SŁOWACKI CZUWACZ – wzorzec

SŁOWACKI CZUWACZ – wzorzec

Wzorzec FCI nr 142

Kraj pochodzenia: Słowacja

Użytkowanie: Od dawna wykorzystywany jako pies pasterski w górach, a także stróż i pies straży granicznej.

Klasyfikacja FCI: Grupa 1 – Psy pasterskie i zaganiające.
Sekcja 1 – Psy pasterskie.
Próby pracy nie wymagane.

WYGLĄD OGÓLNY: Wygląd słowackiego czuwacza jest typowy dla psów górskich: jest to pies mocnej budowy, robiący wrażenie, o gęstej, białej sierści. Ma mocny kościec, odznacza się żywym temperamentem, jest czujny, bystry i nieustraszony. Od stuleci przystosowany do surowych warunków klimatycznych, panujących w górach Słowacji, zwłaszcza w Tatrach. Tułów czuwacza jest umiarkowanie prostokątny, kończyny mocne, dość wysokie. Swej czujności pies ten zawdzięcza nazwę, bo w języku słowackim „cuvat”znaczy „nasłuchiwać”.

RYS HISTORYCZNY: Grupa białych psów górskich wywodzi się od arktycznych wilków, których szczątki, pochodzące z epoki przedlodowcowej zachowały się w lodowcach gór Europy: na północnych stokach Kaukazu, na Bałkanach, zwłaszcza w Rodopach, w Karpatach, przede wszystkim w Tatrach, północnych stokach Abruzzów i Alp, a także w Pirenejach. W rejonach występowania, charakteryzujących się chłodniejszym i bardziej wilgotnym klimatem, górskim psom towarzyszyła charakterystyczna flora i fauna, do dziś – jak wykazał szwedzki badacz Wahlenberg – zachowana w Skandynawii. Pokrewieństwo zwierząt z gór Europy kontynentalnej z fauną Skandynawii odnosi się do rozmaitych gatunków i ras; i tak najbliższym krewniakiem występującego w Karpatach i Tatrach konia huculskiego
jest norweski gudbranstal. Północnym odpowiednikiem tatrzańskiego czuwacza jest natomiast pomorski pies pasterski (Pommernscher Huetehund) i inne. Uprawa i hodowla w rejonach górskich mają na Słowacji długą tradycję. Tatrzański czuwacz, górskie owce i koń huculski są podstawą, na której opiera się ekonomika gospodarstw górskich, wykorzystujących górskie pastwiska dla hodowli. Słowaccy górale od dawna stanowili kategorię ludzi wolnych, nie świadczących pańszczyzny, a zobowiązanych jedynie do ochrony granic i płacenia daniny z owczego sera. Tworzyli oni związek o nazwie Valasski Opasek z siedzibą w Koszycach. Należący do niego pasterze wypełniali swe obowiązki wartownicze i patrolowe zawsze w towarzystwie psów, i z nimi byli przedstawiani na licznych rycinach. Tatrzańskie psy, doskonale sprawdzające się w stróżowaniu, patrolowaniu, i pomocy pasterzom owiec, przydawały się też do pilnowania stad bydła i przepędzania drobiu. Przybywający w góry wczasowicze, kupujący u miejscowych mieszkańców sery i inne produkty, nabywali też śliczne, puchate szczenięta czuwaczy. W ten sposób psy te znalazły się na nizinach, gdzie, dzięki swemu majestatycznemu wyglądowi, często traktowane były jako zwierzęta cenne i luksusowe.
Po polskiej stronie Tatr górskie psy hodowane są pod nazwą owczarków podhalańskich, ale i tam szczególnie imponujące osobniki nazywane są „liptakami”, co ma wskazywać na ich słowackie pochodzenie. Dowodzi to, ze region hodowli słowackiego czuwacza istnieje w świadomości tamtejszych mieszkańców jako obszar określony topograficznie.
Księgi rodowodowe dla czuwaczy założone zostały w latach trzydziestych dwudziestego wieku przez prof. Antona Hruzę z Wyższej Szkoły Weterynaryjnej w Brnie. Pierwsze zapisane w niej psy pochodziły z miejscowości Liptovska Luzna, Kokava i Vychodna w Tatrach, oraz z Rachova. Pierwsza hodowla, o nazwie „Ze zlate studny” znajdowała się w Svitavach koło Brna. Hodowla karpacka nosiła nazwę „z Hoverly”. Od tego czasu Klub Hodowców Czuwaczy, którego siedziba przeniesiona została później do Bratysławy, prowadzi księgi rodowodowe i organizuje wystawy i przeglądy hodowlane. Kolejne stare linie hodowlane czuwaczy wywodzą się z miejscowości Liptovske Hole, Velky Choc, Martin, Jedlova, Jeseniky, a także z Zakopanego. (…)

