OWCZAREK FRANCUSKI BEAUCERON w pigułce

OWCZAREK FRANCUSKI BEAUCERON w pigułce

Beauceron, zwany także Berger de Beauce, to dawna rasa francuskich psów pasterskich, których mocarna sylwetka do dziś robi wrażenie. Zawsze był oddany człowiekowi i chętny do pracy – dawniej pasał owce i strzegł stad przed wilkami, potem robił karierę w wojsku.

OPIS
* Pełna siły budowa
* Imponująca, silna sylwetka
* Ciemne, okrągłe oczy
* Ogon sięgający aż do stawu skokowego
* Włos krótki, gęsty i przylegający
* Wysokość w kłębie – 65 do 70 cm psy, 61 do 68 cm suki.
* Waga: zazwyczaj 27 do 37 kg, ale niektóre psy osiągają wagę do 50 kilogramów
* Przeciętna długość życia: 12 lat

Waleczni przodkowie
La Beauce to kraina leżąca na południe od Paryża, która – wbrew nazwie – nie jest ojczyzną beaucerona! Jego przodkowie wywodzą się z równin zachodniej Francji, gdzie pasali stada owiec i bronili ich przed dzikimi zwierzętami. Mawia się, że pies taki mógł stanąć sam do walki z wilkiem i pokonać go! Ksiądz Rozier w swej książce ‘Rozważania o rolnictwie’, wydanej w 1809 roku, przekazał dokładny opis ówczesnego beaucerona: „ Psy te maja gęsty, obfity ale krótki włos, czarny nos i czarne oczy, ciemno czerwone wargi, głowę mocną o szerokim czole. Do tego dochodzi szeroka szyja i długie nogi o zwartych palcach, która zakończone są krótkimi, twardymi pazurami”.

Pierwsze opisy
Chociaż francuscy hodowcy bydła trzymali psy o jednolitym i określonym typie, to jednak wśród pierwszych beauceronów zdarzały się różnorodne odmiany. W roku 1863, w czasie wystawy światowej w Paryżu pewien miłośnik opisał je jako ‘duże, o stojących uszach i czarno-rudej sierści, zbudowane podobnie do wilków, które bezlitośnie tępią”. W dziele „Le Chien” (Pies), napisanym przez Pierre Mégnina, wojskowego weterynarza, znajdujemy już informacje dokładniejsze; pisze on o ‘największej odmianie – wysokości w kłębie do 75 cm, o rudym brzuchu i ciemno brązowym, prawie czarnym włosie na grzbiecie i głowie”. Pierre Mégnin był także pierwszy, który wobec tych psów (w 1888 roku, w piśmie „L’Eleveur” co znaczy „Hodowca”) użył określenia „Berger de Beauce vel Beauceron”

Wzorzec, wojna, wzorzec…
Pewien kupiec z Elbeuf koło Rouen, który przeczytał prace Pierre Mégnina, zainteresował się bliżej tą rasą. W 1896 roku doprowadził do powołania komitetu, złożonego z weterynarzy, hodowców, nauczycieli i rolników, który miał doprowadzić do ujednolicenia rasy. W 1897 roku komitet ten przekształcił się w stowarzyszenie hodowców owczarków francuskich, które opracowało pierwszy wzorzec rasy. W czasie pierwszej wojny światowej psy te były używane na pierwszej linii frontu, gdzie pełniły rolę łączników i strażników, wartowników a nawet żołnierzy i psów-sanitariuszy. Po zakończeniu wojny stowarzyszenie ponownie podjęło swe prace, między innymi opracowując nowy wzorzec, obowiązujący z niewielkimi poprawkami do dziś, który uwzględniał już tylko jedną odmianę wielkości beaucerona.

Dzisiejszy beauceron
Gdy w początkach XX wieku opracowywano nowy wzorzec nowoczesnego beaucerona, dochodziło do zajadłych sporów pomiędzy miłośnikami rasy, przy czym najwięcej kontrowersji budziły wysokość w kłębie i długość ciała psa, opis jego sierści i maść. 24 kwietnia 1911 roku powstał nawet „Związek Miłośników Beaucerona”, który postawił sobie za podstawowe zadanie wygaszenie sporów i doprowadzenie do konsensusu. W ten sposób rozpoczęto hodowlę rasy w dzisiejszej postaci.

CHARAKTER
Samodzielny pies o ognistym temperamencie, który właściciel musi opanować za wszelką cenę.

