SETER ANGIELSKI w pigułce

SETER ANGIELSKI w pigułce

Już angielscy malarze XVII wieku przedstawiali go na swych malowidłach – co jest dowodem na bujną i długą przeszłość tych psów – sportowców pierwszej wody. Mocny ale elegancki seter angielski jest wyżłem, który ceni równych sobie, a zachowuje się niczym urodzony dżentelmen.

OPIS

* Elegancka, czysta w rysunku sylwetka
* Wydłużona, sucha głowa
* Uszy o dłuższym, falującym włosie
* Ogon z eleganckim piórem
* Długa, jedwabista, lekko falująca sierść
* Szczególnie ceniona cętkowana maść
* Wysokość w kłębie: 65 do 68 cm u psów, 61 do 65 cm u suk
* Waga: około 30 kg
* Przeciętna długość życia: 13 lat

Powstał w Średniowieczu
Wszystkie setery pochodzą w prostej linii od średniowiecznych psów na ptactwo. Zanim otrzymały dzisiejszą nazwę określane były jako ‘setting spaniels’ albo ‘sitting dogs’. Poszukiwania początków rasy prowadzą nas do Średniowiecza. Bogaci ziemianie polowali wtedy z pasją na ptactwo i potrzebowali do tego celu odpowiednich psów. Charty nie wchodziły w rachubę, gdyż jedynie płoszyły ptaki. Na dodatek potrzeba było psów o dobrym węchu, by mogły odszukać ptaka, ale i wystawić zwierzynę leśną. Najpopularniejszym ptakiem łownym były wówczas kuropatwy, na które polowano z siecią. Pies odkrywał kuropatwy, wystawiał je kładąc się płasko na ziemi, i wraz z ptakami nakrywany był przez dworzan siecią. Następnie leżał bez ruchu, czekając aż człowiek wyjmie ptaki z sieci i podniesie siatkę, by wstać, gdy już nie groziło mu już zaplatanie się w sieć. Już na rysunkach z 1485 roku wyobrażone są pierwsze wizerunki owych ‘settings spaniels’.

Seter Laveracka
Wielu myśliwych odwołuje się do postaci Johna Harrisa, zapalonego miłośnika i tresera psów, który kupował za całe dziesięć sztuk srebra psy, i który układał je do zadań settings spanieli. W 1555 roku książę Northumberland kazał układać swe psy Harrisowi właśnie, z dużym powodzeniem. Wraz z upływem czasu i różnorodnością szkół myśliwskich powstały w obrębie jednej rasy poszczególne odmiany, różniące się przede wszystkim wielkością, umaszczeniem i długością włosa. Różnorodność ta w XIX wieku nasunęła pewien plan Edwardowi Laverack, zapalonemu hodowcy psów myśliwskich. Drogą przemyślnych skojarzeń opracował nowy typ psa, który zawdzięcza mu tak wiele, że przez wiele lat seter angielski był zwany lawerakiem lub seterem Laveracka. O ogromie pracy wykonanej przez hodowcę niech świadczy fakt, że przez ponad 20 lat wyszukiwał w całej Anglii psy najbardziej zbliżone do jego wyobrażenia o seterze! Z pewnej bardzo starodawnej linii uzyskał psa imieniem Ponto i sukę zwaną Old Moll, skrzyżował te dwa, i tak dość blisko spokrewnione ze sobą psy, kładąc w ten sposób podwaliny pod powstanie rasy zwanej dziś seterem angielskim.

Trzydziestokrotny champion!
Już na pierwszych wystawach psów po 1860 roku Edward Laverack uzyskiwał szereg pierwszych nagród dla wyhodowanych przez siebie psów. Ale dopiero kiedy w modę weszły field-trialsy, jako sprawdzian i konkurs psów myśliwskich, setery mogły w pełni pokazać, do czego zostały stworzone. Jeden z nich trzydzieści razy pod rząd schodził z pola z tytułem zwycięzcy! Setery Laveracka wkrótce zasłynęły nie tylko w Anglii, ale i poza jej granicami, a hodowca sprzedawał swe psy na cały świat za doprawdy wysokie ceny. Niestety, nie było mu dane dalsze ulepszanie rasy. Inne psy wchodziły w modę i zagroziły utrzymywanej przez setery przez lata pierwszej pozycji wśród psów myśliwskich. Dopiero po latach rasa zajęli się hodowcy tacy jak Llewelyn czy Humprey, którzy nadali nowy impuls hodowli setera angielskiego.

