie, jak prawdziwe psy myśliwskie, zupełnie nic sobie nie robią z tego, że są całe zabłocone czy z powbijanymi rzepami. Owszem, zgodzą się na przeszczotkowanie, ale nie sprawia im to ani przyjemności, ani nie zależy im na efekcie. Najważniejsze, by móc znów wybiec do ogrodu!

Idealny właściciel
* Jeśli jesteście państwo zagorzałymi mieszczuchami, wieczory najchętniej spędzacie w kinie lub kawiarni, jeśli nawet nie potraficie sobie wyobrazić siebie mieszkających na wsi, a weekend marzycie o tym, by się przede wszystkim wyspać, jeśli przez cały tydzień krążycie w kołowrotku dom-biuro-dom, a wasze dzieci nudzą nieprzerwanie, by sprawić im psa – to w żadnym wypadku nie kupujcie sobie jamnika, a zwłaszcza już szorstkowłosego! Zastanówcie się raczej może nad jakimś biszonem a może pudlem? Jamnik jest co prawda stosunkowo niewielki, ale ma bardzo sportowy, aktywny charakter i wymaga koniecznie wyjątkowo dużo wybiegu, nieodzowne są dlań codzienne długie spacery, a w weekendy – wyprawa za miasto.
* Postarajcie się państwo nie irytować na małego rozrabiakę – ale pamiętajmy, że trzy miesiące to najwyższy czas, by zacząć wdrażać swego jamnika do reguł panujących w naszym domu.
* Idealnie byłoby, gdyby udało się zapewnić w domu serdeczną i przede wszystkim – spokojną atmosferę. Jamnik z natury jest już dość pobudliwy i wszelkie napięcia w domu przyjmuje jako dodatkową podnietę – a usiłując rozładować emocje będzie szczekał, gryzł przedmioty lub nawet siusiał ze złości…
Należy:
* Nie dopuścić do utraty przez nas autorytetu w oczach psa – niezależnie od tego, czy czworonóg ma trzy miesiące czy piętnaście lat.
* Wychowywać go konsekwentnie i stanowczo nie zgadzać się na pokazywanie przez jamnika humorów czy – co gorsze – zębów
* Rozładowywać rozsadzającą psa energię – długie codzienne spacery to oczywistość!

Nie wolno:
* Podporządkowywać się humorom jamnika, okazywać brak konsekwencji czy ustępować psu choćby w drobiazgach. Jamnik jest mistrzem w owijaniu sobie człowieka wokół palca!
* Zostawiać go na wiele godzin samego – zacznie niszczyć!
* Postępować z nim brutalnie, zwłaszcza gdy wyprowadzi nas z równowagi: będzie czuł się odrzucony i tym bardziej aktywnie będzie starał się zwrócić na siebie państwa uwagę!

ŻYCIE CODZIENNE
Ten brodaty myśliwy nie potrzebuje ubranka nawet w trzaskające mrozy.

Co należy wiedzieć:
* Bardzo utalentowany łowca szczurów
* Stosunkowo żarłoczny, z wrodzoną jamnikom skłonnością do tycia
* Mieszkanie w bloku? Może się z tym pogodzić, ale wymaga codziennej porcji ruchu
* Wymaga trymowania
* Mniej narażony na dyskopatię niż jamnik krótkowłosy
* Stosunkowo tani w utrzymaniu
* Jeden z tańszych psów rasowych

Z pewnością nie są to najsilniejsze, ale za to najbardziej zajadłe psy myśliwskie, porównywalne jedynie z niektórymi polującymi terierami.

“Jestem z siebie po prostu zadowolony!”
Czy to dziczy, czy czarny podpalany czy raczej zupełnie rudy – zawsze będzie po prostu wesołym rozrabiaką o szorstkiej, rozczochranej sierści, dość nieskomplikowanym charakterze i naprawdę rozsadzającym go temperamencie.

Jamnik jamnikowi nierówny!
Ogólna nazwa ‘jamnik’ obejmuje wszystkich przedstawicieli dowolnej z dziewięciu ras. By opisać rasę swego jamnika nie wystarczy określić, że to jamnik właśnie – niezbędne jest do tego także opisanie rodzaju jego włosa (jamnik krótkowłosy, długowłosy lub szorstkowłosy) i oznaczenie jego wielkości (poczynając od najmniejszych – jamników króliczych, poprzez jamniki miniaturowe, aż po największe – jamniki standardowe.) W Stanach Zjednoczonych uznane są tylko dwie wielkości jamników – miniaturowe i standardowe.

Wprawdzie jamnik jest żywy i zwinny, ale jednocześnie ma wrodzoną wszystkim 9 rasom jamników skłonność do nadwagi, stąd konieczne jest przestrzeganie diety i stanowcze unikanie przegryzek między posiłkami. Jeśli o tym zapomnimy, to wkrótce nasz pupil będzie ciągnął brzuchem po ziemi!