Plusy
* Wie, co mu wolno i na co go stać
* Samodzielny
* Odważny
* Inteligentny
* Wierny
* Godzien zaufania
* Pewny siebie
* Dobry obrońca wszystkiego, co mu powierzono

Minusy
* Zbyt często daje się powodować temperamentowi, co bywa niebezpieczne
* Późno dorasta

Beauceron ma bardzo silną osobowość i wyjątkowo dużo siły, a to dość niebezpieczna mieszanka. Dlatego właśnie musi być tak wychowany, by słuchał swego pana bezwględnie, co nie jest łatwe – ale dobrze ułożony beauceron jest wprost idealnym towarzyszem i pomocnikiem człowieka.
W swej ojczyźnie – we Francji – beauceron, zwany tam berger de Beauce, owczarkiem z Beauce jest bardzo popularny. Starodawność i powszechność rasy, zalety szkoleniowe tych psów i ich zdolność do wykonywania najrozmaitszych funkcji w służbie człowieka – wszystko to wpływa na sympatię Francuzów do tej rasy. Jeśli jednak ktoś zdecyduje się na beaucerona, to powinien zdawać sobie sprawę z tego, że całkowicie zapanować nad tym śmiałym owczarkiem może jedynie człowiek o silnym charakterze i sporej sprawności fizycznej.

Lubi rządzić
Porywczy temperament beaucerona doskonale pasuje do tej 40- czy 50-kilogramowej masy mięśni. Z natury psy te są bardzo dominujące i zawsze starają się narzucić otoczeniu swe zdanie, co oznacza, że wobec przewodnika, którego autorytetu nie uznają będą po prostu nieposłuszne. W porównaniu z owczarkiem niemieckim czy owczarkami belgijskimi beauceron jest psem znacznie mniej uległym, a przez to trudniejszym w szkoleniu. Dlatego też należy mu stosunkowo wcześnie wyznaczyć i wskazać jego miejsce w domowej hierarchii. Gdy je zaakceptuje, to wykona jak najściślej wszelkie polecenia – ale przekonanie go do czyjegoś autorytetu bywa trudne… Najważniejsze jest, by pies uznał człowieka nie tylko za swego przyjaciela, ale też przewodnika, któremu należy się bezwzględne podporządkowanie. Może to oznaczać, że wychowując beaucerona natrafia się na rozmaite “próby sił”. Żeby wyjść z nich obronną ręką trzeba wyczuć delikatną różnicę pomiędzy zalecaną stanowczością a niepotrzebną surowością, pomiędzy silną ręką a niewskazanym używaniem siły (zwłaszcza, że naprawdę trudno jest człowiekowi wygrać, jeśli do niej dojdzie, prawdziwą, otwartą próbę sił z dorosłym beauceronem).

Ciągle próbuje sił
Już od wczesnego szczenięctwa beauceron usiłuje sprowokować człowieka do rywalizacji; nie można jej ani unikać, ani też – w żadnym wypadku! – pozwolić psu wygrać, choćby na jotę! Trzeba mu stale udowadniać swoje przewodnictwo. Należy mu zawsze dawać jasno do zrozumienia, że nie zamierzacie się państwo pogodzić z jego chęcią narzucenia swojej woli. Musicie państwo uzbroić się w cierpliwość, gdyż pies będzie przez długie miesiące dorastania ustawicznie próbował postawić na swoim i pokonać państwa autorytet. Gdy stwierdzicie państwo, że wasz pies zaczyna okazywać agresję wobec nieznanych sobie ludzi, należy natychmiast temu przeciwdziałać i nie dopuszczać do sytuacji, w której beauceron będzie usiłował szczerzyć zęby na widok każdego nieznanego sobie człowieka. Jeśli nie oduczymy psa takich reakcji, to zachowanie takie utrwali się, co może być bardzo niebezpieczne, gdy pies dojdzie do pełni swych sił – fizycznych i psychicznych. Jeśli chcecie państwo, by pies pilnował domu, musicie go także nauczyć wpuszczania do domu pożądanych osób. Szkolenie specjalistyczne beaucerona – na przykład obrończe – winno być powierzone specjaliście, nie przeprowadzane na własną rękę. Na konsekwentne szkolenie beaucerona musi państwu wystarczyć czasu i sił, inaczej osiągnięcie sukcesu na wychowanie dorastającego owczarka raczej nie będzie możliwe. Pamiętajmy jednak, że beauceron uzna bez wahania autorytet jedynie tego przewodnika, który będzie konsekwentny, stanowczy, opanowany i nie da sobie wejść na głowę. Używanie prostackiej siły wobec psa z reguły jedynie ma daremnie ukryć słabość człowieka…