ZACHOWANIE – TEMPERAMENT: Czuwacz to pies bezgranicznie oddany właścicielowi i odważny, zawsze
gotów do podjęcia walki z intruzem, choćby był to niedźwiedź czy wilk. Zgodnie ze starą tradycją, po to, by łatwo odróżnić go w nocy od napastników, czuwacz musi być biały.

GŁOWA:
Mózgoczaszka:
Czaszka: mocna, wydłużona, szeroka między uszami. Szerokie czoła przedzielone jest płytką bruzdą, zwężającą się ku tyłowi głowy. Łuki brwiowe odpowiednio rozwinięte, ale nie za mocno zaznaczone. Wierzch głowy prawie płaski, ale – oglądany z profilu – jest w porównaniu z górną linią kufy lekko wysklepiony. Połączenie głowy z szyją wyraźnie zaznaczone, a nie płynne.
Stop: umiarkowany.
Trzewioczaszka:
Nos: czarny, szczególnie latem.
Kufa: o prostym profilu, jej długość wynosi mniej więcej połowę długości głowy, dosyć szeroka, zwężająca się ku nosowi, w całości mocna, średniej długości i tępa.
Wargi: średniej grubości, dobrze przylegające, także w kącikach. Błony śluzowe czarne. Wargi obramowują kufę, ale nie zwisają.
Podniebienie czarne.
Uzębienie: Szczęki mocne, zgryz wyłącznie nożycowy.
Oczy: Ciemnobrązowe, owalne, osadzone w jednej linii. Powieki czarne, dobrze przylegające. Błona w wewnętrznych kącikach oczu czarna, dzięki czemu oczy są pełne wyrazu.
Uszy: wysoko osadzone, ruchliwe u nasady. Średniej długości, wiszące blisko głowy, na końcowej połowie porośnięte delikatnym, krótkim włosem. Gdy ucho nie jest wzniesione przy nasłuchiwaniu, zaokrąglonym końcem sięga linii warg.

SZYJA: Wysoko osadzona i przy pobudzeniu wysoko noszona. U psów bardzo mocna, z obfitą grzywą. Bez podgardla.

TUŁÓW:
Grzbiet: prosty, mocny, średniej długości.
Lędźwie: umiarkowanie wysklepione, dobrze związane i umięśnione, bardzo mocne i odpowiednio długie.
Zad: szeroki, mocny, lekko opadający.
Przedpiersie: szerokie, mostek sięga do wysokości, na której kończy się łopatka.
Klatka piersiowa: żebra dobrze wysklepione, mostek sięga poniżej łokcia. Głębokość klatki to nieco mniej, niż połowa wysokości w kłębie, a długość powinna być większa od połowy długości ciała. Szerokość klatki piersiowej wynosi 1/4 wysokości w kłębie.
Żebra: łukowato wysklepione, nachylone ku tyłowi, wyraźnie odgraniczone od słabizny.
Brzuch: brzuch i słabizna odpowiednie do wielkości tułowia, brzuch umiarkowanie podciągnięty.

OGON: Nisko osadzony. W spokojnej postawie nisko zwisający, sięga stawu skokowego, w kształcie cygara, bez haczyka na końcu. W ruchu zakręcony nad grzbietem.