Warunki życia
Jamnik nie ma więcej niż 25 centymetrów w kłębie, co sprawia, że w zasadzie można go trzymać w mieście. Nie wymaga specjalnych apartamentów i pogodzi się nawet z niewielkim metrażem, jeśli będzie miał zapewnioną możliwość codziennego wyhasania się dowoli, najlepiej w towarzystwie innych psów. Lepszy oczywiście byłby choćby mały domek z ogrodem, ale wtedy trzeba się pogodzić z jamniczą skłonnością do kopania dołów… Jamnik szorstkowłosy jest doskonałym stróżem i nieomylnie zaanonsuje państwu nie tylko przybycie gości, ale i wszelkie niecodzienne wydarzenia za płotem – a jego hałaśliwa natura może sprawić nieco kłopotów z mało wyrozumiałym i ceniącym spokój sąsiadem. Jeśli mieszkamy w bloku, to warunkiem sprawienia sobie jamnika jest… sprawna winda! Psy te, zarówno w młodości, jak i w wieku dojrzałym, w zasadzie w ogóle nie powinny chodzić do schodach, gdyż może to być zabójcze dla ich kręgosłupów. Nawet jeśli zapewnimy naszemu jamnikowi spory ogród, to nie zwalnia nas to w żadnym wypadku od weekendowych wypadów za miasto! Jeśli natomiast mieszkamy w bloku, to konieczne są co najmniej cztery spacery dziennie, przy czym co najmniej jeden z nich powinien trwać minimum trzy kwadranse.

Wyżywienie
Jamnik, by utrzymać się w należytej formie, wymaga dość dobrego karmienia. Na kilogram wagi ciała psa trzeba liczyć 15 gramów mięsa dziennie, pomieszanego z taką samą ilością warzyw lub gotowanego ryżu czy makaronu. Codzienny dodatek witamin i minerałów ma zbawienny wpływ na zdrowie i wygląd naszego psa. Ponieważ jamniki generalnie mają dość dobry apetyt, przeto państwa pupil będzie starał się owinąć was sobie wokół palca, by wyprosić kawałeczek ciasta czy okrawki od świątecznej szynki. Nie dajmy się wodzić za nos – w interesie samego psa – i nie zgadzajmy się na podkarmianie go miedzy posiłkami, nawet w drodze największego wyjątku: to, co raz dozwolone, szybko stanie się regułą! W efekcie szybko dorobimy się psa otyłego, zapasionego, który będzie miał kłopoty, jeśli nie z kręgosłupem, to z sercem… Jeśli pomimo karmienia zgodnie z poleceniami lekarza jamnik wciąż nam tyje, to z jednej strony zwiększmy mu porcję ruchu, a z drugiej zmniejszmy udział mięsa, a zwiększmy udział warzyw w jego codziennym jadłospisie.

Zdrowie
Jego szorstki włos doskonale chroni go przed zimnem, co sprawia, że jamnik szorstkowłosy jest z pewnością najodporniejszym, a prawdopodobnie i najzdrowszym z wszystkich jamników. Kłopoty z kręgosłupem (dyskopatia) są w tej odmianie znacznie rzadsze niż choćby u jamników krótkowłosych, ale oczywiście zdarzają się. Ponieważ skłonność do porażeń jest dziedziczna, przeto kupując psa warto dowiedzieć się o choroby w najbliższej rodzinie naszego psa. W większości krajów europejskich – w Polsce jeszcze nie – psy używane do hodowli muszą wykazać się wynikiem kontrolnego badania okulistycznego, w kierunku dziedzicznej niedokrwiennej choroby siatkówki (PRA).

Pielęgnacja
Psy tej rasy powinny być stosunkowo często trymowane, gdyż przeciętny osobnik tej rasy ma generalnie za dużo włosa, zwłaszcza na głowie (pamiątka po wesołej czuprynce Dandie Dinmont teriera). Strzyżenie odrastających włosów sprawi, że będą rosły coraz szybciej, coraz dłuższe i coraz bardziej miękkie – bez trymowania się nie obejdzie! Jak większość jamników, także i państwa pupil będzie miał skłonność do tworzenia się kamienia nazębnego, co można powstrzymać odpowiednia dietą i czyszczeniem psu zębów za pomocą specjalnej pasty ( do kupienia w sklepach zoologicznych).

Jak spod igły
Na wystawie psów jamnik szorstkowłosy musi prezentować się nienagannie – zęby oczyszczone, broda wyczesana, czuprynka wytrymowana, oczy czyste i bez ‘śpiochów’, a przede wszystkim – pies w odpowiedniej, lekkiej kondycji. Minimalnie nawet zatuczony jamnik nie dość, że robi fatalne wrażenie na sędzi i publiczności, to jeszcze ma to niekorzystny wpływ na jego zdrowie. Włos na całym ciele ma być krótki i dość przylegający, dłuższe włosy dopuszczalne są tylko na pysku (broda i wąsy), czole (wyraźne brwi) i na łapach, niegdzie jednak nie powinny być ani długie, ani miękkie.

Czy to prawda, że…
…miękki włos u jamnika szorstkowłosego jest wadą
?
Prawda. We wzorcu napisano wyraźnie ”Włos miękki, długi czy krótki jest błędem” podobnie jak włos miękki, odstający , lokowaty czy falisty.
…jamniki zasadniczo różnią się charakterem od terierów?
Nieprawda. Jamniki są kontynentalnym odpowiednikiem terierów, jak one miały pracować w norze i mając podobne przeznaczenie mają podobny charakter: są dość samowolne, uparte i odważne, bardzo wytrzymałe i zajadłe. Jedyna różnica polega na tym, iż teriery zasadniczo pracowały w pojedynkę, stąd trudniej im pogodzić się z innymi psami, z czym jamniki zazwyczaj nie mają większych problemów.
…można dodawać im do jedzenia kości?
I tak i nie. Silne szczęki jamnika poradzą sobie z większością kości, ale podawanie psom kości z drobiu, łupiących się na ostre drzazgi bywa niebezpieczne, zaś nadmiar kości w pożywieniu prowadzić może do częstych i nawet niebezpiecznych zaparć.

Copyright for photo (C) by thedogwallpaper.com