Pies jednego pana
Jeśli beauceron zaakceptuje autorytet swego przewodnika i uzna w nim przywódcę, to będzie psem posłusznym, serdecznym, przywiązanym, godnym zaufania i stałym w reakcjach. Choć na zewnątrz zachowuje się dość szorstko i grubiańsko, to jednak jest spolegliwym, przyjaznym psem towarzyszącym, który oddany jest swemu panu całą duszą i ciałem i za nic nie chciałby zostać przezeń odrzuconym. Jest to klasyczny ‘pies jednego pana’, który nie uznaje poleceń innych szefów, ale dla swego jednego-jedynego zrobi wszystko. Podejmie się nawet rzeczy na pozór niewykonalnych, byle tylko sprawić radość swemu panu. Choć beauceron jest psem dość samowolnym, to jednak bardzo lubi ludzkie towarzystwo, a zwłaszcza obecność swego pana. Jeśli zechcemy zrobić zeń psa stróżującego, samodzielnie pilnującego magazynu czy składu, to skarzemy go na cierpienia psychiczne, wywołane samotnością i poczuciem opuszczenia, które mogą zaprocentować nieufnością i nawrotem zachowań agresywnych.

Pies i dziecko
Niektóre psy tej rasy podchodzą do dzieci dość nieufnie, inne natomiast przepadają za towarzystwem małych łobuziaków! Pamiętajmy jednak, że beauceron nie zniesie traktowania go jak pluszowej zabawki i nie pozwoli na ciągnięcie go za uszy czy ogon. Nauczcie państwo dzieci, jak muszą obchodzić się z żywym psem, a uzyskają w ten sposób przyjaciela i niestrudzonego kompana do zabaw. Jedno jest pewne – beauceron, niezależnie od płci, ma silny instynkt obronny i chroni wszystko, co powierzono jego pieczy. Dzieci będą bezpieczne, ale – uwaga! – pies może potraktować swe obowiązki zbyt poważnie i całkiem serio bronić dzieci przed zasłużonym klapsem!

Stado ma być razem!
Beauceron potrzebuje wiele ruchu i chce być ze wszech miar pożyteczny. Nie jest to zatem pies właściwy dla ludzi lubiących spokojny i mało ruchliwy tryb życia. Beauceron chętnie będzie pilnował domu czy ogrodu, uczestniczył w zajęciach sportowych (np. agility lub IPO) albo strzegł dzieci. Ma silny instynkt pasienia i zaganiania, stąd zawsze usiłuje uniemożliwić rozdzielenie się na spacerze choćby najmniejszej grupki…

Idealny właściciel

* Spójrzmy na siebie z dystansu – jeśli jesteśmy raczej dobroduszni, łagodni, niezbyt ruchliwi, średnio odważni, powściągliwi i chętnie schodzimy z drogi w obliczu konfliktu, dając za wygraną – to nie myślmy nawet o beauceronie! Pies ten doskonale pozna wszystkie nasze słabości i wykorzysta je na własną korzyść, a to, co inni odbierają jako przyjacielskość, on zazwyczaj uzna za słabość. Pies ten potrzebuje przewodnika zdecydowanego, śmiałego, konsekwentnego i gotowego do przeprowadzenia swej woli, nawet jeśli pies w pierwszej chwili tego nie uzna.
* Pies tak energiczny i nie poddający się łatwo jak beauceron będzie ustawicznie sprawdzał, jak daleko może się posunąć w swej niezależności. Jeśli jednak uzna, że nie zamierzacie państwo z nim dyskutować, a żądacie wykonania poleceń, zaakceptuje waszą wyższość i – dopóki nie zdarzy się coś, co zmieni jego opinię – nie będzie usiłował polemizować z przewodnikiem, podporządkuje się mu bez szemrania i bezapelacyjnie. Jeśli zajmujecie się państwo samodzielnym układaniem beaucerona, to pamiętajcie, by tak układać program zajęć, by był on możliwie zróżnicowany: beauceron chętnie widzi wszelkie odmiany i zmiana ćwiczenia wywołuje w nim nowy zapał.
* Dopóki beauceron może robić to, co mu się żywnie spodoba, dopóty nie uzna państwa wyższości w hierarchii stada i nie będzie posłuszny. Jeśli jednak będziecie państwo wychowywać go konsekwentnie, spokojnie lecz stanowczo, to z czasem uzna waszą wyższość i przyjemnie państwa zaskoczy. To naprawdę niespodzianka, jak z gbura i nieposłusznego rozrabiaki, który kosztował państwa tyle zdrowia, któregoś dnia jak za dotknięciem magicznej różdżki zrobi się miły, posłuszny i chętny do współpracy przyjaciel. Nigdy wcześniej nie spodziewali się państwo, że w upartym stworzeniu, które toczyło z wami walkę na przetrzymanie, tkwią takie pokłady sympatii, chęci współpracy i oddanego, inteligentnego posłuszeństwa!

