Zaburzenia układu nerwowego

Zaburzenia układu nerwowego

Niektóre rasy częściej niż inne bywają dotknięte zaburzeniami układu nerwowego. Choroby sytemu nerwowego u psów nie należą do rzadkości. Choroby uwarunkowane dziedzicznie są znacznie rzadsze niż nabyte zaburzenia układu nerwowego (choc są rasy cierpiące na specyficzne dziedziczne choroby układu nerwowego – np. szkockie czy czeskie teriery i scottie cramp). Postawienie właściwego rozpoznania pozwala na określenie szans na wyleczenie psa.

* Zaburzenia układu nerwowego bywają dziedziczne, okołoporodowe lub nabyte.
* Po przeprowadzeniu szeregu szczegółowych badań lekarz może postawić rozpoznanie, zaś leczenie polegać może na podaniu lekarstw lub interwencji chirurgicznej.
* Niektóre rasy wykazują szczególną skłonność do dysfunkcji układu nerwowego.

Podstawową sprawą jest jednoznaczne określenie, czy przyczyna choroby leży w obrębie centralnego, czy też obwodowego układu nerwowego. W poszukiwaniu przyczyn należy zatem rozpatrywać wiele możliwych ewentualności, choć z reguły poszczególne zaburzenia objawiają się w sposób dla siebie specyficzny. Z drugiej strony czy chodzi tu raczej o zaburzenia zachowania, czy też może raczej o zmiany w funkcjonowaniu aparatu ruchu? Czy dochodzi do drgawek, czy może sztywnienia mięśni? Czy pies traci świadomość, czy też tylko wykonuje mimowolne ruchy?

Choroby centralnego układu nerwowego mają swe przyczyny w zaburzeniach funkcjonowania mózgu, móżdżku, pnia mózgu lub rdzenia przedłużonego. Uszkodzenia obwodowego układu nerwowego dotyczą zazwyczaj poszczególnych konkretnych nerwów lub węzłów nerwowych.
Co się dzieje, jeśli opony mózgowe, pień mózgu lub móżdżek wykazują zaburzenia w swych funkcjach? Uszkodzenia opon mózgowych, otaczających dokładnie i szczelnie mózg z zewnątrz, prowadzi do wyraźnych zaburzeń w zachowaniu i wpływa na zdolność zwierzęcia do odczuwania bodźców. Jeśli jednak przyczyna leży w obrębie pnia mózgu, to z pewnością dojdzie do bezpośredniej dysfunkcji poszczególnych nerwów i ośrodków w mózgu.

W jaki sposób może dojść do takich uszkodzeń? No cóż, jest wiele możliwości – przyczyną może być wodogłowie, zaburzenia przemiany materii lub niedorozwój czynnościowy jakiegoś ośrodka w centralnym układzie nerwowym. A może pies cierpi wskutek następstw jakiegoś ciężkiego urazu lub przebytej infekcji wirusowej? Może pojawił się jakiś guz? Postawienie diagnozy jedynie wskutek choćby i najstaranniejszego badania klinicznego może być bardzo trudne lub nawet niemożliwe.

Rdzeń kręgowy
Wszelkie guzy czy wodogłowie dadzą się zdiagnozować poprzez przeprowadzenie tomografii komputerowej i w każdym przypadku są wskazaniem do przeprowadzenia operacji chirurgicznej. Zapalenie opon mózgowych, zapalenie mózgu czy zaburzenia przemiany materii z kolei z reguły poddają się leczeniu bezinwazyjnemu.
Wszystkie zwierzęta mięsożerne są podatne na choroby rdzenia kręgowego, jednak psy są tu wyjątkowo wrażliwe. Zaburzenia w tym obszarze z reguły odbijają się bezpośrednio na sprawności aparatu ruchowego i prowadzą do lżejszych czy cięższych porażeń wszystkich kończyn (jeśli uszkodzenie ma miejsce w górnej, przyczaszkowej części rdzenia kręgowego). Jeśli jednak dysfunkcja rdzenia zlokalizowana jest w dolnej części, poniżej klatki piersiowej, to najczęściej dochodzi do porażeń tylnych kończyn lub wyraźnego ograniczenia ich sprawności. Współczesne metody diagnostyczne, a zwłaszcza badania rezonansu magnetycznego lub myelografia (zdjęcia rentgenowskie z wykorzystaniem kontrastu) pozwalają na precyzyjne zlokalizowanie uszkodzenia.