Setery w Polsce
Pierwsze setery angielskie trafiły do Polski pod koniec XIX wieku, i to prawdopodobnie wprost z hodowli Laveracka. Sprowadził je do swych dóbr hrabia Zamoyski, zapalony myśliwy i organizator pierwszych field-trialsów. Kilka psów tej rasy miał także Stanisław Tarnowski, poseł do parlamentu wiedeńskiego, a jeden z nich został wyobrażony na ‘portrecie myśliwskim hrabiego’ pędzla Wojciecha Kossaka.

Na terenie zaboru pruskiego kilka psów trafiło do rąk właścicieli ziemskich za pośrednictwem hanowerskiej psiarni księcia Albrechta, który propagował tę rasę w przeciwieństwie do wyżłów niemieckich.

CHARAKTER
Seter angielski to łagodny, elegancki pies o rozlicznych talentach. Jako urodzony myśliwy dysponuje szybkością i wytrzymałością porównywalnymi z umiejętnościami pointera, ale jest także wspaniałym odkryciem dla całej rodziny i szerzej – życia rodzinnego. Nigdy nie bywa złośliwy i jest zazwyczaj w dobrym humorze – jedyne, czego nie znosi to brutalność i obcesowość ludzka.

Nic dziwnego zatem, ze pies tak piękny i pełen życia jak seter angielski trzymany jest nie tylko jako pies myśliwski. Jeśli tylko zapewnimy mu dużo ruchu (albo jeszcze lepiej – jeszcze więcej ruchu) będziemy mieli zeń przyjaznego, przywiązanego psa doskonale znajdującego się w życiu rodziny. Co prawda zdaniem angielskich hodowców jest to rasa doskonale dostosowana do życia w kojcu, ale znacznie lepiej czuje się w domu, w którym nie sprawia żadnych problemów.

Pełen pasji pies myśliwski potrzebuje właściciela potrafiącego wczuć się w psychikę psa. Uczy się chętnie i nigdy nie powtarza tego samego błędu.

Plusy:
* Inteligentny
* Sprytny, przemyślny
* Pełen temperamentu
* Nadruchliwy, ale poddaje się dyscyplinie
* Łatwy i miły we współżyciu
* Przyjacielski
* Zrównoważony
* Wrodzony instynkt myśliwski
* Wspaniały węch
Minusy:
* Jego układanie wymaga wiele wysiłku i umiejętności wczucia się w psychikę psa.

Sympatyczny kumpel
Seter angielski kocha całą duszą i sercem swego pana i panią i z prawdziwą przyjemnością oddaje się najczęściej jak można drapaniu i pieszczotom. Jego łagodne w wyrazie, brązowe oczy śledzą pana bez przerwy – a nuż zdarzy się, że człowiek zechce coś o nim powiedzieć, a może zagadać do psa, a może nawet wydać mu jakieś polecenie? Wszelkie rozkazy przyjmuje z prawdziwą radością – oczywiście, tylko wtedy, gdy był do tego specjalnie ułożony. Seter angielski potrzebuje do życia sympatycznego otoczenia, miłej atmosfery, pełnej zrozumienia ze strony człowieka – wszelkie krzyki czy nie daj Boże uderzenia wykluczają szkolenie. Gdy ktokolwiek zadzwoni do drzwi, seter rzecz jasna rzuci się do nich ze szczekaniem, ale nie da się zeń uczynić ostrego psa stróżującego. Jest na to po prostu za łagodny i z natury swej zbyt serdeczny.

Wszechstronnie utalentowany
Wszystkie swe zalety seter angielski pokazać może dopiero na łonie przyrody. Kiedy złapie w nozdrza świeży wiatr a z radości zacznie kręcić kółka – wtedy będzie w swoim żywiole. Rzecz jasna, przepełniony pasją łowiecką pies najchętniej widziałby jako właściciela myśliwego, który potrafiłby docenić jego niezwykły, niewiarygodny wprost węch. Seter angielski najbardziej nadaje się do polowań na ptactwo, ale w zasadzie nadaje się do łowów na wszelką zwierzynę. Wywodzi się bądź co bądź od średniowiecznych psów na ptactwo, ale wykazał już swą niecodzienną umiejętność pracy zarówno w lesie jak i na bagniskach – w praktyce seter angielski jest wszechstronnie utalentowanym psem myśliwskim, nadającym się do pracy w każdym łowisku. Czy to na łące, czy w lesie, na rozlewiskach czy w gęstym poszyciu młodego lasu – wszędzie można być pewnym pracy setera! Jest szybki i dość samodzielny, okłada duże pole i dysponuje twardą stójką – niczego więcej od psa nie można oczekiwać.