Należy:
* dbać o wykonywanie poleceń,
* nie ustępować psu,
* postępować z nim konsekwentnie, lecz spokojnie
* okazywać mu swą sympatię
* zapewnić mu zdrowe życie z dużą porcją ruchu

Nie wolno:
* lękać się swego psa
* okazywać słabość charakteru
* traktować go brutalnie
* tracić cierpliwości – beauceron dorasta dopiero w wieku około dwóch lat.

ŻYCIE CODZIENNE
Prawdziwy country boy o zdrowym sporym apetycie. Te silne, nie znające strachu psy stróżujące są stworzone do życia na wsi!

Co należy wiedzieć:
* zapewnia państwu absolutne bezpieczeństwo
* przez cały rok może mieszkać na dworze, jeśli tylko ma swój azyl
* kontakty z innymi psami mogą sprawiać duże kłopoty
* doskonale toleruje domowego kota
* żelazne zdrowie
* znaczny apetyt
* wymaga wiele ruchu
* łatwy w pielęgnacji
* kosztowny w utrzymaniu

Czerwona skarpeta?
Psy tej rasy często nazywane są ‘czerwonymi skarpetami’ (po francusku brzmi to znacznie lepiej – ‘bas-rouge’), co pochodzi od jaskrawo rudych podpalań na kończynach beauceronów, sięgających jednej trzeciej długości nogi. Patrząc z daleka stosunkowo łatwo uznać to nietuzinkowe umaszczenie za czerwone pończochy czy skarpetki właśnie, co dało poetycką nazwę całej rasie.

Warunki życia
Beauceron w mieszkaniu, bez zapewnienia mu odpowiedniej dawki ruchu, czuje się bardzo nieszczęśliwy. Uwielbia biegać i musi znaleźć jakieś zajęcie dla rozładowania rozpierającej go energii. Jeśli chcecie się państwo zdecydować na takiego psa, to niezbędne będą częste spacery i zapewnianie psu różnych zajęć psychicznych i fizycznych. Jako zwierzę inteligentne beauceron wymaga stale nowych bodźców, i jeśli mu ich nie zapewnimy, to sam je sobie znajdzie – a to z reguły oznacza mniejsze czy raczej większe kłopoty. Jeśli mamy ogród, to, choć beauceron raczej nie ma skłonności do ucieczek, trzeba go otoczyć mocnym płotem – wobec obcych ludzi i zwierząt strzegący posesji beauceron reaguje zazwyczaj dość agresywnie. Jako były pies strzegący stad przed wilkami natychmiast i bez ostrzeżenia wdaje się w bezkompromisową walkę z wszystkimi psami zapuszczającymi się na teren, który uznał za swój. Przez staranny dobór hodowlany od lat usiłuje się zwalczyć w psach tę cechę, ale nadal nie udało się to do końca. Ponieważ beauceron potrzebuje stosunkowo dużego wysiłku fizycznego, szczególnie godne polecenia są tu spacery przy rowerze. Francuska pisarka Colette (1873-1954) miała w ciągu swego życia wiele psów tej rasy, a paryżanom szczególnie zapadła w pamięć suka imieniem Belle-Aude, która przez wiele lat towarzyszyła swej pani w przejażdżkach po Lasku Bulońskim, dużym parku w zachodniej części Paryża.

Żywienie
Uwaga, do żarłok, który nigdy nie ma dość! Czworonożny atleta ważący około 40 kilogramów potrzebuje dziennie w przybliżeniu 600 gramów mięsa, a do tego mniej więcej 300 gramów warzyw i drugie tyle samo gotowanego ryżu czy makaronu, i rzecz jasna dodatku witamin i preparatów mineralnych. Nic dziwnego, że większość właścicieli beauceronów szybko przestawia swe psy na jedzenie suchej, gotowej karmy – jest to o wiele prostsze, a także i tańsze. Pamiętać tylko trzeba, że psy karmione suchymi gotowymi karmami muszą mieć stały i nieograniczony dostęp do świeżej wody pitnej. Jeśli państwa beauceon może wchodzić do domu, to lepiej zamknąć przed nim kuchnię i stołowy, bo w sztuce żebractwa osiągnął prawdziwe mistrzostwo!