Zaburzenia dziedziczne
U wielu ras dysfunkcja rdzenia kręgowego bywa wrodzona i uwarunkowana dziedzicznie. Tak jest na przykład u chartów afgańskich, u których często już u młodych psów, w wieku około szóstego miesiąca życia, pojawiają się pierwsze objawy porażenia tylnych kończyn, które potrafią wraz z upływem czasu i rozwojem schorzenia rozszerzać się także i na przednie kończyny. Z kolei wyżły weimarskie mają wrodzoną skłonność do syringomyelii czyli tworzenia się zwęźleń w rdzeniu kręgowym, choroby objawiającej się porażeniami, zaburzeniami czucia lub atrofią mięśni kończyn. Rasa ta jest również podatna na hydromyelię (zarastanie centralnego kanału rdzeniowego), co sprawia, że chore zwierzę nie jest w stanie właściwie powodować pracą mięśni tylnych kończyn i porusza się w charakterystyczny sposób, podskokami. Boston teriery, mopsy, buldogi (zarówno francuskie jak i angielskie) z kolei często chorują na rozdział rdzenia kręgowego, co objawia się zaburzeniami ruchu ale także i przez osłabienie funkcji niektórych mięśni, zwłaszcza zwieraczy.

Choroby nabyte
O ile zaburzenia wrodzone lub dziedziczne występują u psów stosunkowo rzadko, o tyle zaburzenia nabyte można napotkać stosunkowo często. Nosówka, wyjątkowo niebezpieczna choroba wirusowa, często pozostawia trwałe uszkodzenia układu nerwowego. Także przebyte urazy czaszki, choroby przebiegające z wysoką gorączką lub uszkodzenia kręgosłupa dają często w efekcie liczne zaburzenia nerwowe. Dyskopatia, często określana jako typowa choroba jamników, dotyczy jednak także wielu innych ras, zwłaszcza pekińczyków, beagli czy buldogów angielskich, a polega w największym skrócie na wysunięciu się płytki chrzęstnej (dysku) spomiędzy kręgów. Przesunięty dysk uciska na rdzeń kręgowy lub na nerwy, przebiegające wzdłuż kręgosłupa, i prowadzi do częściowego lub całkowitego porażenia kończyn – albo tylko tylnych, albo wszystkich czterech. U owczarków niemieckich w zaawansowanym wieku często pojawia się zanik rdzenia, choroba prowadząca do stopniowej utraty kontroli nad tylnymi kończynami.

Choroby układu obwodowego
Wypadki w ruchu ulicznym lub walki z innymi psami są najczęstszymi przyczynami uszkodzeń w obrębie obwodowego układu nerwowego. Ich następstwem być mogą nadwrażliwość lub niedowład, zaburzenia sprawności określonych kończyn, dysfunkcja poszczególnych organów lub utrata kontroli nad niektórymi fragmentami ciała (uszy, oczy, pysk, wargi lub język).

Jak przebiega badanie rdzenia?
Nowoczesna medycyna dysponuje szeregiem sposobów badania, za pomocą których można dokładnie zlokalizować wszelkie uszkodzenia rdzenia kręgowego: chodzi tu o badanie rezonansu magnetycznego, myelografię, nakłucie pozwalające zbadać z wykorzystaniem komputera cytologicznie i morfologicznie płyn rdzeniowy, oraz tomografię komputerową. Jako badania uzupełniające prowadzi się serię badań neurologicznych, takich jak badania odruchów lub badanie przewodnictwa nerwowego. W zależności od rozpoznania pies może być poddany zabiegowi operacyjnemu (dyskopatia, guz) lub leczony farmakologicznie (choroby zakaźne). Szanse na wyleczenie psa zależą od rodzaju i stopnia choroby.

Zmiany mózgowe
Niektóre rasy psów – zwłaszcza miniaturowe i karłowate – mają skłonność do pojawiania się wrodzonych zmian w mózgu, takich choćby jak wodogłowie, przy którym czaszka (ale i mózg!) jest deformowana przez nadmierny ucisk nad produkowanego płynu rdzeniowo-mózgowego. Schorzenie to najczęściej dotyczy takich ras jak chihuahua, cavalier king charles spaniel, pudel miniaturowy i toy oraz yorkshire terier. W wyjątkowo ciężkich przypadkach choroba ta prowadzi niedorozwoju intelektualnego, zaburzeń psychicznych i niesie ze sobą zaburzenia przewodnictwa nerwowego, utrudniające lub wręcz uniemożliwiające rozwój organizmu.

Copyright for text © by dr Tadeusz Straszyk

Copyright for photo © by floridaanimalcenter.com