Niezwykłe umiejętności
Opinia, jakoby setery angielskie były bardzo trudne do układania, jest niczym nie uzasadniona – i zazwyczaj najzwyczajniej w świecie wynika z nieumiejętności właściciela i niezrozumienia psa. Jej autorami są zazwyczaj niedoświadczeni właściciele, którzy niewiele wiedząc o tej rasie usiłują mechanicznie zastosować wobec niej doświadczenia ze szkolenia innych psów. Zwierzę tak wyspecjalizowane i o tak wyczulonych zmysłach jak seter angielski nie nadaje się do przeciętnego układania. Jak wszystkie psy dość wyspecjalizowane wymaga menera o umiejętności psychologicznego podejścia do psa, który potrafi wydobyć z psa ukryte w nim talenty. Jeśli myśliwy poskąpi wydatków na zawodowego menera, to najprawdopodobniej nigdy nie osiągnie pełni możliwości swego psa.

Metodyczny w pracy
Spójrzmy na setera angielskiego przy pracy: szybki bieg ma we krwi, ale nie biega na oślep! Trzyma głowę tuż przy ziemi, węszy i na pozór nic go nie obchodzi świat wokół. Cały wyraz pyska zdradza pełną koncentrację na poszukiwaniu śladu – o, jest! Pies zaczyna poruszać się ostrym zygzakiem, by zlokalizować źródło woni i po chwili zastyga bez ruchu jakby zahipnotyzowany przez zwierzynę. Gdy zbliży się myśliwy, pies kładzie się na ziemi, cały czas wskazując całym ciałem cel i nie wstanie, póki nie usłyszy strzału oznaczającego koniec akcji.

Pies i dziecko
Seter angielski doskonale rozumie się z dzieciakami. Wobec starszych dzieci będzie wyśmienitym kumplem, zawsze spragnionym zabawy i pieszczot. Szczególnie suczki są wyjątkowo łagodne i mają stosunkowo silny instynkt opiekuńczy. Pamiętać jednak trzeba, że dzieci muszą być obeznane z zasadami obchodzenia się z psem.

IDEALNY WŁAŚCICIEL

* By ułożyć setera angielskiego do pracy w polu trzeba nie tylko wiedzieć, czego się od niego oczekuje, ale tez dysponować pewnym wyczuciem i wiedzą o charakterze psów tej rasy. Nie zaszkodzi odrobina krytycyzmu wobec własnych metod i poczynań, o dogłębne poznanie własnych błędów sprawi, ze z pewnością nie przeniesiemy ich na zachowania psa.
* Pies okazuje się ogromnie inteligentny, szybko pojmuje czego odeń oczekujemy i z naddatkiem spełnia wszystkie zadania, stawiane mu podczas nauki? Jest tak bystry, że w zasadzie można przeskoczyć parę lekcji i przejść od razu do pracy w łowisko… Źle! To fatalna decyzja! Niezależnie od tego, czy układamy swego psa do pracy myśliwskiej czy tylko do życia w mieście, pamiętajmy że podstawą każdej nauki jest metodyczność i brak pośpiechu: krok po kroku wprowadzamy nowe polecenia i nie zaniedbujemy utrwalania już poznanych.
* Stworzony do polowań na ptaki dobrze sprawdza się także w łowach na inną zwierzynę. Właściciel setera powinien mieć wyczucie charakteru psa, które pozwoli mu wydobyć wszystkie jego zalety.
* Podstawą całego szkolenia jest przywoływanie psa. Zasada ta obowiązuje nie tylko wobec psów myśliwskich, ale także – a może nawet przede wszystkim – wobec psów towarzyszących. Wobec seterów angielskich ćwiczenie to jest szczególnie ważne, gdyż psy te chętnie oddalają się od przewodnika, gdy tylko złapią w nozdrza jakiś fascynujący zapach… Na pierwsze wezwanie pies musi porzucić swe zajęcia i natychmiast wrócić do nogi przewodnika. Przy okazji – seter jest psem przede wszystkim wystawiającym, i dopiero mniej więcej w trzecim sezonie szkolenia można spodziewać się odeń aportowania.