KOŃCZYNY:
Kończyny przednie: Proste, słupowate, dobrze kątowane w stawach łokciowych. Łapy mocne, zwarte, okrągłe. Dosyć długie, zwłaszcza u samców.
Łopatki: długie i wyraźnie skośnie ustawione. Ramię dobrze umięśnione, mocno przylegające do tułowia, skośnie ustawione.
Przedramiona: pionowe, mocne, dobrze umięśnione i długie.
Nadgarstki: mocne i kościste.
Śródręcza: krótkie, mocne i lekko nachylone.
Łapy: o mocnych palcach i pazurach, wyraźnie wysklepione, okrągłe, dobrze owłosione. Opuszki grube i czarne.
Kończyny tylne: Uda i pośladki umięśnione, wydłużone i wyraźnie szerokie.
Kolana: dobrze kątowane i umięśnione.
Podudzia: Mocne, dobrze umięśnione, skośnie ustawione.
Stawy skokowe: mocne, nisko umiejscowione, wyraźne, kąt stawu skokowego rozwarty.
Śródstopia: mocne i krótkie, ustawione pionowo, płynnie przechodzące w staw skokowy. Wilcze pazury niepożądane.
Łapy: trochę dłuższe od przednich, poza tym zbliżone w kształcie, o trochę mocniejszych i bardziej wysklepionych palcach.

CHODY: Zaskakująco lekkie, jak na psa tak mocnej budowy, żwawe i szybkie, bez względu na teren i pogodę. Najbardziej pożądany jest kłus.

SKÓRA: Na tułowiu luźna, wszędzie indziej dobrze przylegająca. Różowa, tylko wokół oczu i pyska czarna. Opuszki czarne.

SZATA:
Sierść: Poza głową i kończynami gęsta, bez przedziałka na grzbiecie ani pióra na ogonie. U samców wyraźna grzywa. Na głowie i kończynach sierść krótka, nieco dłuższa na tylnej stronie kończyn. U nasady uszu długi włos łączy się z grzywą. Podszerstek całkowicie przykryty przez włos okrywowy, którego długość wynosi od 5 do 15 cm. Włos okrywowy jest wszędzie pofalowany; na grzbiecie liczne fale przechodzą jedna w drugą. Najbardziej pofalowana jest grzywa. Pojedyncze, nie połączone fale są niepożądane. Sierść powinna być gęsta, ale nie zbita i nadmiernie obfita. Podszerstek gęsty i miękki, jego długość do 2/3 długości włosa okrywowego. Na lato pies traci podszerstek, więc sierść letnia nie jest gęsta, ale przez cały rok powinna pozostawać nastroszona i falista.
Maść: Biała, Dopuszczalne, ale niepożądane żółtawe naloty na uszach. Wyraźne żółte łaty niedopuszczalne.

WZROST: Wysokość w kłębie: psy od 62 do 70 cm, suki od 59 do 65 cm.

NIEKTÓRE WYMIARY:
Psy Suki
Waga 36 – 44 kg 31 – 37 kg
Wysokość w kłębie 62 – 70 cm 59 – 65 cm
Długość głowy (średnio) 25 – 28 cm 23 – 26 cm
Długość czaszki 13 – 15 cm 12 – 14 cm
Długość kufy 12 – 14 cm 11 – 13 cm
Długość nóg przednich
od mostka do podłoża 33 – 37 cm 30 – 35 cm
Głębokość klatki 30 – 34 cm 25 – 30 cm
Długość tułowia 69 – 76 cm 60 – 72 cm
Długość klatki 40 – 47 cm 37 – 44 cm
Obwód klatki za łopatkami 70 – 83 cm 68 – 72 cm
Obwód klatki w ostatnich żebrach rzekomych 60 – 70 cm 56 – 65 cm
Kątowanie kończyn: Staw barkowy: 107 stopni
Staw łokciowy: 145 stopni
Staw biodrowy: 90 stopni
Staw kolanowy: 110 stopni

WADY: Wszelkie odstępstwa od podanego wzorca powinny być uznane za wady i oceniane w zależności od stopnia nasilenia.

W szczególności wadliwe są:
– Zgryz cęgowy, braki zębowe.
– Obwisłe wargi.
– Niesymetryczne uszy.
– Klatka piersiowa płaska, nie dość głęboka.
– Ogon skrzywiony na bok.
– Niedźwiedzia łapa.
– Wilcze pazury.
– Sierść przylegająca, z frędzlami i piórami, kędzierzawa.
– Brak sierści na brzuchu, słabiźnie i genitaliach.
– Zmiany krzywicze i ponosówkowe.
– Nerwowość, brak zrównoważenia.

WADY DYSKWALIFIKUJĄCE:
– Różowe plamy na nosie, wargach lub powiekach.
– Jasne oczy.
– Żółte łaty.

Samce muszą mieć dwa, prawidłowo wykształcone jądra, całkowicie umieszczone w worku mosznowym.

——————

Copyright (C) for photo by slovensky-cuvac.hafici.cz