Zdrowie
Jest to jedna z niewielu ras, która nie ma żadnych szczególnych chorób, zdarzających się częściej niż w innych rasach – nawet skręt żołądka występuje tu rzadziej niż u innych dużych psów. Istotne jest tylko sprawdzanie, czy wilcze pazury (zwane także ostrogami – dodatkowe podwójne palce i pazury na tylnych kończynach) rosnąc nie wrastają psu w ciało. Przycinanie uszu u beauceronów miało znaczenie czysto estetyczne – głowa po takim zabiegu wygląda ostrzej i groźniej – ale z drugiej strony stojące ucho łatwiej się wentyluje i rzadziej zapada na zapalenia. W coraz liczniejszych krajach (także i w Polsce) kopiowanie ucha jest już wzbronione, a zwierzęta z przycinanymi uszami nie mogą brać udziału w wystawach. Przyznać trzeba, że ‘kłapciaty’ beauceron wygląda znacznie mniej groźnie niż z nastawionymi uszami – podobnie jak choćby doberman.

Pielęgnacja
Nie ma łatwiejszej w pielęgnacji sierści niż włos beaucerona – wystarczy do czasu do czasu kilka energicznych ruchów szczotką, by wzruszyć skórę i usunąć z niej martwy włos. Dawniej wzbraniano psom kąpieli, dziś można je kąpać prawie dowolnie często, ale zawsze trzeba pamiętać o starannym wysuszeniu psa. Do tego kontrola stanu uszu, oczu, zębów (kamień nazębny!) i przycięcie pazurów – ot i cała pielęgnacja!

Fatalne ostrogi
Wzorzec beaucerona – podobnie jak briarda i innych owczarków francuskich – wymaga od psów posiadania podwójnych wilczych pazurów (ostróg) na tylnych kończynach. Ostrogi te są tak szczegółowo opisane w komentarzu do wzorca, że można by sądzić, że są najważniejszą częścią ciała psa! Niektórzy kynolodzy od lat postulują zrezygnowanie z tego wymogu wzorca, twierdząc, że ostrogi działają niczym żywe haczyki, zaczepiając o trawy, korzenie czy gałęzie i często prowadzą do okaleczenia psa. Tradycjonaliści twierdzą jednak, że nie należy rezygnować z charakterystycznego atrybutu rasy…

Czy to prawda, że
… szkolenie beaucerona należy rozpocząć nie wcześniej, aż pies ukończy sześć a może nawet siedem miesięcy?

Nieprawda. Szkolenie, czy raczej, w tym wypadku, wychowanie i socjalizację, należy rozpocząć, gdy tylko szczenię pojawi się i oswoi z nowym domem.
…bywa używany jako pies policyjny?
Prawda. Uważany jest nawet za psa skuteczniejszego w działaniach obrończych niż wszechstronny i najpopularniejszy w policji owczarek niemiecki, a AMerykanie cenią go bardziej niż osławionego dobermana. Jedynym problemem są specjalne kwalifikacje, jakich beauceron wymaga od przewodnika, mającego być w zasadzie przewodnikiem idealnym, i nie poddawać sie jakimkolwiek wahaniom emocjonalnym.
…jego włos nie bywa dłuższy niż 2 cm?
Nieprawda. Włos beaucerona osiąga długość nawet 4 cm.
… psy tej rasy nie mogą mieć białych znaczeń?
Nieprawda. Pojedyncze białe włosy na piersi są dozwolone wzorcem.
…nie używa się go już jako psa pasterskiego?
Nieprawda. Beauceron nadal pracuje przy pasieniu stad, choć nie ma ich już tak dużo jak niegdyś – większość francuskich łąk i pastwisk została zamieniona w ziemię orną, a hodowcy owiec wybierają sprawniejsze w pracy ze stadem i mniej wymagające border collie czy owczarki australijskie. Polskie beaucerony często biorą udział w pokazach psów pasterskich.

—————–

Na zdjęciu – IntCh. DJANGO – Copyright for photo © by freya.chiens-de-france.com

ZOBACZ TEŻ:
GALERIĘ ZDJĘĆ BEAUCERONA