Należy:
* Naukę wystawiania prowadzić w towarzystwie innego psa, doświadczonego już „kolegi”.
* Pomagajmy młodemu psu w należytym wystawianiu zwierzyny – starajmy się, na tyle , na ile to możliwe, uspokoić go i pomóc mu się opanować, co ma wpływ na trwałość („twardość”) stójki.
* Należy bardzo powoli zwiększać dystans miedzy psem a przewodnikiem, zaczynając od pracy na krótkiej smyczy a kończąc na psie zupełnie bez otroka.

Nie wolno:
* Straszyć psa
* Poświęcać mu zbyt mało uwagi i cierpliwości
* Pomijać niektóre fazy wychowania i szkolenia
* Jeśli polujemy w grupie – wstydzić się i gniewać na młodego psa, który przegapi bażanta, wystawionego przez innego, doświadczonego psa.

ŻYCIE CODZIENNE
Kocha przyrodę i życie w mieście będzie dlań dość trudne. Wymaga uwagi, zrozumienia i wiele czułości.
Seter angielski pracuje bez zarzutu, niczym dobrze naoliwiona „maszynka do polowania”, kiedy pies czuje się dobrze w kręgu rodziny swego pana. Należy zapewnić mu wiele ruchu na świeżym powietrzu, ale także wiele serdeczności i uwagi (nie wspominając o regularnych posiłkach…)

Co należy wiedzieć:
* Najchętniej mieszka na wsi
* Potrzebuje zdecydowanie wiele ruchu
* Bardzo chętnie poluje
* Doskonale porozumiewa się z innymi psami.
* Potrafi przyzwyczaić się do kota
* Woli raczej zabawy z dziećmi niż głaskanie starszych
* Potrzebuje także okresów spokoju i odprężenia
* Zbyt mało ruchu prowadzi do nadwagi
* Niezbyt pracochłonna pielęgnacja szaty
* Niezbyt drogi jako szczenię, co nie znaczy,że mozna go mieć za grosze!

Jego szczupła sylwetka jest w zasadzie stale zagrożona – odrobina mniej ruchu i już zbiera się tłuszczyk!

Dwa typy rasy
W Wielkiej Brytanii spotkać można setery w dwóch rozmaitych typach – jeden jest raczej wysokonożny, bardzo elegancki i dzięki swej rasowej, szlachetnej sylwetce i delikatnej szacie jest najczęściej widywany na wystawach psów. Drugi typ jest wyraźnie mniejszy, mocniejszy i bardziej zwarty, słabiej owłosiony i używany jedynie jako pies użytkowy. Zróżnicowanie celów hodowli szybko doprowadziło do zróżnicowania pogłowia – w Polsce występują raczej zwierzęta typu wystawowego.

Warunki życia
Od czasu do czasu napotkać można w mieście setera angielskiego – zazwyczaj o smętnym spojrzeniu i matowej sierści. Pies czuje się nieszczęśliwy i instynktownie czuje, że nie należy do miejskiego krajobrazu. To, czego potrzebuje do szczęścia, to las, łąka, pole, rozległe przestrzenie i wiatr pełen fascynujących zapachów. Seter angielski czuć się może szczęśliwy tylko w otoczeniu, do którego został stworzony. Nie można go w żadnym wypadku trzymać dłużej w zamkniętym pomieszczeniu – natychmiast zacznie starać się za wszelka cenę wydostać się na zewnątrz. Ponieważ z pewnością nie chcecie państwo, by wasz pies przez cały dzień siedział zamknięty w domu – choćby i z wami – przeto najlepiej trzymać go w domu z dużym ogrodem, gdzie będzie mógł swobodnie wybiegać się (najlepiej byłoby zamontować w drzwiach specjalną klapę, umożliwiającą psu nieskrępowane samodzielne wychodzenie i wchodzenie). Jeśli mieszkacie państwo poza miastem, a ogrodzenie waszej działki przytyka wprost do lasu czy łąk, skąd wiatr przynosi wiele ciekawych woni, to uważajcie – seter raczej nie potrafi się im oprzeć i potrafi wydostać się za płot!

Żywienie
Ważący około 25-30 kilogramów pracujący seter potrzebuje dziennie około 450 gramów mięsa, 200 gramów warzyw i 200 gramów dobrze ugotowanego ryżu czy makaronu, a do tego dodatku witamin i substancji mineralnych. Podczas sezonu myśliwskiego należy zdecydowanie zwiększyć psu porcje, czasami nawet i dwukrotnie. Jeśli pies ma mało ruchu, a prowadzany jest głownie na smyczy (suki w cieczce!) to odwrotnie – należy jeszcze ograniczyć porcje, gdyż setery maja zazwyczaj dobry apetyt i wyjątkowo łatwo nabierają masy. Dobrym pomysłem jest przestawienie psa na gotową suchą karmę, przy czym ze względu na zawartość konserwantów lepsza jest karma sucha niż puszki – ale wtedy warto od czasu do czasu wzbogacić mu pokarm kilkoma kawałkami mięsa. Warto pamiętać o białym serze, który zawiera wiele białka, wapnia i witamin z grupy B.

Zdrowie
Piękne uszy setera brudzą się niemiłosiernie i powinny być regularnie czyszczone – także i wewnątrz. Dużym problemem bywają kleszcze – seter angielski ze swej natury buszuje po krzakach i łąkach, gdzie najłatwiej o spotkanie z kleszczem. Dlatego codziennie, po każdym dłuższym spacerze (także i w miejskim parku!) trzeba starannie obejrzeć psa i usunąć wszystkich ‘pasażerów na gapę”, a najlepiej regularnie stosować obroże przeciwkleszczowe i płyny odstraszające kleszcze. Latem warto chronić psa przed przegrzaniem i staranie kontrolować stan nosa i oczu.

Pielęgnacja
O ile pielęgnacja psa domowego sprowadza się w zasadzie do częstego szczotkowania, o tyle psy wystawowe, szczycące się długim i wypielęgnowanym włosem, wymagają wielu skomplikowanych zabiegów, kąpieli i strzyżeń. Jeśli jednak nie chodzimy na wystawy, to pielęgnacja setera jest dość łatwa – wystarczy tylko pozwolić mu na obeschniecie po spacerze i wyszczotkowanie zeń błota, którego przynosi do domu sporo (szczególnie wiele brudu zbiera się na klatce piersiowej i podbrzuszu). Po powrocie z polowania koniecznie trzeba przejrzeć psa, czy nie złapał gdzieś pasożytów, wyjąc kolce i gałązki z sierści i sprawdzić czy nie pokaleczył sobie łap.
Kąpiel setera nie jest skomplikowana, a jego włos schnie łatwo i szybko.

Wspaniały pływak
Seter angielski może także pracować jako aporter, i to zarówno na ladzie, jak i z wody. Psy te nic sobie nie robią z chłodu, wilgoci i ostrego wiatru i nawet w zimie bez wahania wchodzą do wody po strzelonego ptaka. Doskonale pływają, używając ogona jak steru, potrafią nawet nurkować. Uwaga – zimą mokry pies błyskawicznie marznie, jeśli nie jest w ciągłym ruchu!

Czy to prawda, że…
…seter angielski jest psem jednego pana?

Prawda, choć swe uczucia rozszerza także na całą jego rodzinę. Dlatego też przed zdecydowaniem się na psa tej rasy trzeba jeszcze raz przemyśleć, czy będziemy mogli zapewnić mu życie z nami przez całe kilkanaście lat – seter nie znosi zmiany właściciela.
…dziś nikt już nie nazywa go lawerakiem?
Nieprawda, nazwa ta jest wciąż bardzo popularna wśród fachowców, choć jej znaczenie ograniczono do maści ‘
blue belton’, czarnych cętek na białym tle.
…seter angielski jest przyjaźniejszy ludziom niż inne setery?
Prawda. Pod tym względem seter angielski stanowi pełne przeciwieństwo setera szkockiego gordona: jest przyjazny i pozytywnie nastawiony nawet do obcych.
…seter angielski jest dziś popularniejszy poza Anglią niż w swej ojczyźnie?
Prawda, setery podbiły cały świat swą urodą i święcą triumfy na wystawach całego świata. W Wielkiej Brytanii, USA i Kanadzie z kolei jest najwięcej seterów pracujących w polu.

Copyright (c) for photo by remarkabledogs.uk